اصل تحدید حقوق و آزادیهای عمومی با استناد به مفاهیمی مانند نظم عمومی ناگریز و لابدی است زیرا حیات جمعی وابسته به محدود کردن حقوق و آزادیها بوده و همچنان که استبداد و محو مطلق حقوق و آزادیها امری ناشایست و قبیح میباشد، آزادی مطلق و بدون محدودیت اولاً، ممکن نیست و ثانیاً، آغاز خود استبداد است. نظم عمومی یکی از عناوین تحدیدی حقوق و آزادی میباشد که کارکردهای خاصی در حوزههای مختلف داشته و دوشادوش عناوین دیگری مانند، امنیت عمومی، اخلاق و یا بهداشت عمومی دایره آزادی انسانها را مضیق مینمایند، اما نکته مهم آن است که این تحدید نیز – گر چه لابدی است - نباید به صورت عنان گسیخته و بدون چارچوب و ضوابط اعمال گردد. در این مقاله برآنیم تا شرایط اعمال محدودیتهارا با تأکید بر نظم عمومی – که هم یکی از مهمترین عناوین تحدیدی مورد استناد صاحبان قدرت و دولتها میباشد و هم در ادبیات حقوق بشری به خصوص برخی از آرای مراجعی مانند دیوان اروپایی حقوق بشر به آن ارجاع شده است - مورد بررسی قرار دهیم و در این میان علاوه بر اصل قابلیت تحدیدی حق ضوابطی مانند اصل حاکمیت قانون، اصل ضرورت، اصل تناسب، اصل جامعه دموکراتیک، کنترل قضایی و داشتن هدف مشروع را مورد کنکاش قرار دهیم.
مرادی برلیان، مهدی؛ مفهوم و جایگاه اصل تناسب در نظام حقوقی اتحادیه اروپایی با نگاهی به آرای دیوان عدالت اداری ایران، انتشارات خرسندی، چاپ اول، تهران،1392.
موحد، محمد علی؛ در هوای حق و عدالت،تهران، نشر کارنامه، 1381.
میرفخرایی، محمدجواد؛ «اعلامیه وین و برنامه عملی کنفرانس جهانی حقوق بشر مصوب 25 ژوئن 1993»، مجله حقوقی بینالمللی، بهار و تابستان 1382، شماره 28.
هارت، اچ ال ای؛ «آیا هیچگونه حق طبیعی وجود دارد؟» در کتاب فلسفه سیاسی، آنتونی کوئنتین، ترجمه مرتضی اسعدی، تهران، به آور، 1374.
هاشمی، سید محمد؛ حقوق بشر و آزادیهای اساسی، نشر میزان، تهران، 1384.
هداوند، مهدی؛ حقوق اداری تطبیقی، جلد ۲، تهران، انتشارات سمت، چاپ اول، تهران، ۱۳۸۹.
هداوند، مهدی و دیگران، آیین تصمیمگیری در حقوق اداری، انتشارات خرسندی، تهران، چاپ اول، 1389.
هیوود، آندره؛ کلیدواژهها در سیاست وحقوق عمومی، ترجمه اردشیر امیر ارجمند و سیدباسم موالیزاده، انتشارات امیر کبیر، چاپ اول، 1387.
زارعی، محمد حسین؛ نجابتخواه، مرتضی؛ «آزادی بیان»، نشریه حقوق اساسی، سال ششم، تابستان 1381، شماره ۱۱.
ابن منظور مصری، ابوالفضل جمالالدین؛ لسان العرب، جلد ۳، قم، نشر ادب الحوزه، چاپ اول، 1405 ه.ق.
حکیم، محمد تقی؛ الفقه الاستدلالی المقارن، مجمع جهانی اهل بیت، چاپ دوم، قم، 1418 ه.ق.
خوانساری، سید احمد؛ جامع المدارک فی الشرح مختصر النافع، مؤسسه اسماعیلیان، چاپ دوم، قم، 1405 ه.ق.
لاری، سید عبدالحسین؛ التعلیقه علی المکاسب، مؤسسه معارف اسلامی، چاپ اول، قم، 1418 ه.ق.
Bakircioglu, onder; 2007, "The Application of the Margin of Appreciation Doctrine in Freedom of Expression and Public Morality Cases", German Law Journal, Vol. 8.
Barendt, Eric; 2005, Freedom of Speech, Oxford university press.