دوفصلنامۀ علمی حقوق تطبیقی

دوفصلنامۀ علمی حقوق تطبیقی

شناسایی آسیب های روانی قابل جبران در حقوق انگلستان و ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران.
2 گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران.
3 استادیار گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران.
چکیده
آسیب روانی، یعنی هرگونه لطمه به سلامت اشخاص که موجب اختلال روانی آنان گردد. دامنه چنین آسیب‌هایی می­تواند از اندوه ساده تا اختلالات روانی گسترش داشته باشد. با توجه به اینکه تعداد بسیاری از اشخاص در معرض آسیب روانی هستند، جبران بدون ضابطه آسیب روانی سبب بروز دعاوی بیشمار خواهد شد و دستگاه قضایی کشور را با مشکل مواجه می­کند. آیا در دو نظام حقوقی ایران و انگلستان، ضابطه­ای برای محدود ساختن ضررهای روانی جبران­پذیر مقرر شده است؟ آیا ضابط مقرر، کارایی داشته است و می‌تواند عدالت را محقق نماید؟ محاکم انگلیسی صرفاً «بیماری­های روانی شناخته» شده­ در روان‌پزشکی را موجب مسئولیت می‌دانند و دیگر تألمات روانی را قابل جبران تلقی نکرده­اند. در حقوق ایران، به­رغم آنکه برخی دادگاه‌های ایرانی به جبران تألمات عاطفی رأی داده­اند، لیکن از ماده 1 قانون مسئولیت مدنی و ماده 676 قانون مجازات اسلامی، می­توان شرط «بیماری بودن» آسیب روانی را دریافت کرد، و در حقوق ایران نیز صرفاً «بیماری­های روانی» را جبران­پذیر دانست. در این مقاله نشان داده خواهد شد که با اعمال این ضابطه، ورود دعاوی بی­شمار و متقلبانه به دادگاه­ها کاهش خواهد یافت و جلوی صرف هزینه­های هنگفت را برای جبران ناراحتی‌های روانی که گذرا هستند و اختلالی در زندگی عادی زیان­دیده ایجاد نمی­کنند، خواهد گرفت.
 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Identification of compensable psychiatric injuries in English and Iranian law.

نویسندگان English

Sayyed Hussein Safaei Moafi 1
Akbar Imanpour 2
Reza Daryaei 3
1 Ph.D. Student in in Private Law, Department of Law, Faculty of Literature and Humanities. University of Guilan. Rasht. Iran.
2 Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Literature and Humanities. University of Guilan. Rasht. Iran
3 Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Literature and Humanities. University of Guilan. Rasht. Iran.
چکیده English

Psychiatric injury is any harm to the health of individuals that causes their mental illness. The extent of such trauma can range from simple grief to mental disorders. Given that a large number of people are at risk of Psychiatric injury, compensating Psychiatric harm without any criteria will lead to numerous claims and will cause problems for the country's judiciary. Are there any rules in the Iranian and English legal systems that limit compensation of Psychiatric damages? Is that rule effective and can it achieve justice? The British courts have held only "recognized mental illnesses" in psychiatry liable and have not found the rest of the mental harms to be compensable. In Iranian law, despite the fact that some Iranian courts have ruled in favor of compensating for mere emotional distress, but from Article 1 of the Civil Liability code and Article 676 of the Islamic Penal Code the necessity of "mental illness" can be inferred. This article will show that the application of this rule will reduce the number of fraudulent lawsuits in the courts and prevent the huge costs of compensating for mental disorders that are temporary and does not disrupt normal life.
 

