دوفصلنامۀ علمی حقوق تطبیقی

دوفصلنامۀ علمی حقوق تطبیقی

ارزیابی فقهی حقوقی رای وحدت رویه شماره804 -2/10/1399 مبنی بر عدم الزام جانی به دیه جنایات غیرمستقیم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران.
چکیده
گاه پزشک برای درمان جنایتی که جانی ایجاد کرده است، مجبور است اعمالی (جنایاتی) را بر مجنی علیه وارد کند مثل اینکه برای بیرون آوردن گلوله، بدن مجنی علیه را با تیغ جراحی بشکافد. در مورد اینکه آیا می‌توان جانی را که به طور غیرمستقیم سبب ورود این جنایات شده است، ضامن دیه این جنایات دانست، در میان محاکم اختلاف رویه بود تا اینکه وحدت رویه شماره 804 مبنی بر مسئول نبودن جانی صادر شد. با وجود این به نظر می‌رسد بتوان مبانی و ادله‌ای فقهی و حقوقی بر ضمان جانی نسبت به این جنایات غیرمستقیم ارائه داد مثل اقوی بودن سبب (جانی) از مباشر (پزشک)، استناد به مواد قانون مبنی بر مسئولیت محکوم علیه نسبت به خسارات دادرسی. در عین حال ضمان جانی در این مورد با چالش هایی مواجه است مثل لزوم حکم به قصاص و وقوع جراحی های غیرضرور به بهانه درمان که باید برای آنها چاره ای اندیشید.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Jurisprudential-Legal Criticism of the Unification Judgment Number 804 of 2020 December 22 Stating that the Criminal is Not Obliged to Pay Blood Money for Indirect Crimes

نویسنده English

Ahmad Hajidehabadi
Professor of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Farabi Campus, University of Tehran, Qom, Iran.
چکیده English

Sometimes the physician is forced to perform an action (crime) on the victim in order to cure him/her; for example, he/she is forced to make cuts in the body of the victim with a surgical blade in order to bring out a bullet or to abort the fetus of a pregnant woman whose life is endangered because of the accident. In the past, there were disagreements among the different courts on their proceedings as to whether the criminal who has performed indirect crime should be regarded as the guarantor for paying the blood money, until the issuance of the Unification Judgment number 804 stating that the criminal is not responsible for the crime. Nonetheless, it seems possible to propose jurisprudential and legal principles and reasons that the criminal is responsible for performing indirect crimes, like the reason that the cause (criminal) is stronger than the perpetrator (physician), as well as relying on the rule of law that the defendant is responsible for proceedings’ damages. However, the responsibility of the criminal in such cases is faced with some challenges like the need for giving the judgment on retaliation, and performing unnecessary surgeries on the excuse of treatment for which remedies should be sought.                  

کلیدواژه‌ها English

Causation
Perpetration
Attribution
Gathering of the Cause and Perpetrator
Causation without Attribution
Indirect Crime
Proceedings’ Damages
کتابنامه
الف. کتب و مقالات
الف-1. فارسی
براندن، استیو. مروری بر حقوق جزای انگلستان. ترجمه حسین میرمحمدصادقی. تهران: نشرحقوقدان،1375-1376.
فیاض، مرتضی.«ضمان خسارات دادرسی» ، فقه اهل بیت علیهم السلام، شماره73 (بهار 1392):23-54.
گنجینه استفتائات قضایی، نسخه 2، قم: مؤسسه آموزشی پژوهشی قضا، 1392.
الف-2. منابع عربی
آملى، میرزا محمد تقى. مصباح الهدى فی شرح العروة الوثقى. تهران: 1380 ق.
آملی، میرزا هاشم. المعالم الماثورة. قم: 1406ق.
اشتهاردى، على پناه. مدارک العروة. تهران: دار الأسوة للطباعة و النشر،1417ق.
ایروانى، باقر. دروس تمهیدیة فی القواعد الفقهیة. قم: دار الفقه للطباعة و النشر،1426ق.
بحرانى، محمد سند. سند العروة الوثقى کتاب الطهارة. قم: انتشارات صحفى،1415ق.
تبریزى، جواد بن على. تنقیح مبانی العروة  کتاب الطهارة. قم: دارالصدیقة الشهیدة سلام الله علیها،1426ق.
حائری ، مرتضى.  شرح العروة الوثقى. قم: دفتر انتشارات اسلامى،1426ق.
حرّ عاملی، محمد بن حسن. وسائل‌ الشیعة. قم: مؤسسۀ آل‌‌البیت،1416ق.
حکیم، سید محسن طباطبایى. مستمسک العروة الوثقى. قم: مؤسسة دار التفسیر،1416ق.
خمینى، سید روح اللّه موسوى. تحریر الوسیلة. قم: مؤسسه مطبوعات دارالعلم.
خویی، سید ابوالقاسم موسوی. مبانی تکملة المنهاج (موسوعة الإمام الخویی)، ج چهل و دوم. قم: مؤسسة احیاء آثار الإمام الخویی،1422ق.
خویى، سید ابو القاسم موسوى. منهاج الصالحین. قم: نشر مدینة العلم،1410ق.
خویى، سید ابو القاسم موسوى. التنقیح فی شرح العروة الوثقى. قم: 1418ق.
سیستانى، سید على حسینى. منهاج الصالحین. قم: دفتر حضرت آیة الله سیستانى،1417.
شاهرودى، سید محمود هاشمى. قراءات فقهیة معاصرة. قم:مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت علیهم السلام،1423ق.
صافی گلپایگانى، على. ذخیرة العقبى فی شرح العروة الوثقى. قم:گنج عرفان.1427ق.
صدر، سید محمد باقر. بحوث فی شرح العروة الوثقى. قم: مجمع الشهید آیة الله الصدر العلمی،1408ق.
صدر، سید محمد باقر. الفتاوى الواضحة. بیروت: دارالتعارف للمطبوعات،1403ق.
عاملى، زین الدین بن على. الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. قم: کتابفروشى داورى، 1410.
فیاض، محمد اسحاق. منهاج الصالحین. بی تا، بی نا، بی جا.
یزدى، سید محمد کاظم طباطبایى. العروة الوثقى مع التعلیقات. قم: انتشارات مدرسه امام على بن ابى طالب علیه السلام، 1428ق.
یزدی، سید محمد کاظم طباطبایی. العروة الوثقى مع تعلیقات الفاضل. قم: مرکز فقهى ائمه اطهار علیهم السلام.
Bibliography
Books and Articles
 
