مطالعه تطبیقی مفهوم «اصل صحت» در تفسیر قراردادها

طباطبایی, محمدصادق; آرایی, حمید

مطالعه تطبیقی مفهوم «اصل صحت» در تفسیر قراردادها

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

محمدصادق طباطبایی ¹

حمید آرایی ²

¹ استادیار حقوق دانشگاه اصفهان

² دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه اصفهان

چکیده

یکی از مباحث مهم و در عین حال پیچیدة حقوق قراردادها، حوزه تفسیر است. تفسیر قرارداد در واقع پل ارتباطی است بین عرصه نظری حقوق با آنچه که در جهان خارج و در صحنه اجرا اتفاق می‌افتد. هنر یک دادرس در این است که با استفاده از اصول و قواعد حاکم بر تفسیر به رفع ابهام از قرارداد همت گمارد. نظام تفسیر، قواعد و ابزارهای خاص خود را دارد که صرفاً بر اساس آن اصول، کشف اراده مشترک میسر می‌گردد. یکی از تکنیک‌های تفسیر که نقش بسیارممتازی در تبیین مفاد قرارداد و روشن ساختن مفهوم آن دارد، اصل صحت است. اصل صحت در قراردادها در حقوق اسلام و ایران (ماده 223 قانون مدنی) مورد پذیرش قرار گرفته است. این اصل که به عنوان یک قاعده جهانی درقلمرو حقوق شناخته می‌شود، در دیگر نظام‌های حقوقی و نیز کنوانسیون‌ها و رویه‌های قضایی بین‌المللی، صراحتاً مورد توجه قرار گرفته است. نکته حائز اهمیت این است که بین مفهوم اصل صحت درحقوق ایران با آنچه که در حقوق تجارت بین‌الملل حقوق کشورهای غربی به عنوان اصل صحت در تفسیر که همان «عدم لغویت عبارات قرارداد» است، تفاوت اساسی وجود دارد. گر چه اکثر حقوق‌دانان ما بین این دو مفهوم خلط کرده‌اند و برخی دیگر بین این دو قاعده در حقوق ایران و سایر نظام‌های حقوقی تفاوت قائل شده‌اند، لیکن به نظر می‌رسد اصل صحت در تفسیر قراردادها در حقوق غربی کاملاً منطبق با اصل صحت مصطلح درحقوق ما نباشد بلکه تنها به عنوان یکی از آثار حقوقی آن شناخته می‌شود. در این پژوهش سعی شده است که دو قاعده فوق، ارتباط بین آن‌ها و همچنین آثارحقوقی آن مورد مطالعه قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

تفسیر قرارداد

اصل صحت

عدم لغویت

ابهام قرارداد

اصل تقدم معنای معتبر

عنوان مقاله English

A Comparative Study of the Conception of “Effectiveness Principle” in Interpretation of Contracts

نویسندگان English

Sayyed Mohammad Sadeqh Tabatabaei ¹

Hamid Araei ²

¹ Assistant Professor of Law, University of Isfahan

² PhD student in Private Law, University of Isfahan

چکیده English

One of the most important and complex issues of contract law is the isuue of interpretation. Indeed, interpretation of contract is the connecting bridge between the theoretical aspect of law and what happens in the outside world and the application arena. The art of a judge is to resolve the ambiguity of the contract by the use of principles and rules governing the interpretation. Interpretation system has its own rules and tools on the basis of which the discovery of the common intent is possible. One of the interpretation techniques that have very privileged role in defining the terms of the contract and clarifying its concepts is the principle of effectiveness. The principle of effectiveness has been accepted in Islamic and Iranian law (Article 223 Civil Code). This principle is recognized as a universal rule in other legal systems and international legal instruments and practices. The important point is that there is difference between the legal conception of the principle of effectiveness in Iranian law and what is found in international trade law and the law of western countries. It seems that the principle of effectiveness in interpretation of contract in western legal tradition is not completely compatible with its usage in our legal system. The present study tries to explore the said principle and its differing conceptions and the ensuing legal effects.

