دوفصلنامۀ علمی حقوق تطبیقی

دوفصلنامۀ علمی حقوق تطبیقی

بررسی تطبیقی قاعده نجات قرارداد در حقوق فرانسه و قاعده صحت در حقوق ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران.
2 استاد، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 استادیار، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران.
چکیده
امروزه قواعد حاکم بر قراردادها و تعهدات، با پیچیدگی‌‌‌‌‌های زیادی مواجه است. چه بسا قراردادی بعد از موجودیت، در معرض بی‌‌‌‌‌اعتباری قرار گیرد و ازسوی‌‌‌‌‌دیگر، حفظ و نجات آن ارجحیت داشته باشد. روشی‌‌‌‌‌که امروزه برای‌‌‌‌‌ جلوگیری از متلاشی شدن قرارداد و حفظ پیوند قراردادی ‌‌‌‌‌در حقوق فرانسه مورد استفاده قرار‌‌‌‌‌ می‌‌‌‌‌گیرد، به‌‌‌‌‌عنوان «قاعدۀ نجات (اِحیای) قرارداد» (Sauvetage du Contrat) شناخته‌‌‌‌‌ و تعریف می‌‌‌‌‌شود. این روش، در برخی‌‌‌‌‌ جهات به قاعدۀ صحت در‌‌‌‌‌ حقوق ایران شباهت دارد؛ زیرا هر دو قاعده بر اعتبار قرارداد تأکید دارند و در شبهۀ حکمی‌‌‌‌‌ و موضوعی- هر دو - اجرا می‌‌‌‌‌شوند، اما در مبنا و شیوۀ اجرا متفاوت هستند. مبنای قاعدۀ نجات ‌‌‌‌‌قرارداد، برخلاف قاعدۀ صحت که شرع و قانون است، عرف و رویۀ قضایی می‌باشد. قاعدۀ نجات به لحاظ ماهوی، نسبت‌‌‌‌‌به قاعدۀ صحت‌‌‌‌‌ عمومیت بیشتری دارد و برعکسِ قاعدۀ صحت (که بر صحت قرارداد تا حد امکانِ اجرای تعهدات ‌‌‌‌‌قراردادی ‌‌‌‌‌تأکید دارد)، بر حفظ‌‌‌‌‌ و نجات پیوند قراردادی، حتی درصورت قابل‌‌‌‌‌اجرا نبودن تعهدات، مبتنی‌‌‌‌‌بر قصد مشترک اولیۀ طرفین دلالت دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Comparative Study of Salvage of Contract in French Law and the Principle of Prima Facie Validity of Contract in Iranian Law

نویسندگان English

Sakineh Asadzadeh 1
Abbas Karimi 2
Mokhtar Neam 3
1 PhD Student in Private Law, Faculty of Law, Theology and Political Sciences, Islamic Azad University, Tabriz Branch, Tabriz, Iran.
2 Professor, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Faculty of Law, Theology and Political Sciences, Islamic Azad University, Tabriz Branch, Tabriz, Iran.
چکیده English

Nowadays ,the rules on the contracts and obligations encounter  many complexes.Perhaps,a contract would be in the doubt about validation and the other side, it’s preservation has precedency.The mechanism adduced by judges for prevention of the caducity and the salvage of contract in French law,named as “Sauvetage du Contrat” is simulated with “Principle of prima facie validity of contract”in Iranian law because of some points.Both eventuated to the validity of contract and applied in mistake of law and of fact but they\re different on the base and executive way.The base of salvage of contract is doctrine and case law inspite of the principle of prima facie validity of contract is jurisprudence and law.The salvage of contract is so generalized and contrary of that (that confirmed on validity of contract until performance of contractual obligations) implied on preservation of contract nexus, based on primary and mutual intention of correspondents, even if the obligations aren’t enforceable.
 

