نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار دانشکدة حقوق دانشگاه مفید

چکیده

نوشتار حاضر با محور قرار دادن ماده 1105 قانون مدنى، به بررسى مفهوم و گستره «ریاست مرد در رابطه زوجیت» در حقوق ایران و مبانى فقهى آن مى‏پردازد، بر همین اساس، بخش نخست آن به مطالعه مفهوم و ماهیت ریاست مرد بر خانواده اختصاص یافته و در بخش دوم، قلمرو و گستره ریاست شوهر بر زن، تحقیق و بررسى مى‏شود.
در مباحث این مقاله ثابت مى‏شود که ریاست مرد به عنوان وظیفه‏اى اجتماعى و مسؤولیتى در جهت نظام بخشى و صلاح اندیشى خانواده و حمایت از اعضاى آن است و نه دستاویزى براى سلطه جویى و برترى خواهى مرد. و چنین موقعیتى، یعنى قوامیت مرد بر زن از قلمرویى محدود به روابط زوجیت و حفظ مصالح خانواده برخوردار است و استقلال مالى و اجتماعى زن را مخدوش نمى‏سازد و اجحافى را بر وى روا نمى‏دارد

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

MAN'S PRESIDENCY IN MATRIMONIAL RELATIONSHIP

نویسنده [English]

  • Mohammad Mahdi Meghdadi

چکیده [English]

The paper, basing itself on Article 1105 of the Iranian Civil Code, examines the meaning and scope of "man’s presidency in matrimonial relationship" in Iranian legal system and its jurisprudential foundations. It is organized in two sections: The first section studies the concept and nature of man’s presidency over family and the second examines the scope and extent of husband’s presidency over wife.
The paper argues that man’s presidency serves a social function and is a responsibility toward directing and determining the interests of family and protecting its members; it is far from being a means of seeking domination and supremacy. This status of husband as to wife (guardianship) and protecting family interests and does not affect financial and social independence of wife and does not permit any injustice on her

کلیدواژه‌ها [English]

  • MAN'S PRESIDENCY
  • FAMILY
  • MATRIMONIAL RELATIONSHIP
  • SUBMISSION (TAMKIN)
  • WIFE'S FINANCIAL AFFAIRS
  • WIFE'S NON-FINANCIAL AFFAIRS

