بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری

طلابکی طرقی, زینب

doi:10.22096/law.2021.127260.1669

بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

زینب طلابکی طرقی

دانشوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه قم، قم، ایران.

10.22096/law.2021.127260.1669

چکیده

کدخدامنشی به‌عنوان سیستمی برای حل‌وفصل منازعات غالباً در داوری به‌خصوص در حوزه بین‌الملل شناخته می‌شود. حقوق فرانسه، مهد کدخدامنشی، این امکان را به طرفین دعوا می‌دهد که از قاضی بخواهند اختلافات را کدخدامنشانه رسیدگی کند. در ایران قدیم، افراد اختلافات خود را نزد کدخدا مطرح می‌کردند ولی به‌مرور با روی کار آمدن دولت‌ها، دادگستری‌ها جایگزین شیوه‌های سنتی حل‌وفصل اختلافات شدند که نتیجه آن تلاش طرفین دعوا برای اثبات حق به نفع خود بود؛ درحالی‌که در شیوه‌های سنتی حل اختلاف همچون کدخدامنشی سعی بر حل ریشه مشکل برای رسیدن به آرامشی پایدار است. تلاش سیستم قضایی برای احیای شیوه‌های سنتی در قالب شوراهای حل اختلاف نشان داد که این امر به‌صرف تغییر فرد رسیدگی‌کننده و سعی برای سازش محقق نمی‌شود. برای کدخدامنشی باید سیطره قواعد حقوقی شکسته شود و متوجه شد که حمایت صرف از حقوقی که در قانون شناسایی شده است، تنها فصل خصومت می‌کند والا حل‌وفصل اختلافات به چیزی بیش از رسیدگی به ادله و حکم کردن بر اساس آن نیاز دارد. در کدخدامنشی برخلاف قضاوت که به دنبال محق و محکوم است، باید به سراغ راهی رفت که ممکن است حقوقی نباشد اما گره اختلاف را بگشاید. کدخدامنشی نیازمند خلاقیت، آموزش و تجربه است ازاین‌رو بهترین مکان برای توسعه کدخدامنشی همان دادگاه‌های قضایی است. مقاله حاضر با اقتباس از حقوق فرانسه، شیوه دادرسی کدخدامنشانه را پیشنهاد می‌دهد

کلیدواژه‌ها

کدخدامنشی

دادرسی کدخدامنشانه

حل‌وفصل اختلاف

شورای حل اختلاف

عنوان مقاله English

The Study of Amiable Composition according to its nature compared to the judgment and arbitration

نویسنده English

Zeinab Talabaki Toroghi

Ph. D. Candidate in Private Law, Faculty of Law, University of Qom, Qom, Iran

چکیده English

The Amiable composition is a system for resolving disputes and is recognized in international arbitration. In The French legal system, the judge can be entrusted with a mission of amicable composition by the parties. In ancient Iran, villagers argued with Kadkhoda, but as governments came to power, traditional methods of resolving disputes replaced government judicial systems, resulting in litigants trying to prove themselves right;Whereas in traditional methods of resolving disputes, such as an Amiable composition, the dispute was tried to be completely resolved in order to achieve eternal peace. Unfortunately, the dispute resolution councils could not reach a compromise In order to achieve an amicable composition, the rule of law must be abandoned He realized that guaranteeing legal rights was not the only way to resolve disputes. Contrary to the judgment that seeks the winner and the loser, in an amicable composition one must look for a way that may not be legal but resolves the dispute. An amicable composition requires creativity, training and experience, so the best place to develop it is the courts. This article, based on French law, suggests a mission of amicable composition.