کلیدواژه‌ها English

Usefulness of Contract
Interpretation in Favor of Obligator
Salvage of Contract
Contract Nexus
Contract Divisibility
سیاهۀ منابع
الف- منابع فارسی:
اسدزاده، سکینه. بررسی وضعیت ‌‌‌‌‌حقوقی‌‌‌‌‌ گروه‌‌‌‌‌های قراردادی. تهران: امجد، 1398.
اسلامی، سید محمدهادی، و جلیل قنواتی. «ترجیح تفسیر‌‌‌‌‌علیه تنظیم‌‌‌‌‌کنندۀ قرارداد»، دوفصلنامۀ حقوق تطبیقی 6، شمارۀ 1 (بهار و تابستان 1396): 5‑27.                                                                 https://doi.org/10.22096/law.2019.36876
امامی، سید حسن. حقوق مدنی. چاپ 23، تهران: نشر اسلامیه، 1364.
امین، سید امیرمهدی. «اصل لزوم قراردادها در فقه و قانون مدنی ایران»، ماهنامه کانون 52، شمارۀ 104 (بهار 1389): 136‑179.
ایران‌پور، فرهاد، و سپیده منصوری. «اصل صحت در حوزۀ قراردادها از منظر حقوق سنتی و قواعد حقوق بازرگانی فراملی»، فصلنامۀ مطالعات حقوق خصوصی 46، شمارۀ 1 (فروردین 1395): 1‑20.  10.22059/JLQ.2016.57521
بزرگمهر، امیرعباس. شرح جامع حقوق تعهدات تطبیقی (دورۀ مدنی پیشرفته). جلد 1، تهران: انتشارات دانشگاه عدالت، 1396.
بزرگمهر، امیرعباس، و غزال مهرانی. اصلاحات در قانون تعهدات فرانسه. چاپ 1، تهران: انتشارات دانشگاه عدالت، 1395.
جعفری لنگرودی، محمد جعفر. فلسفۀ عمومی حقوق برپایۀ اصالت عمل (تئوری موازنه). چاپ 2، تهران: ‌‌‌‌‌گنج دانش، 1393.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر. الفارق (دایرةالمعارف عمومی حقوق-ابقاء عقود). جلد 1، تهران: ‌‌‌‌‌گنج دانش، 1386.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر. دانشنامۀ حقوقی. جلد 1، تهران: انتشارات امیرکبیر،1353.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر. مسائل منطق حقوق و منطق موازنه (منطقیات-3). چاپ 1، تهران: ‌‌‌‌‌گنج دانش، 1384.
خسروی‌نیا، بابک. «قواعد مورد استناد قاضی‌‌‌‌‌ در تفسیر عقد در فقه اسلامی، حقوق موضوعۀ ایران، مصر و لبنان»، دوفصلنامۀ علمی پژوهشی دانش حقوق مدنی 1، شمارۀ 2 (اسفند 1391):83-93.
«دانشنامۀ اسلامی.» قاعدۀ صحت. آخرین دسترسی در 12 مرداد، 1400.
 
