وضعیت حقوقی سهام قابل بازخرید و بازخرید سهام عادی در نظام حقوقی ایران و انگلستان

بهشتی, شقایق; اسکینی, ربیعا; پاسبان, محمدرضا; زارع, علی

doi:10.22096/law.2019.36878

وضعیت حقوقی سهام قابل بازخرید و بازخرید سهام عادی در نظام حقوقی ایران و انگلستان

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

شقایق بهشتی ¹

ربیعا اسکینی ²

محمدرضا پاسبان ³

علی زارع ⁴

¹ دانشجوی دوره دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

² استاد دانشکده حقوق دانشگاه مفید

³ دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی

⁴ استادیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

10.22096/law.2019.36878

چکیده

بازخرید(Redeem) سهم در یک تعریف ساده عبارت است از اینکه، شرکت بعد از فروش سهام خود به دیگری، در زمانی مشخص در آینده اقدام به خرید دوبارۀ آن می‌نماید. بازخرید سهام ماهیت آن را به سهام خزانه(Treasury Stock) تغییر می‌دهد^{^[1]} و تا هنگام فروش مجدد، این سهام به صورت سهام خزانه باقی می‌ماند. شیوه‌های بازخرید سهام شامل خرید از بازار، خرید خارج از بازار، خرید مزایده‌ای و خرید به روش هلندی بر حقوق سهام‌داران مؤثر خواهد بود. پس از بازخرید سهام توسط شرکت و تبدیل آن به سهام خزانه، حقوق مالی و مدیریتی متعلق به سهام تحت‌الشعاع قرار می‌گیرد و شرکت به عنوان مالک جدید این سهام به تصریح قانون و اصول حقوقی فاقد بسیاری از حقوق متعلق به سهام است.

[1]. هنگامی که شرکتی اقدام به خرید سهام خود نماید، سهامی ایجاد کرده است که به آن سهام خزانه گویند. استفاده از اصطلاح خزانه ممکن است به این دلیل رایج شده باشد که در گذشته سهم بازخرید شده را در خزانه شرکت نگهداری می‌کردند. (مشایخ و نصیری، 1393: 108)

کلیدواژه‌ها

سهام

سهام قابل بازخرید

بازخرید سهام

سهام خزانه

عنوان مقاله English

The Legal Regime of Redeemable Share and Share Redemption in Iranian and English Law

نویسندگان English

Shaghayegh Beheshti ¹

Rabia Eskini ²

Mohammareza Pasban ³

Ali Zare ⁴

¹ PhD student of Private Law, Private Law Department, Faculty of Law and Political Science

² Professor at Institute of Nuclear Science and Technology

³ Associate Professor at Faculty of Law and Political Science, Allameh Tababaei University

⁴ Assistant Professor of Private Law, Private Law Department, Faculty of Law and Political Science, Islamic Azad university, Science and Research Branch,Tehran,Iran.

چکیده English

Share redemption occurs when a company rebuys its shares at a specific time after it had sold them to another party. After redemption, these shares transform into treasury shares and will remain as such until resold again. The ways of redemption which effect shareholders’ rights include: Repurchase from Market, Off-Market Repurchase, Fixed Price Tender Offer Repurchase and Dutch Auction. The redemption has an influence on share’s financial and management rights and the company, as the treasury shares’ owner will lose most of its shares’ rights by explicit stipulation of acts and most legal principles.