کلیدواژه‌ها English

Amiable composition

Amiable compositeur

French Civil Procedure

Iran's judicial system

کتاب‌نامه

الف. کتب و مقالات

الف-1. فارسی
- ‏ایزدی‌فرد، علی‌اکبر؛ علی یوسفی (13۸۳)، «ملاحظاتی پیرامون "شورای حل اختلاف"»، مقالات و بررسی‌ها، دفتر 76 (3) فقه، صص 11- 31.
- ‏حمیدیان، فاطمه؛ مرتضی شهبازی‌نیا؛ فیض‌الله جعفری (۱۳۹۶)، «مطالعه تطبیقی ارتباط مفهومی و کاربردی الفاظ متعدد در داوری‌های دوستانه و کدخدامنشانه»، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، دوره 21، شماره 1، صص 1- 26.
- دانش‌پژوه، مصطفی؛ جواد عابدینی (۱۳۹۹)، فلسفه حق، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
- ‏شمس، عبدالله (۱۳۸۸)، آیین دادرسی مدنی (دوره پیشرفته)، جلد 3، تهران: دراک.
- ‏شهبازی‌نیا، مرتضی؛ فیض‌الله جعفری؛ فاطمه حمیدیان (۱۳۹۶)، «تحلیل مفهومی داوری بر مبنای انصاف و نهادهای مرتبط.» فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره 27، شماره 2، صص 269- 287.
- ‏عالی‌پناه، علیرضا؛ محسن زیار (۱۳۹۶)، «بررسی تطبیقی نهاد سازش در حقوق ایران و حقوق تجارت بین‌الملل»، دو فصلنامه آموزه‌های حقوقی گواه، سال سوم شماره 2، صص 63- 96.
- ‏عبدالله خدابخشی (۱۳۹۷)، «گذری بر داوری مبتنی بر انصاف و کدخدامنشی در حقوق تطبیقی»، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره 48، شماره 4، صص 645- 661.
- ‏ نصرتی، کیانوش (۱۳۹۹)، «مقایسه شورای حل اختلاف و نهاد میانجی‌گری در حقوق کیفری ایران»، فصلنامه الکترونیکی پژوهش‌های حقوقی قانون یار، دوره یکم، شماره 2، صص 323- 346.
- ‏محسنی، حسن (۱۳۹۴)، «جایگاه شورای حل اختلاف و طرق فوق‌العاده شکایت از آرای آن»، مجله حقوقی دادگستری، سال 79، شماره 92، صص 151- 174.
- ‏محسنی، حسن (۱۳۹۵)، آیین دادرسی مدنی فرانسه، تهران: شرکت سهامی انتشار.
- ‏مطیعی، انسیه؛ مسعود البرزی ورکی، (۱۳۹۷)، «بررسی تطبیقی اصل انصاف و اصول عدل و انصاف»، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، دوره 22، شماره 3، صص 137- 162.
الف-2. لاتین
- Ahmet Cemil Yildirim (2014). “Amiable Composition in International Arbitration.” Journal of Arbitration Studies, 24, No. 3 (September).
- Belohlavek, Alexander J. (2013). “Application of Law in Arbitration, Ex Aequo et Bono and Amiable Compositeur.” CYArb - Czech (& Central European) Yearbook of Arbitration: Borders of Procedural and Substantive Law in Arbitral Proceedings (Civil versus Common Law Perspectives), No. 3 (March).
- David, Rene (1985). Arbitration in International Trade. Springer; 1st edition.
- Dumisic, Amir (2009). “Advantages of amicable international arbitration: characteristics and scope of arbitrator powers,” April.
- Hilgard, Mark, and Elisa Brude (2014). “Unauthorized Amiable Compositeur?” Dispute Resolution International 8 (1).
- Home and Overseas Ins Co v Mentor Ins Co. (1989). Home and Overseas Ins Co v Mentor Ins Co (UK), [1989] 1 Lloyd’s Rep 473.
- Jana Herboczkova. n.d. “Amiable Composition in International Commercial Arbitration.”
- Landrove, Juan Carlos (2009). “EQUITÉ JUDICIAIRE ET ÉQUITÉ Arbitrale: Synonymes?” Etudes autour du droit des affaires en l’honneur du professeur François Chaudet, Genève, Slatkine.
- Maniruzzaman, A.F. (2013). “The Arbitrator’s Prudence in Lex Mercatoria: Amiable Composition and ExAequo Et Bono in Decision Making.” MEALEY’S International Arbitration Report, No., 18(12).
- “Mesures alternatives au procès: Amiable compositeur.” (2021). Ooreka. Accessed October 2. https://justice.ooreka.fr/astuce/voir/655107/amiable-compositeur.