کلیدواژه‌ها English

Civil Liability
Psychiatric Injury
Psychiatric Illness
Moral Damage
Arsh

سیاهه منابع

الف- کتب و مقالات
الف-1. فارسی
اصغری آقمشهدی، فخرالدین. «جبران خسارت معنوی در حقوق ایران»، پژوهشنامه علوم انسانی و اجتماعی 3، شماره 9 و 10 (تابستان و پاییز 1382): 31-48.
بابایی، ایرج. حقوق مسئولیت مدنی و الزامات خارج از قرارداد. تهران: نشر میزان، 1397.
بابایی، ایرج. حقوق مسئولیت مدنی؛ مبتنی بر نقد و بررسی آراء و رویه­ی قضائی. جلد 1، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه، 1396.
باریکلو، علیرضا. مسئولیت مدنی. تهران: نشر میزان، 1397.
بهجت، محمدتقی. جامع المسائل. جلد 5، قم: دفتر حضرت آیت‌الله بهجت، 1385.
پروین، فرهاد. خسارات معنوی در حقوق ایران. تهران: انتشارات ققنوس، 1382.
پژوهشگاه قوه قضاییه. جبران خسارت معنوی، بررسی فقهی و حقوقی با تأکید بر ماده 14 قانون آیین دادرسی کیفری، تحقیق فاضل حدادی، تهران: پژوهشگاه قوه قضاییه، 1400.
تاری، زینب، ابراهیم عزیزی و مرتضی شهبازی­نیا. «مطالعه تطبیقی مسؤولیت مدنی ناشی از شوک عصبی در نظام حقوقی ایران و انگلیس»، فصلنامه پژوهش­های حقوق تطبیقی 25، شماره 1 (بهار 1400): 1-27.
صفایی، سیدحسین و حبیب‌الله رحیمی. مسئولیت مدنی تطبیقی. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش، 1397.
صفایی، سیدحسین و حبیب‌الله رحیمی. مسئولیت مدنی (الزامات خارج از قرارداد). تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، 1396.
صفایی معافی، سیدحسین، اکبر ایمان‌پور و رضا دریایی. «ضوابط مطالبه خسارت زیان‌دیدگان ثانویه روانی در حقوق انگلستان و کاربرد آن در حقوق ایران»، مطالعات حقوق تطبیقی 13، شماره 1 (تیر 1401): 257-278. https://dx.doi.org/10.22059/jcl.2022.334558.634278
عمید زنجانی، عباسعلی. موجبات ضمان. تهران: نشر میزان 1389.
فرهادیان، عبدالرضا. «بررسی فقهی آسیب‌ها به سلامت روانی و مسئله تعیین ارش»، فصلنامه علمی پژوهشی فقه و مبانی حقوق اسلامی 10، شماره 2 (شهریور 1396): 95-117.
قاسم­زاده، سیدمرتضی. الزام­ها و مسئولیت مدنی بدون قرارداد. تهران: نشر میزان 1395.
کاتوزیان، ناصر. الزام­های خارج از قرارداد. جلد 1، تهران: دانشگاه تهران، 1395.
محمدی، پژمان، امیر مرادپورشاد و حجت مبین. «تأثیر قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 بر امکان مطالبه خسارت معنوی و عدم نفع در حقوق ایران»، فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی 7، شماره 24 (مهر 1397): 65-95. https://dx.doi.org/10.22054/jplr.2018.13442.1342
میرداداشی، سیدمهدی. مسئولیت مدنی مؤسسات عمومی در حقوق ایران و مصر. قم: دانشگاه مفید، 1393.
نیک­فرجام، زهره. «جبران خسارت معنوی در فقه و حقوق»، مبانی فقهی حقوق اسلامی 6، شماره 11 (بهار و تابستان 1392): 105-127.
هدایتی محبوب، ابوالفضل و محمدحسن اسدی. «نقدی بر ماده 14 قانون آیین دادرسی کیفری»، فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی 7، شماره 26 (اردیبهشت 1398): 9-35. https://dx.doi.org/10.22054/jplr.2018.27216.1741
 
الف-2. عربی
حلی، حسن بن یوسف بن مطهر اسدی. قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام. جلد 3، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1413 ق.
طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن. المبسوط فی فقه الامامیة. جلد 7، تهران: المکتبة المرتضویة لاحیاء الآثار الجعفریة، 1387 ­ق.
عاملی، زین‌الدین بن علی شهید ثانی. مسالک الأفهام الی تنقیح شرائع الاسلام. جلد 15، قم: مؤسسة المعارف الاسلامیه، 1413 ­ق.
عاملی، سیدجواد بن محمد حسینی. مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة (ط- القدیمة). تحقیق محمدباقر حسینی شهیدی، جلد 10، بیروت: دار احیاء التراث العربی، بی­تا.
نجفی، محمدحسن. جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام. تحقیق عباس قوچانی و علی آخوندی، جلد 43، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1404 ­ق.
 
