حـق بهره‌منـدی از هوای پـاک در رویة مراجع بین‌المللی

نصراصفهانی, احمد; رئیسی, لیلا

doi:10.22096/law.2018.30712

حـق بهره‌منـدی از هوای پـاک در رویة مراجع بین‌المللی

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

احمد نصراصفهانی ¹

لیلا رئیسی ²

¹ دانشجوی دکترای حقوق بین‌الملل ـ گروه حقوق ـ واحد اصفهان ـ دانشگاه آزاد اسلامی ـ اصفهان ـ ایران

² دانشیار و عضو هیئت علمی گروه حقوق ـ واحد اصفهان ـ دانشگاه آزاد اسلامی ـ اصفهان ـ ایران

10.22096/law.2018.30712

چکیده

برخورداری از محیط زیست سالم و به طور خاص بهره‌مندی از هوای پاک، یکی از دغدغه‌های مهم امروز و آیندة بشر است. با گذری بر اسناد و معاهدات بین‌المللی دو رویکرد متفاوت نسبت به این موضوع را مشاهده می‌کنیم. در برخی از آن‌ها مثل منشور آفریقایی، این موضوع صراحتاً به عنوان یک حق پذیرفته شده اما در برخی دیگر مثل میثاقین یا کنوانسیون اروپایی سخنی از آن به میان نیامده است. عملکرد مراجع بین‌المللی نیز در این خصوص دو مسیر متفاوت طی کرده است. در دسته‌ای از آنها، بهره‌مندی از هوای پاک مستقیماً در قالب حق بهره‌مندی از محیط زیست سالم مورد بررسی قرار گرفته یا قابلیت بررسی دارد و در برخی دیگر این موضوع به عنوان چهره‌ای از یک یا چند حق بشری (نسل اولی یا دومی) ارزیابی شده است. در ادامه خواهیم دید که برخلاف تصور اولیه، عملکرد مراجع دسته دوم و به طور ویژه دیوان اروپایی حقوق بشر، بسیار موفقیت آمیز تر بوده است.

کلیدواژه‌ها

محیط زیست سالم

هوای پاک

نسل‌های سه گانة حقوق بشر

مراجع بین‌المللی

تفسیر پویا و تکاملی

عنوان مقاله English

The Right to Clean Air in the Practice of International Organizations

نویسندگان English

Ahmad Nasr Esfehani ¹

Leila Re'isi ²

¹ PhD Student in International Law, Department of Law, Isfahan Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran

² Associate Professor and Faculty Member, Department of Law, Isfahan Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran

چکیده English

The enjoyment of a healthy environment and, in particular the enjoyment of the clean air is one of the most important concerns of human beings in today and future. By reviewing the documents and international treaties, we perceive two different approaches in this issue. In some of them, such as the African Charter, it has been expressly accepted under the title of a right, but in others, such as the European Convention or ICCPR & ICE, there is no mention of it. In this regard, the practice of international organizations has been in two different directions. According to one group of the international organizations, the enjoyment of the clean air has been studied directly in the form of the right to a healthy environment but based on the view of some others it has been assessed as one or more human rights (the first or second generations of human rights). In the following, we will see, contrary to the preliminary impression, the practice of international organizations of the second group, and particularly the European Court of Human Rights, has been much more successful

