دوفصلنامۀ علمی حقوق تطبیقی

دوفصلنامۀ علمی حقوق تطبیقی

بررسی اقسام حق حبس در کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا و امکان پذیرش و اعمال آن‌ها در حقوق ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری حقوق خصوصی، گروه حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.
2 استاد حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه مفید، قم، ایران.
چکیده
حق حبس، به معنای خودداری از انجام تعهد و منوط کردن آن به انجام تعهد طرف مقابل است. کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا در 5 ماده به آن اشاره کرده است: ماده 58 در خصوص عوضین متقابل و امکان تأخیر در پرداخت ثمن پس از بازرسی کالا. مواد 85 و 86 در خصوص هزینه نگهداری مبیع برای بایع، درصورتی‌که مشتری در پرداخت ثمن یا قبض مبیع قصور نماید و همچنین، برای مشتری درصورتی‌که بخواهد از حق رد کالا، مثلاً در صورت عدم مطابقت آن استفاده کند. ماده 81 در خصوص استرداد عوضین پس از فسخ و انحلال قرارداد و درنهایت، ماده 71 که مربوط به تعلیق قرارداد در نقض قابل پیش‌بینی است. قانون مدنی ایران از حق حبس در قسمت قواعد عمومی قراردادها ذکری به میان نیاورده است، اما به تبع کتب فقهی در قسمت بیع، ماده 377 ق.م به‌طور مختصر و کلی و بدون ذکر اصطلاح حبس، به امکان اعمال آن تنها در مورد مبیع و ثمن اشاره کرده، در خصوص دیگر موارد یادشده در کنوانسیون ساکت است.
برخی از اساتید، حق حبس را خلاف قاعده دانسته، با تفسیر مضیق از ماده مزبور، تنها ثمن و مبیع، آن هم در موارد منصوص را مشمول حق حبس می‌دانند. مشهور فقها و حقوق‌دانان آن را به‌عنوان قاعده پذیرفته‌اند، اما دایره شمولش را نهایتاً به عوضین عقد معاوضی گسترش داده‌اند. در این مقاله، ضمن بررسی موجز اقسام و احکام حق حبس در کنوانسیون و حقوق ایران، تلاش شده است که نشان داده شود: یکم. حق حبس یک قاعده عمومی است که قابلیت تفسیر موسع را دارد؛ بنابراین نباید با تفسیر مضیق آن را به نص ماده 377 ق.م محدود کرد. دوم. ثانیاًثانیابا بررسی مبانی و حکمت تشریع حق حبس، به‌عنوان قاعده عمومی، می‌توان دریافت برخلاف آنچه در حقوق ما مشهور شده است، حق حبس تنها به عوضین اختصاص ندارد، بلکه همانند کنوانسیون تا تسویه کامل کلیه هزینه‌های مربوط به عقد، ازجمله هزینه‌های نگهداری کالا قابل اعمال است و اساساً ازآنجاکه این امر عقلی و مفروض است نیاز به‌تصریح موردی ندارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Examining the types of the Right of lien in the Convention of the International Sale of Goods and possibility of accepting and applying them in Iranian law

نویسندگان English

Farshad Farsani 1
Rabia Eskini 2
1 Ph.D. in Private Law, Department of Law, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran.
2 Professor of Private Law, Faculty of Law, Mofidu University, Qom, Iran.
چکیده English

The Convention on the International Sale of Goods refers to right of lien in five articles: Article 58 regarding reciprocal exchanges and the possibility of delay in payment of the price after inspection of the goods, Articles 85 and 86 about the cost of maintaining the seller for the seller if the customer fails to pay the price or receipt of the seller and for the customer if he wants to refuse the goods. For example, if it does not match, use it. Article 81 regarding the return of the parties after termination and dissolution of the contract and Article 71 deals with the time of suspension of the contract in the foreseeable breach. Iranian civil law does not mention the right of lien in the general rules of contracts, but because of jurisprudential books in the part of sale, Article 377 Iranian civil law without mentioning its name, briefly talked only rules of lien about reciprocal exchanges. However, the other cases mentioned in the convention are not mentioned.
Some considered it against the rule, thus with a narrow interpretation of this article, only the prescribed cases are considered subject to the right of lien. In this essay, with study the types and rulings of the right of lien in the Convention and Iranian law and their basics, had been tried to examining the possibility of accepting and applying other prescribed items in convention which are silent in Iranian law.

