نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه تهران - پردیس قم

2 دانشیار دانشکدة حقوق دانشگاه مفید

چکیده

با آنکه بازی‌های ورزشی در بردارنده خطرها و حوادث فراوانی است، لیکن زیان ها وآسیب‌های ناشی از عملیات ورزشی مشمول قواعد عمومی مسئولیت مدنی قرار نمی‌گیرند، بلکه حوادث و خسارات ناشی از ورزش لازمه اجتناب‌ناپذیر آن تلقی گردیده است. در این نوشتار تلاش شده ابتدا مبانی عدم مسئولیت مدنی ورزشکاران از دیدگاه حقوقی بیان گردد و آن گاه این مبانی از نظر فقهی مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد تا زمینه لازم برای فهم درست قلمرو مسئولیت مدنی ورزشکاران و تدوین مقرّرات مناسب در حقوق ما فراهم شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Fiqhi and Legal Foundations of Lack of Liability for Athletes in Sports

نویسندگان [English]

  • Seyed Ali Alavi Qazvini 1
  • Mohammad Mahdi Meghdadi 2

1 Assistant Professor, University of Tehran - Qom Campus

2 Associate Professor, Mofid University Law School

چکیده [English]

In spite of the fact that sports involve a large number of risks and accidents, the damages and losses caused by sports have not been included in the rules of liability because they have been considered as integral part of sports.
This article tries at first to deal with the foundations of the lack of liability of the athletes from the perspective of the law and then from that of the Fiqhi. This attempt will provide the ground for proper understanding of the scope of the athletes’ liability as well as making proper regulations in the Iranian legal system

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sport Accidents
  • Civil Liability
  • Assumption of Risk
  • custom
  • Clause Non Liability
  1. منابع

    الف-فارسی

    1. آقایی‌نیا، حسین؛ حقوق ورزشی، تهران، نشر میزان، چاپ دوم، 1381.
    2. آقایی‌نیا، حسین؛ مسئولیت کیفری ناشی از عملیات ورزشی، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، زمستان 1378، شماره 46.
    3. آل کاشف الغطاء، محمدحسین؛ تحریر المجلة، نجف، المکتبة المرتضویة، 1360 ه.ق.
    4. ابن عربی، محمد بن عبدالله؛ احکام القرآن، بیروت، دارالفکر، بی‌تا.
    5. احمد بن حنبل، المسند، بیروت، دارالفکر، چاپ دوم، 1414 ه.ق.
    6. احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغة، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، 1404 ه.ق.
    7. اردبیلی، محمدعلی؛ حقوق جزای عمومی، تهران، نشر میزان، 1379.
    8. الاصفهانی، محمد بن الحسن؛ کشف اللثام عن قواعدالاحکام، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، چاپ اول، 1424 ه.ق.
    9. الاصفهانی، محمدحسین؛ بحوث فی الفقه - الإجارة، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، چاپ اول، 1409 ه.ق.

    ب- عربی

    10.الاصفهانی، محمدحسین؛ حاشیة المکاسب، قم، دارالمصطفی لاحیاء التراث، بی‌تا.

    11.افندی، سید محمد (ابن عابدین)؛ مجموعة رسائل - نشر العرف فی بناء بعض الاحکام علی العرف، بیروت، داراحیاء التراث العربی، بی‌تا.

    12.الانصاری، مرتضی؛ کتاب المکاسب، قم، مجمع الفکر الاسلامی، چاپ اول، 1420 ه.ق.

    13.بجنوردی، سید محمد؛ قواعد فقهیه، تهران، مؤسسة عروج، چاپ سوم، 1379.

    14.بحرالعلوم، عزالدین؛ بحوث فقهیه، تقریرات شیخ حسین الحلی، بیروت، دارالزهراء، چاپ دوم، 1973م.

    15.البحرانی، یوسف؛ الحدائق الناضره، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، بی‌تا.

    16.بوشهری، جعفر؛ حقوق جزاء، اصول و مسائل، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1379،

    17.البیهقی، احمد بن علی؛ السنن الکبری، بیروت، دارصادر، بی‌تا.

    18.جامپیون جونیور؛ والتر. تی؛ مبانی حقوق ورزش‌ها، مسئولیت مدنی در ورزش، ترجمه دکتر حسین آقایی‌نیا، تهران، نشر دادگستر، 1386.

    19.الجرجانی، السید علی بن محمد؛ التعریفات، بیروت، دارالسرور، بی‌تا.

    20.جعیط، کمال‌الدین؛ مقاله «العرف»، مجلّه مجمع الفقه الاسلامی، دور پنجم، عدد پنجم، جزء چهارم، بی­تا.

    21.الجوهری، اسماعیل بن حماد؛ الصحاح (تاج اللغة و صحاح العربیة) بیروت، دارالفکر، چاپ اول، 1418 ه.ق.

    22.الحرّ العاملی، محمد بن الحسن؛ وسائل الشیعه، بیروت، داراحیاء التراث العربی، بی‌تا،

    23.الحسنی،السید نذیر؛ نظریه العرف بین الشریعة و القانون، قم، المرکز العالمی للدراسات الإسلامیة، چاپ اول، 1385.

    24.الحسینی الروحانی، سید محمد الصادق؛ فقه الصادق، قم، دارالکتاب، چاپ اول، 1414 ه.ق.

    25.الحسینی المراغی، میرعبدالفتاح؛ العناوین، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، چاپ اول، 1418 ه.ق.

    26.الحکیم، محمدتقی؛ الاصول العامة، للفقه المقارن، بیروت، دارالاندلس، 1979م.

    27.حکمت نیا، محمود؛ مسئولیت مدنی در فقه امامیه، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، چاپ اول،1386.