منابع

1- آل بحر العلوم، سید محمد، بلغة الفقیه، تهران، مکتبة الصادق، 1362 ش.
2- ابراهیم مصطفى و دیگران، المعجم الوسیط، استانبول، دارالدعوة، 1989 م.پ21
3- ابن العربى، محمد بن عبدالله، احکام القرآن، بیروت، دارالمعرفة، 1407 ق.
4- اردبیلى، احمد بن محمد، زبدة البیان فى براهین احکام القرآن، قم: انتشارات مؤمنین، 1378 ش.
5- الاحسائى، محمد بن على، عوالى اللئالى العزیزیة فى الاحادیث الدینیة، قم، بى نا، 1403 ق.
6- البحرانى، یوسف، الحدائق الناضرة، قم، مؤسسه النشر الاسلامى، بى‏تا.
7- الحرّالعاملى، محمد بن الحسن، وسائل الشیعة، بیروت، دارالحیاء التراث العربى، بى تا.
8- الحرّانى، حسن بن على، تحف العقول عن آل الرسول صلى‏الله‏علیه‏و‏آله ، قم، موسسة النشر الاسلامى، 1417 ق.
9- الحسنى، هاشم معروف، الولایة و الشفعة و الاجارة فى الفقه الاسلامى فى ثوبه الجدید، بیروت، دارالقلم، بى تا.
10- الحلبى، ابوالصلاح، الکافى فى الفقه، اصفهان، مکتبة الامام امیر المومنین7، 1403.
11- الحلى، حسن بن یوسف، قواعد الاحکام فى معرفة الحلال الحرام، قم، مؤسسة النشر الاسلامى، 1419 ق.
12- الحویزى، عبدعلى، تفسیر نور الثقلین، قم، ابوالقاسم سالک، 1342 ش.
13- الدمشقى، اسماعیل بن عمر، تفسیر القرآن العظیم، بیروت، دار المکتب العلمیة، 1418 ق.
14- الزمخشرى، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1415 ق.
15- السایس، محمد على و عبدالطیف، السبکى و محمد ابراهیم، کرسون، تفسیر آیات الاحکام، بیروت، دار ابن کثیر، 1415 ق.
16- السبزوارى، محمد باقر، کفایة الأحکام، اصفهان، مهدوى، بى تا.
17- الشیرازى، سید محمد، تقریب القرآن الى الأذهان، بیروت، موسسة الوفاء، 1400 ق.
18- الطباطبائى القمى، سید تقى، مبانى منهاج الصالحین، بیروت، دارالسرور، 1418 ق.
19- الطبرسى، فضل بن الحسن، مجمع البیان فى تفسیر القرآن، بیروت، دار المعرفة، 1408 ق.
20- الطبرسى، فضل بن حسن، جوامع الجامع فى تفسیر القرآن، بیروت، دار الاضواء، 1405 ق.
21- الطبرى، محمد بن جریر، تفسیر الطبرى، قاهره، دار المعارف، بى تا.
22- الطرابلسى، عبدالعزیز، المهذّب، قم، مؤسسه النشر الاسلامى، 1406 ق.
23- الطوسى، محمد بن الحسن، المبسوط فى فقه الامامیة، تهران، مکتبه مرتضویه، 1388 ق.
24- الفراء البغوى، حسین بن مسعود، تفسیر البغوى، معالم التنزیل، بیروت، دار المعرفة، 1407.
25- الفیروز آبادى، محمد بن یعقوب، القاموس المحیط، بیروت، دارالجیل، بى تا.
26- الکبیسى، احمد، فلسفه نظام الاسرة فى الاسلام، بغداد، مولف، 1990 م.
27- الکعکى، یحیى احمد، مکانة المرأة فى الاسلام، بیروت، دار النهضة العربیة، 1421 ق.
28- الماسى، نجاد على و مرتضى محمدى، ترتیب اموال زوجین در حقوق ایران و فرانسه، فصلنامه نامه مفید، شماره 29، بهار 1371.
29- المجلسى، محمدباقر، بحار الأنوار، تهران، المکتبة الإسلامیة، 1374 ش.
30- المشکینى، على، الزواج فى الاسلام، قم، مولف، بى تا.
31- المشکینى، على، مصطلحات الفقه، قم، نشرالهادى، 1377 ش.
32- المصرى، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دار صادر، 1997 م.
33- الموسوعة الفقهیة، کویت وزارة الاوقاف الشؤون الاسلامیة، 1416 ق.
34- الموسوى الخوئى، سید ابوالقاسم، منهاج الصالحین، قم، مدینة العلم آیة الله الخوئى، 1410 ق.
35- المیسر، محمد سید احمد، الخلاق الاسرة المسلمة، امارت، دارالندى، 2001 م.
36- النجفى، محمد حسن، جواهر الکلام، بیروت، داراحیاء التراث العربى، بى تا.
37- النراقى، احمد، عوائد الایام، قم، مکتب الاعلام الاسلامى، 1375 ش.
38- امامى، سید حسن، حقوق مدنى، تهران، کتابفروشى اسلامیه، 1376 ش.
39- بازگیر، یدالله، قانون مدنى در آیینه آراء دیوان عالى کشور، حقوق خانواده، تهران، انتشارات فردوسى، 138 ش.
40- بدران ابوالعینین، بدران، الفقه المقارن للأحوال الشخصیة بین المذاهب الاربعة السنیة والمذهب الجعفرى و القانون، بیروت، دار النهضة العربیة، بى تا.
41- جبعى العاملى، زین الدین بن على، (شهید ثانى) مسالک الافهام الى تنقیح شرائع الاسلام، قم، مؤسسة المعارف الاسلامیة، 1416 ق.
42- جعفرى لنگرودى، محمد جعفر، مقدمه عمومى علم حقوق، تهران، کتابخانه گنج دانش، 1376ش.
43- جوادى آملى، عبدالله، زن در آیینه جلال و جمال، تهران، مرکز نشر فرهنگى رجاء، 1372 ش.
44- حائرى، سید على، شرح قانون مدنى، تهران، کتابخانه گنج دانش، 1379 ش.
45- خمینى، روح الله، تحریرالوسیله، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، 1379 ش.
46- رشید رضا، محمد، تفسیر المنار، بیروت، دارالمعرفة، 1393 ق.
47- سلیمان و السجستانى، سنن أبى داود، بیروت، دار ابن حزم، 1418 ق.
48- سید قطب، فى ظلال قرآن، ترجمه: مصطفى خرم دل، تهران، نشر احسان، 1378 ش.
49- شریف، على، نفقه و تمکین در حقوق خانواده، تهران، نشر بشارت، 1376 ش.
50- شلبى، محمد مصطفى، احکام الاسرة فى الاسلام، بیروت، دار النهضة العربیة، 1977 م.
51- شمس الدین، محمد مهدى، مسائل حرجة فى فقه المرأة - حقوق الزوجیة، بیروت ،موسسة الدولته للدراسات و النشر، 1996 م.
52- صادقى تهرانى، محمد، الفرقان فى تفسیر القرآن، قم، انتشارات فرهنگ اسلامى، 1408 ق.
53- صفائى، سید حسین، واسدالله امامى، مختصر حقوق خانواده، تهران، نشر دادگستر، 1378 ش.
54- طباطبائى، سید محمد حسین، المیزان فى تفسیر القرآن، قم، موسسه اسماعیلیان، 1394 ق.
55- عاملى، باقر، حقوق خانواده، تهران، مدرسه عالى دختران ایران، 1350.
56- فضل الله، سید محمد حسین، تاملات اسلامیة حول المرأة، بیروت، دار الملاک، 1421 ق.
57- فضل الله، سید محمد حسین، دنیا المرأة، بیروت، دارالملاک، 1420 ق.
58- فهیم کرمانى، مرتضى، چهره زن در آیینه فقاهت، قم، انتشارات سید الشهداء، 1378 ش.
59- قلعه جى، محمد رواس، الموسوعة الفقیه المسیرة، بیروت، دار النفائس، 1421 ق.
60- کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنى - خانواده، تهران، شرکت انتشار، 1371 ش.
61- محقق داماد، سید مصطفى، بررسى فقهى حقوق خانواده - نکاح و انحلال آن، تهران، نشر علوم اسلامى، 1372 ش.
62- مطهرى، مرتضى، مسأله حجاب، قم، انتشارات جامعه مدرسین، 1361 ش.
63- میرزا خسروانى، علیرضا، تفسیر خسروى، تهران، کتابفروشى اسلامى، 1390 ق.
64- وهبة الزحیلى، الاسرة المسلمه فى ا لعالم المعاصر، دمشق، دار الفکر، 1420
CAPTCHA Image