درویشی، عباس، و میثم دوستی‌‌‌‌‌پور.«واکاوی حقوقی اصالةالصحه یا قاعدۀ صحت در عقود و قراردادها در حقوق ایران»، فصلنامۀ بینالمللی قانونیار 3، شمارۀ 10 (تابستان 1398):365-382.
دیوان عالی‌کشور،رأی ‌شمارۀ ۱۴۶۵، مورخ ۲۰ شهریور۱۳۱۷.
شعبۀ ۴ دیوان‌ عالی کشور، رأی ‌شمارۀ ۲۳۵۲، مورخ ۲۸ مهر 1319.
رایگان، محمود، راضیه جماعتی اردکانی، و حمید روستائی صدرآبادی. «تأثیر قاعدۀ ‌‌‌‌‌صحت بر امنیت روانی ‌‌‌‌‌فرد و جامعه»، مجلۀ حکومت اسلامی 22، شمارۀ 1 (بهار و تابستان 1396): 139‑160.
شهیدی، مهدی. اصول قراردادها و تعهدات. چاپ 3، تهران: انتشارات مجد، 1383.
صفری، محمد. «اﻋﺘﺒﺎر ﺻﺤﺖ ﻇﺎﻫﺮی در ﺣﻘﻮق ﺗﺠﺎرت (ﺑﺤﺜﯽ در ﺣﻘﻮق اﯾﺮان و فرانسه)»، فصلنامۀ دیدگاه‌‌‌‌‌های حقوقی 8، شمارۀ 18 (بهار و تابستان 1389): 89‑114.
طباطبائی، سید محمدصادق، و روح‌‌‌‌‌الله کیانی. «بازتاب‌‌‌‌‌های ‌‌‌‌‌قاعدۀ صحت‌‌‌‌‌ در حقوق و فقه»، فصلنامۀ پژوهش‌‌‌‌‌های فقه ‌‌‌‌‌وحقوق‌‌‌‌‌ اسلامی 9، شمارۀ 32 (بهار و تابستان 1392): 49‑68.
طباطبائی، محمدصادق، و حمید آرائی. «مطالعۀ تطبیقی مفهوم «اصل صحت» در تفسیر قراردادها»، دوفصلنامۀ حقوق تطبیقی 0، شمارۀ 21 (پاییز و زمستان 1390): 147‑165.
قنواتی، جلیل، و اسفندیار صفری. «نسبت دو اصل صحت و فساد با مادۀ 10 قانون مدنی و اصل آزادی قراردادی»، جستارهای فقهی و اصولی 6، شمارۀ 18 (بهار و تابستان 1399): 181-206. 10.22034/JRJ.2020.51273.1445
کاتوزیان، ناصر. دورۀ حقوق مدنی: قواعد عمومی قراردادها. چاپ‌‌‌‌‌ 4، جلد 2، تهران: شرکت ‌‌‌‌‌سهامی ‌‌‌‌‌انتشار، 1394.
کریم‌‌‌‌‌پور آل‌‌‌‌‌هاشم، محمدتقی، سید محمدتقی علوی، ناصر مسعودی، و محمد مظهری. «نظریۀ عدم پیدایش قرارداد در حقوق ایران و فرانسه»، پژوهش حقوق خصوصی 7، شمارۀ 27 (بهار و تابستان 1398): 115‑138. https://doi.org/10.22054/jplr.2018.23627.1614
کریمی، عباس، و محمود زمانی. «احکام و آثار صحت تأهلی در اعمال حقوقی»، پژوهشنامۀ حقوق اسلامی 21، شمارۀ 2 (پاییز و زمستان1399 ): 291‑318. 
گرجی، ابوالقاسم. مجموعه مقالات حقوقی. چاپ 2، تهران: نشر دانشگاه تهران، 1372.
متین، احمد. مجموعۀ رویه قضایی قسمت حقوقی: شامل آراء شعب و هیئت‌‌‌‌‌های عمومی دیوان عالی کشور از سال 1311 تا سال 1335. چاپ 1، تهران: نشر آثار اندیشه، 1388.
محقق ‌‌‌‌‌داماد، سید مصطفی. قواعد فقه، بخش مدنی (مالکیت- مسئولیت). ویرایش 3، چاپ 45، تهران: مرکز نشر علوم انسانی، 1394.
محمدی، ابوالحسن. مبانی استنباط حقوق اسلامی (اصول فقه). چاپ 49، تهران: مؤسسۀ انتشارات دانشگاه تهران، 1391.
موسوی، سید فضل‌‌‌‌‌الله، سید مهدی موسوی، محمدحسین وکیلی مقدم، و مهدی غلامی. «مطالعۀ تطبیقی اصول تفسیر قرارداد»، فصلنامۀ پژوهش حقوق خصوصی 1، شمارۀ 1 (پاییز و زمستان 1391): 183-213.
ولائی، عیسی. فرهنگ تشریحی ‌‌‌‌‌اصطلاحات اصول. چاپ ‌‌‌‌‌9، تهران: نشر نی، 1391.
 
