دوفصلنامۀ علمی حقوق تطبیقی

دوفصلنامۀ علمی حقوق تطبیقی

نظارت قضایی بر اشتباه حکمی مقام اداری در حقوق اداری ایران با رویکردی تطبیقی به نظام‌های حقوقی انگلستان و فرانسه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
فاطمه افشاری
استادیار گروه حقوق عامه، پژوهشگاه قوه قضائیه، تهران، ایران.
10.22096/law.2020.109327.1468
چکیده
اشتباه حکمی مقام اداری به معنای جهل به قانون است؛ یعنی اینکه مقام اداری درک نادرستی از قانون دارد یا تفسیری مغایر هدف قانون‌گذار ارائه می­دهد، اما مسئله مهم نحوه نظارت قضایی بر وقوع آن است. در حقوق انگلستان، در رویکرد سنتی تنها اشتباهات حکمی خارج از صلاحیت و اشتباه حکمی نمایان از ظاهر سابقه از میان انواع اشتباه درون صلاحیت قابل نظارت قضایی بودند؛ ولی در رویکرد نوین، اشتباه حکمی در مفهوم موسع خروج از اختیار به‌عنوان یکی از موجبات نظارت قضایی قرار گرفته، تفکیک میان اشتباهات صلاحیتی و غیر صلاحیتی نسخ شد و تمام اشتباهات حکمی نظارت‌پذیرند. در حقوق فرانسه نیز تمام اشتباهات حکمی مقام اداری نظارت­پذیرند. در حقوق اداری ایران، امکان نظارت قضایی به‌موجب اشتباه حکمی، به‌صراحت پیش­بینی نشده است، اما به نظر می­رسد می­توان از دو مبنای «قانونی بودن» و «خروج از حدود اختیارات» پیش­بینی‌شده در قانون، برای نظارت بر آن بهره برد؛ گرچه در خصوص صلاحیت هیئت عمومی و شعب، حکم واحدی نمی­توان صادر نمود. در این پژوهش، با بهره­برداری از حقوق انگلستان و فرانسه در نظارت قضایی بر اشتباه مقام اداری، قوانین و رویه قضایی ایران بررسی شده است و برای تحقق شناسایی این مفهوم و نظارت قضایی بر آن، راهکار برآمده از نظام‌های حقوقی دیگر ارائه می­گردد تا امکان نظارت قضایی بر اشتباه حکمی مقام اداری در حقوق اداری ایران به‌طور کامل فراهم گردد.
کلیدواژه‌ها
نظارت قضایی
اشتباه حکمی
مقام اداری
حقوق اداری ایران
حقوق انگلستان
حقوق فرانسه

عنوان مقاله English

Judicial Review of Administrative Official’s Error of Law in Iranian Administrative Law with a Comparative Approach to the Legal Systems of England and France

نویسنده English

Fatemeh Afshari
Assistant Professor, Department of Public Law, Judiciary Research Institute, Tehran, Iran..
چکیده English

Error of law of an administrative official means ignorance of the law in the sense that the administrative official has a misunderstanding of the law or gives an interpretation contrary to the purpose of the legislator. But the important issue is how the judicial review occurre. In English law, in the traditional approach, only jurisdictional errors and error of law on the face of the record were reviewable from all types of Intra vires errors, but in the new approach, error of law in the broad sense of ultra vires is one of the causes of judicial review and was abrogated the distinction between jurisdictional and non-jurisdictional; so all the errors of law are reviewable. In French law, all types of administrative official’s error of law are reviewable, too. In Iranian administrative law, judicial review on error of law has not been explicitly provided, but it seems that it is possible to use the two bases that provided in the law for judicial review: "legality" and "departure from the limits of authority", although this is not same in the competence of the General Assembly and the branches. In the present research, by studying England and France legal systems in judicial review on error of law, rules and judicial procedure of Iran have been studied and to Identify this concept and judicial review on it, a solution from other legal systems is presented to provide the possibility of judicial review of the administrative official’s error of law in the administrative law of Iran in full.