کلیدواژه‌ها English

Healthy Environment

Clean Air

the Triple Generations of Human Rights

International Organizations

Dynamic and Evolutionary Interpretation

منابع

الف- فارسی

کتب)
1. ذاکریان، مهدی، همه حقوق بشر برای همه، تهران، نشر میزان، چاپ اول، 1392.
2. قاری سید فاطمی، سید محمد، حقوق بشر در جهان معاصر، دفتر اول، تهران، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، چاپ اول،1382.
3. کوروکولاسوریا، لال/ رابینسون، نیکلاس، ترجمه: سید محمد مهدی حسینی، مبانی حقوق بین‌الملل محیط زیست، تهران، نشر میزان، چاپ اول، 1390.
4. گروه صلح کرسی حقوق بشر، صلح و دموکراسی یونسکو، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، نشر دادگستر، چاپ اول، پاییز 1389.
5. براون ویس، ادیت، ترجمه: نادر ساعد، حفاظت از محیط زیست و حقوق نسل‌های آینده، در پرتو رای مشورتی دیوان بین‌المللی دادگستری»، فصلنامة سیاست خارجی، تهران، سال 15، شماره 3، پاییز 1380.
6. رمضانی قوام آبادی، محمد حسین، «نگاهی به مسائل زیست محیطی در رای دیوان بین‌المللی دادگستری در قضیه کارخانه‌های خمیر کاغذ»، نامه مفید، قم، انتشارات دانشگاه مفید، شماره 82، اسفند 1389.
7. لوسین زهادی، رها، «نسل‌های سه گانه حقوق بشر»، قابل دسترس در: ذاکریان، مهدی، مفاهیم کلیدی حقوق بشر بین‌المللی، تهران، نشر میزان، 1383.
8. ممتاز، جمشید، ترجمه: محمود صور اسرافیل، «توسل به سلاح هستهای و حمایت از محیط زیست، آورده دیوان بین‌المللی دادگستری»، مجله حقوقی بین‌المللی، تهران، دوره 17، شماره 24، پاییز و زمستان، 1378.
9. ویژه، محمدرضا، «حق دسترسی به اطلاعات محیط زیست»، مجله محیط شناسی، تهران، شماره 40، زمستان 1385.
  1. Ardechir Amir-Arjomand, Ali Mashhadi, The Right to Clean Air and Related Sanctions in Iranian and French Law, Tanaffos (2010) 9(2), 7-12
  2. Daniel García San José, Environmental protection and the European Convention on Human Rights, Council of Europe Publishing, F-67075 Strasbourg Cedex, 2005.
  3. A/HRC/25/53/Add.1, 5 March 2014, available at: http://www.ohchr.org /EN/HRBodies/HRC/RegularSessions/Session25/Pages/ListReports.aspx
  4. A/HRC/EMRIP/2013/CRP.2, 4 july 2013, available at: http://www.ohchr.org/Documents/Issues/IPeoples/EMRIP/Session6/A.HRC.EMRIP.2013.CRP.2.pdf
  5. Achpr, The Social and Economic Rights Action Center and the Center for Economic and Social Rights v. Nigeria, African Commission on Human and Peoples' Rights, Comm. No. 155/96 (2001). Available at: http://www1.umn.edu/humanrts/africa/comcases/155-96.htm
  6. Additional Protocol to the American Convention on Human Rights "Protocol of San Salvador:" available on: http://www.oas.org/juridico/ English/treaties/a-52.html
  7. CESCR, General comment No.14 (2000), adopted by Committee on Economic, Social and Cultural Rights available at: http://tbinternet. ohchr.org/_layouts/treatybodyexternal/TBSearch.aspx?Lang=en&TreatyID=9&DocTypeID=11
  8. Declaration of the United Nations Conference on the Human Environment (1972) , available on: http://www.unep.org
  9. Echr,(A), Lopez Ostra v. Spain (no. 16798/90) avsilable at: http://hudoc.echr.coe.int
  10. Echr,(B), Guerra and Others v. Italy (no. 14967/89) available at: http://hudoc.echr.coe.int
  11. Echr,(C), Öneryıldız v. Turkey (no. 48939/99) available at: http://hudoc.echr.coe.int
  12. Echr,(D), Fadeyeva v. Russia (no. 55723/00 available at: http://hudoc.echr.coe.int
  13. Echr,(E), Giacomelli v. Italy (no. 59909/00) available at: http://hudoc.echr.coe.int
  14. Echr,(F), Florea v. Romania (no. 37186/03) available at: http://hudoc.echr.coe.int
  15. Echr,(G), Martinez Martinez and María Pino Manzano v. Spain (no. 61654/08) available at: http://hudoc.echr.coe.int
  16. Philippe Sands, Litigating Environmental Disputes: Courts, Tribunals and the Progressive Development of International Environmental Law, Global Forum on International Investment, 27-28 march 2008.
  17. ICJ, legality of the threat or use of NUCLEAR WEAPONS, Advisory Opinion of 8 july 1996, available at: http://www.icj-cij.org
  18. ICJ, Pulp Mills on the River Uruguay (Argentina v. Uruguay), Judgment, I.C.J. 2010. Available at: http://www.icj-cij.org
  19. ICJ, case concerning the GABCIKOVO-NAGYMAROS PROJECT (Hungary v. Slovakia) Judgment of 25 september 1997, available at: http://www.icj-cij.org
  20. ICJ, Separate Opinion of Judge CANÇADO Trindade, para 67,68. Available at: http://www.icj-cij.org
  21. Iachr, Report on the Situation of Human Rights in Cuba, Inter-Am. C.H.R., OEA/Ser.L/V/II.61, Doc. 29 rev. 1 (1983). Available at: http://www1.umn.edu/humanrts/iachr/country-reports/cuba1983-ch13.html
  22. Rio Declaration on Environment and Development (1992) available on: http://www.hrea.org
  23. World Charter for Nature (1982). Available on: http://www.mtnforum.org/ rs/ol/browse.cfm?tp=vd&docid=457
  24. WTO, United States — Standards for Reformulated and Conventional Gasoline, available at: https://www.wto.org/english/tratop_e/dispu_e/2-9.pdf
مقالات)

ب- لاتین