کلیدواژه‌ها English

Redeemable Share

Share Redemption

Treasury Share

الف- فارسی
1. 1. اسکینی، ربیعا (1381)، حقوق تجارت؛ شرکتهای تجاری، دوره دو جلدی. جلد دوم، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
2. 2. باریکلو، علیرضا (1385)، «ماهیت سهم و بازخرید آن توسط شرکت صادر کننده»، فصلنامه پژوهشنامه حقوق و علوم سیاسی، دوره تابستان، شماره1، صص13-38.
3. 3. بهشتی، شقایق (1387)، معاملات اوراق بهادار با استفاده از اطلاعات محرمانه با مطالعه تطبیقی در حقوق اتحادیه اروپا، انگلیس، فرانسه و ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اجتماعی، گروه حقوق خصوصی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره).
4. 4. دهقانی، طوبی (1386)، «آشنایی با قوانین و مقررات بازخرید سهام در کشورها و بورس‌های جهان»، نشریه حسابدار، دورۀ 22، شماره 188، صص8-21.
5. 5. سلوکی، مهرنوش (اردیبهشت 1395)، «رمزگشایی از بی‌اعتنایی به سهام خزانه»، روزنامه دنیای اقتصاد، شماره 3751، ص5.
6. 6. شهیدی، سیدمرتضی و جعفری خسروآبادی، نصرالله (1395)، «سهام خزانه و چالش‌های نظری پیرامون آن»، دو فصلنامه علمی- پژوهشی تحقیقات مالی اسلامی، سال ششم، دورۀ 6، شماره 1، صص119-142.
7. 7. عبادی، محمدعلی (1385)، حقوق تجارت، چاپ25، تهران: انتشارات گنج دانش.
8. 8. عظیمی دخت، سیدمحسن و ملکی مهابادی، لیلی (1394)، «بازخرید سهام خزانه، زمینه‌ها و پیامدها»، نشریه حسابدار، شماره 281، صص44-50.
9. 9. مشایخ، شهناز و نصیری، سپیده (1393)، «سهام خزانه و مزایای استفاده از آن در بورس‌ها»، مجله پژوهش‌ حسابداری، دورۀ بهار، شماره 12، صص105-125.
10. 10. نظام دوست، حسین (1397)، «مبانی حقوقی سهام خزانه»، ماهنامه بورس، دورۀ دی‌ماه، شماره 107، صص72-73.
  1. 11. Baker, H. Kent (2009). Dividends and Dividend Policy, New York: John Wiley & Sons.
  2. 12. Berk, Jonathon; Demarzo, Peter; Harford, Jarrod & others (2013). Fundamentals of Corporate Finance, Geelong: Pearson Higher Education AU publishers.
  3. 13. Bircher, Paul (2013). From the Companies Act of 1929 to the Companies Act of 1948 (RLE: Accounting): A Study of Change in the Law and Practice, London: Rutledge publication.
  4. 14. Bourne, Nicholas (1998). Principles of Company Law, London: Rutledge publishers.
  5. 15. Brennan, Michael J. (2001). Empirical Corporate Finance, Volume 1, Cheltenham: Edward Elgar Pub.
  6. 16. Dignam, Alan & Lowry, John (2014). Company Law, Oxford: Oxford University Press.
  7. 17. Fabozzi, Frank, Peterson, J.Pamela P. (2003). Financial Management and Analysis, New York: John Wiley & Sons publishers.
  8. 18. Ferran, Eilis & Look, Chan (2014). Ho Principles of Corporate Finance Law, oxford: oxford university press.
  9. 19. Gitman, Lawrence J; D. Joehnk, Michael & Smart, Scott (2008). Fundamentals of Investing, Geelong: Pearson Higher Education AU publishers.
  10. 20. Greg, N. Gregoriou (2008). Encyclopedia of Alternative Investments, Raton: Taylor & Francis publishers.
  11. 21. Griffin, Stephen (2006). Company Law Fundamental Principle, 4^th edition, 2006: Pearson Longman pub.
  12. 22. Mads, Andenas & Wooldridge, Frank (2009). European Comparative Company law, Cambridge: Cambridge University Press.
  13. 23. Petri, Manty Saari (2010). The law of corporate finance, general principles and EU law, vol.3, Springer.
  14. 24. Van Gerven, Dirk (2014). Capital Directive in Europe: The Rules on Incorporation and Capital of Limited Liability Companies, Cambridge: Cambridge University Press.
  15. 25. Vermaelen, Theo (2005), Share Repurchases, Issue 3, Netherlands: Now Publishers Inc.
  16. 26. Wiemer, Joerg & Diel, Steffen (2008). “Strategies for share buyback”, Journal of corporate treasury management, vol.1, No.4, pp.290-310.
11. 27. چگینی، مژگان و حشمتی، حسن (1395)، «بررسی تأثیرات اجرای طرح بازخرید سهام در قیمت و سود هر سهم»، قابل دسترس در سایت www.civilica.com/Paper-MAVC01-MAVC01_077
12. 28. لایحه اصلاحی قانون تجارت 1347
13. 29. قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقاء نظام مالی کشور 1394
14. 30. قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران 1384
15. 31. قانون شرکت‌های انگلستان 1985
16. 32. قانون شرکت‌های انگلستان 2006
17. 33. آیین نامه خرید، نگهداری و عرضه سهام خزانه مصوب شورای عالی بورس و اوراق بهادار 1394
18. 34. دستورالعمل اجرایی خرید، نگهداری و عرضه سهام خزانه مصوب شورای عالی بورس اوراق بهادار1394
ب- لاتین

ج- وبسایت

د- قوانین، آئین‌نامه‌ها و دستور‌العمل‌ها