الف- 3. لاتین
Blake, Dudley David, Frank W Weathers, Linda M Nagy, Danny G Kaloupek, Fred D Gusman, Dennis S Charney and Terence M Keane. “The Development of a Clinician-Administered PTSD Scale.” Journal of Traumatic Stress 8, No. 1, (1995): 75-90.
Cane, Peter. The Anatomy of Tort Law. Oxford: Hart Publishing, 1997.
Cooke, John. Law of Tort. Harlow: Pearson Education Limited, 2017.
Elliott, Catherine and Frances Quinn. Tort Law. Harlow: Pearson Education Limited, 2017.
Finch, Emily and Stefan Fafinski. Tort Law. Harlow: Pearson Education Limited, 2017.
Harpwood, Vivienne. Principles of Tort Law. London: Cavendish Publishing Limited, 2000.
Harpwood, Vivienne. Modern Tort Law. Oxon: Routledge-Cavendish, 2009.
Hedley, Steve and Nicola Padfield. Tort. Oxford: Oxford University Press, 2011.
Martin, Elizabeth. Oxford Dictionary of Law. Oxford: Oxford University Press, 2011.
Murphy, John and Christian Witting. Street on Torts. Oxford: Oxford University Press, 2012.
Markesinis, Basil S. and Hannes Unberath. The German Law of Torts. Oxford: Hart Publishing, 2002.
Peel, Edwin and James Goudkamp. Winfield and Jolowicz on Tort. London: Thomson Reuters, 2014.
Quinn, Frances. Tort Law. Harlow: Pearson Education Limited, 2012.
Steele, Jenny. Tort Law: Text, Cases and Materials. Oxford: Oxford University Press, 2014.
Stephenson, Graham. Sourcebook on Torts. London: Cavendish Publishing Limited: 2000.
Van Dam, Cees. European Tort Law. Oxford: Oxford University press, 2013.
 
ب. اسناد
Law Commission. Liability for Psychiatric Illness (Law Com No. 249). 1998.
Law Commission. Liability for Psychiatric Illness (Consultation Paper No. 137). 1995.
Scottish Law Commission. Discussion Paper on Damages for Psychiatric Injury (Discussion Paper No. 120). 2002.
 
ج. وب‌سایت‌های اینترنتی
“Victorian Railway Commissioners v James Coultas and Mary Coultas (Victoria)”, last visited: 14/12/2021, https://www.casemine.com/judgement/uk/5b4dc23d2c94e07cccd23279.
“Page v Smith – 1996”, accessed 4/1/2022, https://www.lawteacher.net/cases/page-v-smith.php.
“Simmons v. British Steel, (2004) 323 N.R. 273 (HL)” last visited 19/12/2021, https://ca.vlex.com/vid/simmons-v-british-steel-680840877.
“Floodgates”, last visited 16/11/2021, https://legal-dictionary.thefreedictionary.com/floodgates.
“McFarlane v EE Caledonia”, accessed 5/1/2022, http://www.e-lawresources.co.uk/cases/McFarlane-v-EE-Caledonia.php.
“Hinz v Berry – 1970”, accessed 10/12/2021, https://www.lawteacher.net/cases/hinz-v-berry.php.
“Hicks v Chief Constable of the South Yorkshire Police: HL 5 Mar 1992”, last visited 14/12/2021, https://swarb.co.uk/hicks-v-chief-constable-of-the-south-yorkshire-police-hl-5-mar-1992/.
Kevan, Tim and Hugh Koch, “Claims for The Psychological Effects of Loss of Ability to Play Sport”, accessed 14/12/2021, https://www.mondaq.com/uk/sport/18629/claims-for-the-psychological-effects-of-loss-of-ability-to-play-sport.
“MOUNT ISA MINES LTD. v. PUSEY” last visited 10/11/2021, https://staging.hcourt.gov.au/assets/publications/judgments/1970/009--MOUNT_ISA_MINES_LTD._v._PUSEY--(1970)_125_CLR_383.html.
“Panic disorder” last visited 1/1/2022, https://www.nhs.uk/conditions/panic-disorder.
“Panic Disorder: When Fear Overwhelms” accessed 1/1/2022, https://www.nimh.nih.gov/health/publications/panic-disorder-when-fear-overwhelms/index.shtml.
“Mental illness” last visited 15/12/2021, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/mental-illness/symptoms-causes/syc-20374968.
“Mental disorder” accessed 10/10/2021, https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-disorders.
 “Vernon v Bosley - (No. 1)” last visited 15/12/2021, https://www.lawteacher.net/cases/vernon-v-bosley-no-1.php.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.