دوفصلنامۀ علمی حقوق تطبیقی

دوفصلنامۀ علمی حقوق تطبیقی

وضعیت حقوقی وکیل دوم در وکالت ثانویه؛ مطالعۀ تطبیقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکترای حقوق خصوصی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران.
چکیده
در فرضی‌ که وکیل، در راستای اعمال حق توکیل، به دیگری وکالت می‌دهد، درخصوص وضعیت وکیل دوم و این‌که او وکیل موکل باشد یا وکیلِ وکیلِ اول، دو فرض قابل تصور است؛ اگر مشخص باشد که منظور موکل، انتخاب وکیل دیگر برای خود یا وکیل اول است، وضعیت وکیل دوم برمبنای آن معین می‌گردد. اما اگر حق توکیل به‌صورت مطلق اعطا شده ‌باشد، در این‌که باید آن را به جواز گزینش وکیل دوم برای موکل تفسیر کرد، یا برای وکیل اول، یا قائل به اختیار وکیل در انتخاب وکیل دوم بود، دیدگاه‌های مختلف وجود دارد. قانون مدنی ایران در این خصوص ساکت است. در فقه اسلامی نظر مشهور آن است که در این فرض، باید وکیل دوم را وکیل موکل دانست. اما در حقوق فرانسه و نظام‌های کامن‌لا، وکیل دوم را وکیل وکیل اول می‌دانند. به نظر می‌رسد درصورت فقدان هر نوع قرینه‌ای، اصل اقتضا دارد که وکیل دوم را وکیل موکل بدانیم. آثار هریک از دو دیدگاه مهم است. اگر وکیل دوم را وکیلِ وکیلِ اول بدانیم، رابطۀ وکیل و موکل بین آن دو برقرار است و فوت و حجر وکیل اول سبب زوال سمت وکیل دوم می‌شود. به‌علاوه، او حق عزل وکیل دوم را خواهد داشت. درحالی‌که اگر او را وکیل موکل بدانیم، بین او و وکیل اول هیچ رابطۀ حقوقی برقرار نمی‌گردد و فوت یا حجر هریک، بر سمت دیگری بی‌تأثیر است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Legal Status of Subagent in Subagency: A Comparative Study

نویسندگان English

Mahmoud Kazemi 1
Zahra Zebarjad 2
1 Associate Professor, Faculty of Law and Political Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 PhD Student in Private Law, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Tehran North Branch, Tehran, Iran.
چکیده English

If under the circumstances, it appears that the agent has authority to employ the sub agent for his principal, expressed or implied, then the fundamental question is whether the sub agent is the agent of the principal and is directly responsible to him or he is the agent of the original agent and only is responsible to him for his conduct. If the principal express determine that the agent has authority to employ the subagent for his own or the principal, then the agent must flow his opinion; But when that authority is absolutely, there are many different view. In Islamic Law (Fiqh), the famous view of jurists is that the subagent is the agent of principal. However, in French and Common Law, in this situation the subagent is the principal’s agent. If the subagent was the agent of principal there is no relation between him and original agent and the original agent is not responsible to principal for the acts of the sub-agent; but if he was the agent of original agent, there is legal relation between them.

کلیدواژه‌ها English

Delegation
Multiplicity of Agents
Subagency
Subagent
سیاهۀ منابع
الف- منابع فارسی:
امامی، سید حسن. حقوق مدنی. چاپ‌ 12، جلد‌‌ 2، تهران: انتشارات اسلامیه، 1372.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر. محشای قانون مدنی. چاپ 1، تهران: کتابخانۀ گنج دانش،‌ 1379.
شعبۀ 10 دادگاه تجدیدنظر استان تهران، دادنامۀ شمارۀ 9309970221000880، مورخ 12 مهر1393.
شعبۀ 240 دادگاه حقوقی تهران، دادنامۀ شمارۀ 136، مورخ 31 اردیبهشت1393.
کاتوزیان، امیرناصر. حقوق مدنی. عقود معین. چاپ 2، جلد 4، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1376.
کاتوزیان، امیرناصر. حقوق مدنی. عقود معین. چاپ‌ 3، جلد 2، تهران: انتشارات گنج دانش،‌ 1373.‌
کاتوزیان، امیرناصر. حقوق مدنی. عقود معین. چاپ 5، جلد 1، تهران: شرکت سهامی انتشار،‌ 1373.
کاتوزیان، امیرناصر. شیوۀ تجربی تحقیق در علم حقوق. چاپ 1، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1389.
 