کلیدواژه‌ها English

Right of Lien
Justice and Fairness
Eliminate Potential Losses
Convention of the International Sale of Goods
 سیاهه منابع
الف. کتب و مقالات
الف- 1. فارسی
اصغری آقمشهدی، فخرالدین و فخری نوری. «حق حبس در کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا و حقوق ایران»، نامه حقوقی، شماره 2 (1384): 81- 96.
امامی، حسن. حقوق مدنی. جلد 1. تهران: اسلامیه، 1381.
امینی، اعظم و محمدحسن حائری. «حق حبس و مبنای آن در عقود معاوضی با تکیه بر دیدگاه امام خمینی (ره)»، پژوهشنامه متین، شماره 72 (1395): 19- 45.
امینی، منصور، میرحسین عابدیان، و محمد عبدالصالح شاهنوش فروشانی. «مبانی و قلمرو حق حبس در حقوق ایران و فقه امامیه و مقایسه آن با حقوق کامن‌لا، فرانسه و آلمان»، فصلنامه قضاوت، شماره 86 (1395): 1- 26.
اندرز، داود. «تعلیق اجرای تعهد به‌واسطه نقض احتمالی در کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا»، فصلنامه حقوق، دوره 40، شماره 3 (1389): 17- 36.
پارساپور، محمدباقر. «نظریه عمومی حق حبس در تعهدات متقابل»، رساله دکتری، دانشگاه تربیت مدرس تهران، 1386.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر. ترمینولوژی حقوق. تهران: گنج دانش، 1346.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر. حقوق تعهدات. جلد 1. تهران: دانشگاه تهران، 1372.
داراب‌پور، مهراب. تفسیری بر حقوق بیع بین‌الملل (نوشته جمعی از دانشمندان حقوق). جلد 2 و 3. تهران: گنج دانش، 1395.
شعاریان، ابراهیم و فرشاد رحیمی. حقوق بیع بین‌الملل. تهران: شهر دانش، 1395.
شهیدی، مهدی. حقوق مدنی: آثار قراردادها و تعهدات. جلد 3. تهران: مجد، 1386.
صفایی، حسین، محمود کاظمی، مرتضی عادل، و اکبر میرزا نژاد. حقوق بیع بین‌الملل. تهران: دانشگاه تهران، 1395.
عدل، مصطفی. حقوق مدنی. تهران: امیرکبیر، 1382.
فرجی، حمید. دوره عالی اصول فقه. جلد 2. تهران: خرسندی، 1388.
فیض، علیرضا. «کاربرد مأخذ فقهی»، مجله نقد و نظر، شماره 1 (1373): 167- 194.
قمی، ابوالقاسم. جامع الشتات. جلد 3. تهران: کیهان، 1371.
کاتوزیان، ناصر. عقود معین. جلد 1. تهران: بهمن، 1371.
کاتوزیان، ناصر. قواعد عمومی قراردادها. جلد 4. تهران: بهنشر، 1368.
لطفی، اسدالله. «قاعده وجوب دفع ضرر محتمل و کاربرد آن در قانون آیین دادرسی مدنی»، دیدگاه‌های حقوقی، شماره 59 (1391): 205- 234.
محقق داماد، مصطفی، عیسایی تفرشی، محمد و پارساپور،محمد باقر. «تاثیر اجرای جزئی یا ناقص تعهد بر حق حبس با مطالعه تطبیقی در حقوق برخی کشورهای اروپایی»،فصلنامه مدرس علوم انسانی، شماره 3 (1387): 93-112.
معین، محمد. فرهنگ فارسی. جلد 1. تهران: انتشارات امیرکبیر، 1364.
نصیری، مرتضی، محمد عیسی تفرشی، و عباداله رستمی. «مطالعه تطبیقی حق تعلیق و حق حبس در حقوق داخلی و قرارداد نمونه فیدیک»، فصلنامه مدرس علوم انسانی، شماره 20 (1384): 137- 157.
الف-2. عربی
اردبیلی، احمد. مجمع القائده و البرهان فی شرح ارشاد الاذهان. جلد 8. قم: مؤسسه النشر الاسلامی، 1440.
اصفهانی، محمدحسین. حاشیه المکاسب. جلد 1. قم: دارالمصطفی، 1418.
امینی، علیرضا و محمدرضا آیتی. تحریر الروضه فی شرح اللمعه. تهران: سمت، 1380.
انصاری، مرتضی. فرائد الاصول. جلد 2. قم: مجمع الفکر الاسلامی، 1422.