کلیدواژه‌ها English

Interpretation of Contract

Effectiveness Principle

Ambiguity of Contract

Principle of the Priority of Valid Meaning (Or Ut Res Magis Valeat Quam Pereat)

منابع

الف- فارسی
1. انوری، حسن؛ فرهنگ بزرگ سخن، جلد 3، تهران، انتشارات سخن، چاپ اول، 1381.
2. جعفری لنگرودی، محمد جعفر؛ الفارق، دائره المعارف عمومی حقوق، جلد 1، انتشارات گنج دانش، چاپ اول، 1386.
3. ________________ ؛ دائره المعارف حقوق مدنی و تجارت، جلد 1، تهران، انتشارات گنج دانش، چاپ اول، 1373.
4. حبیبی، محمود؛ تفسیر قراردادهای تجاری بینالمللی، تهران، نشر میزان، چاپ اول، 1389.
5. صالحیراد، محمد؛ گستره و آثار تعهدات قراردادی، تهران، انتشارات مجد، چاپ اول، 1387.
6. صادقی، محسن؛ اصول حقوقی و جایگاه آن درحقوق موضوعه، تهران، نشر میزان، چاپ اول، 1384.
7. صاحبی، مهدی؛ تفسیر قراردادها درحقوق خصوصی، تهران، انتشارات ققنوس، چاپ اول، 1376.
8. فهیمی، عزیزالله؛ مبانی و قلمرو اصل صحت در معاملات، قم، انتشارات دانشگاه قم، چاپ اول، 1388.
9. قشقایی، حسین؛ شیوههای تفسیر قراردادهای خصوصی در حقوق ایران و نظامهای حقوقی معاصر، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ اول، 1378.
10. کاتوزیان، ناصر؛ قواعد عمومی قراردادها، جلد 2، تهران، شرکت سهامی انتشار، چاپ هفتم، 1385.
11. محمدی، ابوالحسن؛ قواعد فقه، تهران، نشر میزان، چاپ پنجم، 1380.
12. مظفر، محمدرضا؛ اصول الفقه مظفر، جلد 2، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ اول، 1370.
13. محقق داماد، سید مصطفی؛ قواعد فقه1، بخش مدنی، جلد 2، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، چاپ هفتم، 1378.
14. نوبخت، حسین؛ شیوههای تفسیر قوانین مدنی، تبریز، انتشارات فروزش، چاپ اول، 1388.
15. آخوند خراسانی، شیخ محمد کاظم؛ کفایه الاصول، قم، مؤسسه آل البیت لاحیاءالتراث، چاپ اول، 1409ه.ق.
16. انصاری، شیخ مرتضی؛ فرائد الاصول، جزءالثانی، قم، منشورات دارالاعتصام للطباعه و النشر قم المقدسه، المطبعه مهر، چاپ اول، 1416ه.ق.
17. حسینی مراغی، سید میرعبدالفتاح؛ العناوین الفقهیه، جزء الثانی، قم، مؤسسه النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین لقم المشرفه، 1417ه.ق.
18. خویی، سید ابوالقاسم؛ مصباح الاصول، جلد3، تقریرات محمد سرور واعظ حسینی، مکتبه الداوری، چاپ چهارم، 1408ه.ق.
19. سبحانی، شیخ جعفر؛ المحصول فی علم الاصول،(تقریرات جلالی مازندرانی)، جلد4، قم، مؤسسه امام صادق علیه االسلام، 1415ه.ق.
20. سیوطی، جلال الدین؛ الاشباه و النظائر، مصر، انتشارات مصطفی البابی الحلبی و اولاده، 1959م.
21. کاشف الغطاء، محمد حسین؛ تحریر المجله، المجلد الاول، قم، مکتبه االفیروز آبادی، 1359.
22. مشکینی، میرزا علی؛ اصطلاحات الاصول، قم، دفتر النشر الهادی، چاپ پنجم، 1414ه.ق.
23. موسوی بجنوردی، سید محمد حسن؛ القواعدالفقهیه، جلد 1، قم، نشر الهادی، چاپ اول، 1419ه.ق.
24. موسوی، خویی، سید ابوالقاسم؛ مصباح الاصول، تقریرات محمد سرور واعظ حسینی، مکتبه الداوری، چاپ چهارم، 1408ه.ق.
25. مکارم شیرازی، ناصر؛ قواعد الفقهیه، قم، نشر مدرسه الامام امیرالمومنین، چاپ چهارم، 1416ه.ق.
26. نائینی، میرزا محمد حسین؛ اجودالتقریرات، جلد 2، قم، کتابفروشی مصطفوی، چاپ دوم، 1410ه.ق.
27. نراقی، احمد؛ معروف به فاضل نراقی، عوائد الایام فی بیان قواعد الاحکام، قم، انتشارات بصیرتی، چاپ سوم، 1408ه.ق.
ب- عربی