ب- منابع عربی:
ابن قدامة، عبدالرحمن. الشرح الکبیر. العدد 5، بیروت: دارالکتب العربیة للطباعة و النشر، ]بی‌تا[.
اصفهانی، سید ابوالحسن. وسیلة النجاة. تعلیقة الامام خمینی. طباعة 1، العدد 2، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1422 ه. ق.
بحرانی آل عصفور، حسین بن محمد. الانوار اللوامع فی شرح مفاتیح الشرایع. طباعة 1، العدد 13، قم: مجمع البحوث العلمیة، ]بی‌تا[.
حسینی عاملى، سید جواد بن محمد. مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلاّمة. طباعة 1، العدد 21، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم، 1419 ه. ق.
حلی (علامه حلی)، حسن بن یوسف مطهر اسدى. تحریر الاحکام الشرعیة علی مذهب الامامیة. محقق: ابراهیم بهادری. طباعة ‌ 1، العدد 3، قم: مؤسسة الامام الصادق، 1420 ه. ق.
حلی (علامه حلی)، حسن بن یوسف مطهر اسدى. تذکرة الفقهاء. ]بی‌جا[: ]بی‌تا[.
حلی (محقق حلی)، نجم‌الدین جعفر بن حسن. شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام. طباعة 2، العدد 2، قم: مؤسسه اسماعیلیان،‌ 1408 ه. ق.
حلى (علامه حلی)، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى. قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام. طباعة 1، العدد 2، قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1413 ه. ق.
خمینی، سید روح‌الله، تحریر الوسیلة. طباعة 1، العدد 2، قم: مؤسسة مطبوعات دار العلم، ]بی‌تا[.
الدسوقی، شمس‌الدین محمد. حاشیة الدسوقی علی الشرح الکبیر. العدد 3، مصر: دار احیاء الکتب العربیه، ]بی‌تا[.
روحانی، سید محمدصادق. فقه الصادق. طباعة 3، العدد‌ 20، قم: مؤسسة دارالکتاب، 1414 ه. ق.
زین‌الدین، محمد امین. کلمه التقوی. طباعة 2، العدد 6، قم: انتشارات مهر، 1413 ه. ق.
سبزواری (محقق سبزواری)، محمدباقر بن محمد. کفایة الاحکام. طباعة 1، العدد 1، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به حوزۀ علمیۀ قم، 1090 ه. ق.
سبزواری، سید عبدالاعلی. مهذب الاحکام فی بیان الحلال و الحرام. طباعة 4، العدد 21، بیروت: مؤسسة المنار، 1416 ه. ق.
السرخسی، محمد بن أحمد بن أبی سهل شمس الأئمة. المبسوط. العدد 19، بیروت: دارالمعرفة للطباعه و النشر، 1406 ه. ق.
السنهوری، عبدالرزاق. الوسیط. طباعة‌ 3، العدد‌ 1، بیروت: منشورات الحلبی، 2000 م.
سیستانی، سید علی. المسائل المنتخبة. طباعة ‌‌ 2، قم: دفتر آیت‌الله سیستانی، 1414 ه. ق.
سیستانی، سید علی. منهاج الصالحین. طباعة 5، العدد 2، قم: دفتر آیت‌الله سیستانی، 1417 ه. ق.
صافی گلپایگانى، لطف‌الله. هدایة العباد. طباعة 1، العدد 2، قم: دارالقرآن الکریم، 1416 ه. ق.
عاملى (شهید ثانى)، زین‌الدین بن على. الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. تحقیق: سید محمد کلانتر. طباعة 1، العدد 4، قم: کتابفروشى داورى،‌ 1410 ه. ق.
عاملى (شهید ثانى)، زین‌الدین بن على. مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام، طباعة 1، العدد 5، قم: مؤسسة المعارف الإسلامیه، 1413 ه. ق.
عاملى کرکى (محقق ثانی)، على بن حسین. جامع المقاصد فی شرح القواعد. طباعة 2‌، العدد 8، قم: مؤسسة آل البیت علیهم السلام، 1414 ه. ق.
مرعشی نجفی، شهاب‌الدین. منهاج المؤمنین. طباعة ‌ 1، العدد‌ 2، قم: انتشارات کتابخانۀ آیت‌الله مرعشی، 1409 ه. ق.
منتظری، حسینعلی. الاحکام الشرعیة. طباعة 1، قم: نشر تفکر،‌ 1413 ه. ق.
نائینى، میرزا محمدحسین، و سید ضیاءالدین عراقی. الرسائل الفقهیة (تقریرات للنجم‌آبادی). تحقیق: على کزازى. طباعة 1، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم، 1421 ه. ق.
نجفى، محمدحسن. جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. طباعة 7، العدد 27، بیروت: دار إحیاء التراث العربی،‌ 1404 ه. ق.
النووی، أبو زکریا. روضة الطالبین. العدد 3، بیروت: دارالکتب العلمیة، ]بی‌تا[.
ج-منابع لاتین:
De Quenaudon, René. “Mandat, condition de validité.” In Juris-classeur, Civil code, art. 1984-1990, fasc 20. Paris: LexisNexis, 2002.
Malaurie, Philippe, Laurent Aynès, and Philippe Stoffel-Munck. Droit civil, Droit des obligations. 8th  edition, Paris: LGDJ, 2016.
Mechem, Floyd R. “Delegation of Authority by an Agent.” Michigan Law Review 5, no. 2 (1906): 94-106.
Mechem, Floyd R. Outlines of the Law of Agency. Chicago: Callaghan & Company, 1901.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.