انصاری، مرتضی. المکاسب. جلد 2 و 6. قم: مجمع الفکر الاسلامی، 1442.
آخوند خراسانی، محمدکاظم. حاشیه المکاسب. تهران: وزارت ارشاد، 1406.
آخوند خراسانی، محمدکاظم. کفایه الاصول. جلد 2. قم: مجمع الفکر الاسلامی، 1439.
خمینی، روح‌الله. البیع. جلد 5. قم: اسماعیلیان، 1368.
خوئی، ابوالقاسم. مصباح الفقاهه. جلد 5. قم: مؤسسه نشر اسلامی، 1441.
طباطبائی، علی. ریاض المسائل. جلد 1. قم: آل البیت، 1404.
عراقی، ضیاءالدین. مقالات الاصول. جلد 2. قم: مجمع الفکر الاسلامی، 1439.
علامه حلی، حسن بن یوسف. تبصره المتعلمین فی احکام الدین. قم: مجمع الذخائر الاسلامی، 1425.
کاشف الغطاء، محمدحسین. تحریر المجله. جلد 1. تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1432.
محقق حلی، نجم الدین جعفر. شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام. جلد 1. قم: ذوی القربی، 1441.
مراغی، عبدالفتاح. العناوین. جلد 2. قم: مؤسسه النشرالاسلامی، 1437.
نایینی، محمدحسین. فوائد الاصول. جلد 3. قم: مجمع الفکر الاسلامی، 1441.
نجفی، محمدحسن. جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام. جلد 12. بیروت: دائره‌المعارف معارف الفقه الاسلامی، 1437.
الف-3. لاتین
Bridge, Michael. “CISG Advisory Council Opinion no.14: Consequences of Avoidance of the Contract.” Nordic Journal of Commercial Law, No.9, 2009.
 Chengwei, liu. Remedies for Non-performance-perspectives from CISG, UNDROIT Principles and PECL.  Us: Juris publishing Inc, 2007.
 Enderlein, Fritz, and Dietrich Maskow. International sales law. New York: Oceana Publication, 1992.
Gabriel, Henry. General Provisions Obligations of the Seller and Remedies for Breach of Contract by the Seller. Munich: sellier, 2004.
Graf, Jorge. Bianca-bonell Commentary on the international sales law. Millan: Giuffre, 1989.
Honnold, John. Uniform Law for International Sales under the 1980 United Nations Convention. Hague: Kluwer law international, 1999.
 Huber, Peter, and Mullis. The CISG: A new textbook for Students and Practitioners. Munich: Sellier, 2007.
Mazzotta, Francesco. Preservation of the Goods: Comparison between the Provisions of CISG Articles 85-88 and Counterpart provisions of the principles of European Contract law. UK: Cambridge University, 2007.
Schlechtriem, peter. Uniform Sale law: The UN Convention on Contracts for the international sale of goods, Vienna: Manz, 1986.
 Schlechtriem, Peter and Petra Butler. UN Law on International Sales: The UN Convention on the international sale of goods. Springer, 2009.
Sevon, Leif. Obligation of the Buyer under the Vienna Convention on the International Sale of Goods. Oceana, 1989.
Schwenzer, Ingeborg, and Fountoulakis. International Sales law. London: Routledge & cavandish, 2007.
Silvertown, Alfred.  Law of lien. London: Butterworths, 1988.
Yang, Yinghao. Suspension Rules under Chines Contract Law, The UCC and the CISG: some Comparative Perspectives.Hong Kong: China Law & Practice, 2004.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.