ب- منابع عربی:
انصاری، مرتضی. المکاسب-باب معاطات. العدد 3، قم: نشر مجمع‌الفکر‌الاسلامی، 1413 ه.ق.
حسینی ‌‌‌‌‌مراغی، میرعبدالفتاح ‌‌‌‌‌بن‌‌‌‌‌ علی. عَناوینُ الاُصول و قَوانینُ الفُصول «فی اصالة الصحه فی العقود». العدد ۲/۱۳، قم: مؤسسة النشر الاسلامی، 1418 ه. ق.
کلینی رازی، محمد بن ‌‌‌‌‌یعقوب بن اسحاق. اصول کافی-باب التهمه.العدد ۲، حدیث 3، قم: مرکز حوث دارالحدیث، 232 ه. ق.
الموسوی‌‌‌‌‌البجنوردی، السیدحسن. القواعد الفقهیه. طباعة 1، العدد 1، قم: نشر الهادی، 1377.
 
ج- منابع لاتین:
Arrêt n°861 du 17 oct 2019 (18-19.611;18-20.550).
Cass,civ. “chambre commerciale.” 22 oct 1996, 93-18.632, Publié au bulletin: https://www.legifrance.gouv.fr/juri/id/JURITEXT000007035966/
Cass.com.Revue Trimestrielles de droit civil 1982, 142 (30.06.1980) :Tallon, La détermination du prix dans les contrats.(3.1.2.03).
Commission on European Contract Law. The principles of European contract law. Parts I and II revised 1998, Part III 2002.
Doka Boura, Aude. “Le juge du contrat et la clause résolutoire.” Doctorale théss., Université de Nantes, faculté de Droit et de Science Politique, 2017.
Ferrari, Julien. Le rôle des documents précontractuels dans l’interprétation par le juge du contrat. Saint-Denis: Editions publibook, 2003.
François, Clément. “«Avant-propos» La réforme du droit des contrats présentée par l'IEJ de Paris 1.” Doctorale théss., Université Paris 1,Panthéon-Sorbonne, 2019. https://iej.univ-paris1.fr/openaccess/reforme-contrats/avant-propos/
Gaudemet, Sophie, and Yves Lequette. La clause réputée non écrite. 1st edition, Paris: Economica edition, 2006.
Google. “Rapport au Président de la République relatif à l'ordonnance n° 2016-131 du 10 février 2016 portant réforme du droit des contrats, du régime général et de la preuve des obligations: Le Contenu du contrat. ” Accessed August 18, 2021. https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexteArticle.do?idArticle=JO FARTI000032004842&cidTexte=JORFTEXT000032004539&categorieLien=id.
Guiomard, Pascale. Réforme du droit des obligations «un supplément au code civil à jour de l’ordonnance n° 2016-131 du 10 février 2016». Paris: Editions Dalloz, 2016.
Herrera, Jorge. “La cessation du contrat de distribution en droit colombien l’apport du droit français.” Doctorale théss., Université Paris II-Panthéon-Assas École, 2018.
Houlié, Sacha. Rapport fait un nom de la commission des lois constitutionnelles, de la législation et de l’administration génerale de la république, sur le projet de loi adapté par le sénat (578. 2016-2017.22.23 et T.A 5 (201702018), ratifiant l’ordonnance n˚ 2016-131 du février 2016 portant réforme du droit des contrats, du régime général et de la preuve des obligation, 315. Paris: Assemblée nationale, 2017.https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexteArticle.do?idArticle=JORFARTI000032004842&cidTexte=JORFTEXT000032004539&categorieLien=id.
Jansen, Nils, and Reinhard Zimmerman. Commentaries on European Contract Laws. Britain: Oxford University Press, 2018.
Montcho Agbassa, Eric Codjo. “Le favor contractus et le droit Ohada.” Penant, revue de droit des pays d’Afrique 123, n°884 (2013): 340‑366.
Pierre Lamour, Marie. Le sauvetage du contrat. Grenoble: Université Pierre Mendès, 2001.
Puig, Pascal. Contrats spéciaux. 8e éd. Paris: Dalloz, 2019.
Rapport sur les aspects juridiques des modifications des indices de référence. Paris: Haut Comité Juridique de la Place Financière de Paris, 2018.
Rouspide katchadourian, Marie-Noëlle. “Le juge et le contrat de travail essai sur la relecture judiciaire d’un contrat.” Doctorale thése., Universite panthéon-Assas ecole, 2013.
The United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods (CISG).
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.