Ameli, Zayn al-Din bin Ali. Al-Rawdah al-Bahiyya. Qom: Davari Bookstore, 1989. [In Arabic]
 Ameli, Mirza Mohammad Taqi. Mesbah al-Huda in Sharh al-‘Orwa al-Wothqa. Tehran, 1960. [In Arabic]
Amoli, Mirza Hashem. Al-M’alemolmasora. Qom, 1985. [In Arabic]
 Bahrani, Muhammad Sanad. Sanad al-‘Orwat al-Wothqa. Qom: Sohfi, 1994. [In Arabic]
 Brandon, Steve. A Review of British Criminal Law, translated by Hossein Mir Mohammad Sadeghi, Tehran: Lawyer Publishing, 1996. [In Arabic]
Eshtehardi, Ali Panah. Madarek al-‘Orwa. Tehran: Dar al-Oswah, 1996. [In Arabic]
 Fayyaz, Mohammad Ishaq. Minhaj al-Salehin. [In Arabic]
Fayyaz, Morteza. “Zaman khesarate Dadresi,” Jurisprudence of Ahl al-Bayt, No. 73(2013): 23. [In Persian] Ganjine Esteftaat Ghazaei, Edition 2, Qom: Judicial Research and Educational Institute, 2013. [In Persian]
 Haeri, Morteza. Sharh al-‘Orwa al-Wothqa. Qom: Islamic Publications Office, 2005. [In Arabic]
 Hakim, Sayyid Muhsin Tabatabai. Mustamsak al-‘Orwat al-Wothqa. Qom: Dar al-Tafsir, 1995. [In Arabic]
 Hor Ameli, Muhammad ibn Hassan. Vasael al-Shi’ah. Qom: Al-Bayt Institute, 1995. [In Arabic]
 Irvani, Baqir. Doros Tamhodieh Fi al-Ghavahed al-Feghhieh. Qom: Dar al-Fiqh, 2005. [In Arabic]
Khoei, Sayyid Abu al-Qasim. “Mabani Takmele al-Menhaj.” 42 (Encyclopedia of Imam al-Khooei), 2001. [In Arabic] Khoei, Sayyid Abu al-Qasim Mousavi. Minhaj al-Salehin. Qom: Madina al-Elm, 1989. [In Arabic] Khoei, Sayyid Abu al-Qasim Mousavi. Al-Tanqih fi Sharhe –‘Orwat Al-Wothqa. Qom, 1997.Khomeini, Seyyed Ruhollah. Tahrir al-Wasilah. Vol. 2, Qom: Dar al-Elam Institute. [In Arabic] Sadr, Sayyid Muhammad Baqir. Bohoos fi Sharh-e al-‘Orwah al-Wothqa.  Qom: Majma Ayatollah al-Sadr al-Elmi, 1987. [In Arabic] Sadr, Sayyid Muhammad Baqir. Al-Fatwa al-Wadhiha. Beirut: Dar al-Ta'rif, 1982. [In Arabic]Safi Golpayegani, Ali. Zakhira al-‘Oqba fi Sharhe al-‘Orwat al-Wothqa, Qom: Gang-e Erfan, 2006. [In Arabic] Shahroudi, Seyyed Mahmoud Hashemi. Gharaat Fighheie al-Moasereh. Qom: Encyclopedia of Islamic Jurisprudence on the Religion of the Ahl al-Bayt (as), (2002). [In Arabic] Sistani, Sayyid Ali Husseini. Minhaj al-Salehin, Qom: Office of Hazrat Ayatollah Sistani, 1996. [In Arabic]
 Tabrizi, Jawad Ibn Ali. Tanqih al-Mabani al-‘Orwa.  Ketab al-Taharah, Qom: Dar al-Sadiqah al-Shahideh, 2005. [In Arabic]
 Yazdi, Sayyid Muhammad Kazem Tabatabai. Al-‘Orwah al-Wothqa with comments, first, Qom: Imam Ali Ibn Abi Talib School Publications, 2007. [In Arabic] Yazdi, Sayyid Muhammad Kazem Tabatabai. Al-‘Orwat al-Wothqa with the comments of Fadhil. Qom: Markaz Feghhi Aemmah Athaar, 2007. [In Arabic]
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.