- Park, William W. (2014). “The Predictability Paradox: Arbitrators and Applicable Law.” Forthcoming in 11 ICC Dossiers (ICC Institute of World Business Law 2014), Proceedings of Annual Meeting on International Arbitration and Substantive Applicable Law Boston Univ. School of Law, Public Law Research Paper, No. 14-55 (October).
- Rubino-Sammartano, Mauro. 1992. “Amiable Compositeur (Joint Mandate to Settle) and Ex Bono et Aequo (Discretionary Authority to Mitigate Strict Law) Apparent Synonyms Revisited.”
- ———. 2001. International Arbitration: Law and Pratice. 2nd ed. Kluwer Law International.
- Weinberg, K.S. 1994. “Equity in International Arbitration: How Fair is ‘FAIR’? A Study of Lex Mercatoria and Amiable Composition.” Boston University International Law Journal, No. 12:227.
ب. سایت‌های اینترنتی
- خبرگزاری تسنیم (۱۳۹۸)، «مراسم تودیع و معارفه رؤسای قدیم و جدید مرکز امور حل اختلاف کشور»، دسترسی در 8 دی 2021. https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/04/23/2054086/محسنی-اژه-ای-شوراهای-حل-اختلاف-از-فلسفه-وجودی-خود-فاصله-گرفتند‎.
- ‏خبرگزاری فارس (۱۴۰۰)، «هم‌اندیشی رئیس قوه قضائیه با هیئت‌رئیسه کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی» دسترسی در 8 دی 2021. https://www.farsnews.ir/news/14000614000159/اژه‌ای-گاهی-یک-لوتی-بهتر-از-شورای-حل-اختلاف-است-برای-مبارزه-با-فساد‎.
ترجمه منابع فارسی به انگلیسی
- Izadi Fard, Ali Akbar & Yousefi, Ali (2004). “Molahezati Peyramoon E Shoraye Hal E Ekhtelaf”, Maqalat Va Baresi Ha, Daftare 76 (3) Feqh, PP. 11-31.
- ‏Hamidian, Fatemeh& Shahbazinia , Morteza& Jafari, Feizollah(2017). “Comparative Study Of Conceptual And Practical Relation Of Different Words In Amicable Arbitration”, Comparative Law Researches, Volume 21, Issue 1, PP. 1-26.
- ‏Daneshpajooh,Mostafa & Abedini, Javad(2020), Philosophy Of Law, The Imam Khomini Education & Research Institute.
- ‏Shams,Abdollah(2014). Civil Procedure Code, Vol: 3, Teharn: Derak Pub.
- ‏ Shahbazinia, Morteza& Jafari, Feizollah& Hamidian, Fatemeh (2017). “Conceptual Analysis Of Arbitration In Equity And Related Institutions”, Private Law Studies Quarterly, Vol. 47, Issue 2, PP. 269-287.
- Alipanah, Alireza & Ziar Mohsen (2017). “Comparative Study Of The Institution Of Conciliation In Iranian Civil Procedure And International Trade Law”, Legal Educations Govah Bi-Quarterly Journal, Vol. 3, Issue 2 - Serial Number 5, PP. 63-96.
- ‏ Khodabakhshi , Abdollah(2018), “The Concepts Of Ex Aequo Et Bono And Amiable Composition In The Law Of Comparative Arbitration” Private Law Studies Quarterly, Vol. 48, Issue 4, winter 2019, PP. 645-661.
- ‏Nosrati ,Kianoosh (2020). “Moghaise Shoraye Hal E Ekhtelaf Va Nahad Meyanjigari Dar Hoghogh E Keyfari E Iran”, Faslname Electronicy E Pajohesh Haye Hoghoghye Ghanon Yar, Vol. 1, Issue 2.
- Mohseni, Hasan (2016). ‘‘Situation of Conflict Resolution Counsel and Extraordinary Ways of Attack on Its Judgments’’, The Judiciary Law Journal, Vol. 79, Issue 92 - Serial Number 92, PP.145-167.
- Mohseni, Hassan (2015). French Civil Procedure Code, Tehran: Sherkate Sahami -e- Enteshar.
- ‏Alborzi Verki , Masoud& Motiei , Ensieh (2018). “A Comparative Study On The Equity And Ex Aequo Et Bono”, Comparative Law Researches, Vol. 22, Issue 3, PP. 137-162.