ج-لاتین
1. AppelleBody, Japan-Texas on AlcoholicBeverages, world Trade organization, WT/DS8/DS10/DS11/AB/R,4 october 1996.
2. Baddack, Frank; Lex Mercatoria:scope and Application of the law Merchant in Arbitration, A thesis submitted in fulfilment of the requirements for the ll.M Degree, university of the Western cape, 2008.
3. Beatson J; Anson’s law of contract, 28^th edition, London, 2002.
4. Boyer, Michael L; Contract as text: Interpretive Overlap in Law and Literature,Southern California Interdisciplinary Law Journal, Vol. 12:167, 2003.
5. Burton, Steven J; Elements of Contract Interpretation, University Iowa legal studies Research papar, October 2008.
6. Comeron, James and Kevin Gray; principles of Interpretational Law In the WTO Dispute settlement Body,International and comparative Law Quarterly,Vol 50, April 2001.
7. Edouard de, CallatayEtudes sur L’enteprtation Des conventions, paris, Librairie Generale de droit et de surisprudence, 1949.
8. Goff, Robert; Commercial contracts and commercial courts, Lloyd’s Maritime and commercial law quarterly, 1984.
9. Hanna & plaut; Home owners Insurance, Including the Latest Interpretation Issues and forms, Texas Insurance law symposia,south texas, college of law, November 1999.
10. Henry, Campell Black; Black’s law Dictionary, U.S.A. west pub, 2004.
11. Houh, Emily M.S; The Doctrine of Good Faith in contract law:A(Nearly vessel?, uiversity of cincinati, college of law, 2004.
12. Kerhuel, Anne-Julie; Réflexions sur l’interprétation de la volonté des Contractants en Droit Compare, Georgetown Public Law and Legal Theory Research Paper, No. 10-34, 2010.
13. Kim, Lewison; The Interpretation of contracts, London, sweet & maxwell,3^rd edition, 2004.
14. Linzer, P; The Comfort of Certainty: Plain Meaning and the Parol Evidence Rule, 71 Fordham LR 799, 2002.
15. Listokin, Yair; Bayesian Contractual Interpretation, Journal of Legal Studies, Forthcoming, Public Law & Legal Theory Research Paper Series No. 202, John M. Olin Center for Studies in Law, Economics, and Public Policy Research Paper No. 401, 2007.
16. Maclauchlan, David; Contract Interpretation: what is it about?, Sydney law Review, Vol 31:5, 2008.
17. Mazeaud, (Henri, Léon, Jean) & Chabas, François; lecons de droit civil, Tome II, Vol. I, Obligations, The’orie generale, 9^th edition, 1998.
18. Nazomi communication; Inc, V.Arm Holdigs, PLC, Arm limited, and Arm.Inc, united states court of appeals for the Federal circuit,o4-1101, 2002.
19. Peden, Elisabeth; "Implicit Good Faith" or Do we still Need an Implied Term of Good Faith, university of Sydney, Sydney law school, Legal studies Research paper, No .09/01, January 2009.
20. Shavell, Steven; On the Writing and the Interpretation of Contracts, The Journal of Law, Economics & Organization, V22 N2, Harvard Law School, 2006.
21. Sung, Schwartz & Webster; Technology law update, Nazomi communications Inc v.AR M Holdings S,PLC,N. 04-1101, Federal circuit Apr, 11.2005.
22. Thomas, Reg, Construction Contract Claims, Printed in Great Britain by
23. Creative Print & Design (Wales), Ebbw Vale, 2001.
24. Treitel, G.H; The law of conract,12^th edition, London, 2007.
25. Vognauer, Stefan; Interpretationof Contracts:Concluding Comparative Observations, Oxford University-press, May 2007.
26. Wilhelm canaries; Claus and Hans christoph, Grigoliet, Interpretation Of Contract, London, 2009.
27. Yearbook commercial Arbitration; International chamber of commerce case No 7920 of 1993, volume XXIII, 1998.
28. Yearbook of the Internationd law commission, Law of Treaties, summary record of 766 the meeting,A/CN.4/SR.766,vol.1, 1964.