کلیدواژه‌ها English

Judicial Review
Error of Law
Administrative Official
Administrative Law of Iran
English Law
French Law
-        افشاری، فاطمه (1393)، «مرجع صالح رسیدگی به سوءاستفاده از اختیارات مقام اداری (بررسی موردی تخلف اخفا و معدوم نمودن اسناد و مدارک دولتی توسط مقام دولتی)»، فصلنامه رأی: مطالعات آرای قضایی، دورۀ 3، شمارۀ ۶، صص ۱۷-۳۱.
-      پژوهشگاه قوه قضاییه (۱۳۹۲)،نظارت قضایی بر اعمال صلاحیت‌های اختیاری، چاپ اول، تهران: پژوهشگاه قوه قضائیه.
-      صدرالحفاظی، سید نصرالله (1372)،نظارت قضائی بر اعمال دولت در دیوان عدالت اداری، چاپ اول،تهران: شهریار.
-      طباطبایی مؤتمنی، منوچهر (۱۳۸۷)، حقوق اداری تطبیقی، چاپ دوم، تهران: سمت.
-      طباطبایی مؤتمنی، منوچهر (1390)، حقوق اداری، چاپ هفدهم، تهران: سمت.
-      نجابت­خواه، مرتضی (1391)، روش­های جبرانی قضایی در حقوق اداری انگلستان و ایران، پایان‌نامه مقطع دکتری حقوق عمومی، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
-        هداوند، مهدی (1387)، «نظارت قضایی: تحلیل مفهومی تحولات اساسی»،حقوق اساسی، دورۀ 7، شمارۀ 9، صص 56-7.
-      هداوند، مهدی (۱۳۸۹)،حقوق اداری تطبیقی، چاپ اول، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه­ها.
-        بسیونی­عبدالله، عبدالغنی (2006)،القضاء­الاداری، الطبعه الثالثه، الاسکندریه: منشأه­المعارف.
-        Alder, John (2002). General principles of constitutional and administrative law, 4thEdition, NewYork: Palgrave.
-        Aronson, Mark (2015). “Variable error of law standards?”, draft for H Wilberg and M Elliott, In: The Scope and Intensity of Substantive review, England: Hart Publication, Oxford.
-        Barnett, Hilaire (2007). Constitutional and administrative law, 6thEdition, England: Miltan Park, Routledge, Cavendish.
-        Bell, John & Others (1998). Princples of French Law, NewYork: Oxford University Press.
-        Cane, Peter (2011). Administrative Law, 5thEdition, New York: Oxford University Press.
-        Carroll, Alex (2011). Constitutional and administrative law, London & New York: Pearson Longman.
-        Coles, Joanne & Jane Reynolds (2008). Key facts: Constitutional and administrative law, 2nd Edition, London: Holder Arnold.
-        David, PhilipJones & Anne S.de Villars (2009). Principles of Administrative Law, Toronto: Carswell.
-        Dupuis, Georges; Marie-José Guédon & Patrice Chrétien (2000). Droit Administratif,7thEdition Paris: Armand Colin.
-        Endicott, Timothy (2011). Administrative law, London: Oxford.
-        Ewing, KeithD & Anthony Wilfred Bradley (1997). Constitutional and Administrative Law, 12thEdition, London & New York: Pearson Longman.
-        Gondouin, Geneviève; Véronique Inserguet-Brisset & Agathe Van Lang (2002). Dictonnaire de droit administatif, 3rd Edition, Paris: Armand Colin.
-        Halliday, Simon (2004). Judicial Review and Compliance with Administrative Law, UK: Hart.
-        Hawke, Neil & Neil Parpworth (1996). Introduction to Administrative Law, London-Sydney: Cavendish.
-        Herling, David & Ann Lyon (2004). Briefcase on Constitutional and administrative Law, 4thEdition, London: Cavendish.
-        Ian, Ellis Jones (2013). Essentialadministrative law, Tehran: Khorsandi.
-        James, Rhonda & Diane Longley (1999). Administrative Justice_Central Issues in UK and European Administrative Law, London-Sydney: Routledge_Cavendish.
-        Kunnecke, Martina (2007). Tradition and change in administrative law -An Anglo- German Comparison, Berlin: Springer-Verlag Berlin Heidelberg.
-        Leberton, Gilles (2007). Droit Administratif General, Paris: Dalloz.
-        LeSuer, Andrew & Maurice Sunkin (1997). Public Law, London: Longman.
-        Lewis, Clive & Barrister Middel Temple (2004). Judicial remedies in public law, London: Sweet & Maxwell.
-        Lombrard, Martine & Gilles Dumont (2009). Droit Administratif, Paris: Dalloz Détournememt De Pouvoin.
-        Loschak, D. (1981). Le principle de légalité, Paris: Mythe et mystification, AJ.D.A.
-        Manfredi, Christopher & Mark Rush (2013). Judging Democracy, Torento: University of Toronto.
-        Martin, Jacqueline & Chris Turner (2007). Constitutional and administrative law, Keycases, London: Hodder Education.
-        Morton, F.L (1988). “Judicial Review in France: A Comparative Analysis”, the American Journal of Comparative Law, Vol. 36, No. 1, pp. 89-110.
-        Richardson, Elizabeth C. (1996). Administrative Law and Procedure, USA: Delamar.
-        Rivero, Jean & Jean Waline (2002). Droit Administratif, 19thEdition, Paris: Dalloz.
-        Rose-Ackerman, Susan & Peter L. Lindseth (2010). Comparative Administrative Law, Cheltenham and Massachusetts: Edward Elgar Publishing Ltd.
-        Sellick, Joanne (2010). Key Facts constitutional & administrative law, London: Hodder Education.
-        Stott, David & Alexandra Felix (1997). Principles of Administrative Law, London-Sydney: Cavendish Publishing Ltd.
-        Taggart, Micheal (1997). The Province of Administrative Law, England: Hart.
-        Tolley, Michael C. (2003). “Judicial Review of Agency Interpretation of Statutes: Deference Doctrines in Comparative Perspectives”, the Policy Studies Journal, Vol. 31, No. 3, pp. 421-440.
-        Williams, Rebecca (2008). When is an Error not an Error? Reform of Jurisdictional Review of Error of Law and Fact, Pembroke College, England: Oxford.
-        Yardley, D.C.M. (1986). Principles of Administrative Law, 2ndEdition, London: Butterworths.
-        Yilmaz, Muslum (2013). Domestic judicial review of trade remedies, Experience of the most active WTO members, England: Cambridge University.
 
-        »Droit administratiffrançais–DeuxièmePartie–Chapitre2«, Pierre Tifine (2014). Available at: http://www.revuegeneraledudroit.eu/blog/2013/08/17/droit-dministratif-francais-deuxieme-partie-chapitre-2/.
-        »Error of Law and the Effects of Flawed Administrative Decisions and Rules«, David Feldman (2014). Available at: http://www.law.cam.ac.uk/ssrn/.
-        »Les Principesgeneraux du droit administratiffrancais et thalandais, Halarchivesouvertes.fr«, Paleerat Sriwannapruek (2012). Available at: https://tel.archives-ouvertes.fr/tel-00719580.
-        »Review for Error of Law: Some Comments«, David Goddard QC (2016). Available at: chambers.co.nz/.../David%20Goddard%20QC%2.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوفصلنامۀ علمی حقوق تطبیقی
دوره 8، شماره 1 - شماره پیاپی 15
بهار و تابستان 1400پیاپی 15
تیر 1400
صفحه 165-196