    28.الحکیم، السید محسن، نهج الفقاهة، قم، دارالفقه، چاپ اول، 1379.

    29.الحلی، احمد بن محمد (ابن فهد)، الرسائل العشر، قم، مکتبة السید المرعشی، چاپ اول، 1409 ه.ق.

    30.الحلی، حسن بن یوسف (علامه حلی)، تذکرة الفقهاء، تهران، مکتبه مرتضویه، بی‌تا.

    31.الحلی، حسن بن یوسف؛ قواعد الاحکام، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، چاپ اول، 1418 ه.ق.

    32.الحلی، محمد ابن ادریس؛ کتاب السرائر، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، چاپ دوم، 1411 ه.ق.

    33.الخلّاف، عبد الوهاب؛ علم اصول الفقه، قاهره، دارالحدیث، 1423 ه.ق.

    34.خلاّف، عبدالوهاب؛ علم اصول الفقه، الکویت، دارالقلم، چاپ نهم، 1390 ه.ق.

    35.الدارقطنی، علی بن عمر؛ سنن الدارقطنی، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، 1417 ه.ق.

    36.الرازی، احمد بن فارس، مجمل اللغة، کویت، المنظمة العربیة للتربیة و الثقافة و العلوم، چاپ اول، 1405 ه.ق.

    37.الراغب الاصفهانی، حسین بن محمد؛ المفردات فی غریب القرآن، بیروت، دارالمعرفة، چاپ دوم، 1420 ه.ق.

    38.الزحیلی، وهبة؛ الفقه الاسلامی وادلّته، دمشق، دارالفکر، چاپ چهارم، 1422 ه.ق.

    39.الزرقاء، مصطفی؛ المدخل الفقهی العام، دمشق، نشر الأدیب، چاپ نهم، 1381 ه.ق.

    40.السراج، محمد؛ ضمان العدوان فی الفقه الاسلامی، قاهرة، دارالثقافه، چاپ اول، 1410 ه.ق.

    41.السرخسی، احمد بن ابو سهل، اصول السرخسی، بیروت، دار‌الکتب العلمیة، چاپ اول، 1414 ه.ق.

    42.السیستانی، السید علی؛ منهاج الصالحین، قم، مکتب السید السیستانی، چاپ اول، 1414 ه.ق.

    43.السیوطی، جلال‌الدین عبد الرحمن؛ الاشباه و النظائر، بیروت، دارالفکر، بی‌تا.

    44.الشوکانی، محمدعلی؛ ارشاد الفحول، قاهرة، مطبعة البابی الحلبی، چاپ اول، 1356 ه.ق.

    45.الشیرازی، محمد؛ الفقه، بیروت، دارالعلوم، 1409 ه.ق.

    46.طاهری، حبیب الله؛ قواعد فقه، قم، انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1387.

    47.طاهری، حبیب‌الله؛ قواعد فقه، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1387.

    48.الطباطبائی الیزدی، السید محمد کاظم؛ حاشیة المکاسب، قم، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، 1378 ه.ق.

    49.الطباطبائی الیزدی، السید محمد کاظم؛ العروة الوثقی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، چاپ اول، 1423 ه.ق.

    50.الطباطبائی الیزدی، السید محمدکاظم؛ العروة الوثقی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، چاپ اول، 1417 ه.ق.

    51.الطباطبائی، السید محمدحسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی، چاپ سوم، 1393 ه.ق.

    52.الطباطبایی الیزدی، السید محمد کاظم، حاشیة المکاسب، قم،دارالعلم، 1378 ه.ق.

    53.الطبرسی، فضل بن حسن؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارالفکر، 1414 ه.ق.

    54.الطبری، محمد بن جریر؛ جامع البیان، بیروت، دار ابن حزم، چاپ اول، 1423 ه.ق.

    55.الطوسی، محمد بن حسن، المبسوط فقه الامامیه، تهران، المکتبة المرتضویة، 1387 ه.ق.

    56.الطوسی، محمد بن حسن، النهایة فی مجرّد الفقه و الفتاوی، قم، انتشارات قدس محمدی، بی‌تا.

    57.العاملی، زین‌الدین (شهید ثانی)؛ الروضة البهیة فی شرح اللمعة المدشقیة، قم، مکتبة داوری، 1410 ه.ق.

    58.العاملی، زین‌الدین بن علی (شهید ثانی)، مسالک الافهام، قم، مؤسسة المعارف الاسلامیه، قم، دوم، 1416 ه.ق.

    59.العاملی، سید محمدجواد؛ مفتاح الکرامة، قم، مؤسسة آل البیت (ع)، بی‌تا.

    60.العاملی، محمد بن مکی (الشهید الاول)، ذکری الشیعة، قم، مؤسسة آل البیت (ع)، چاپ اول، 1419 ه.ق.

    61.العثیمین، محمد بن صالح؛ الشرح الممتع علی زاد المستقنع، بیروت، دار ابن الجوزی، 1422 ه.ق.

    62.عز بن عبدالسلام؛ قواعد الاحکام فی مصالح الأنام، بیروت، دارالشرق، 1420ق.

    63.علیدوست، ابوالقاسم، فقه و عرف، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول، 1384.

    64.العیاشی السمرقندی، محمد بن مسعود؛ تفسیر العیاشی، تهران، مکتبه اسلامیه، بی‌تا.

    65.الفراهیدی، خلیل ابن احمد؛ ترتیب کتاب العین، قم، انتشارات اسوه، چاپ اول، 1414 ه.ق.

    66.القرافی، احمد بن ادریس؛ الذخیرة، بیروت، دارالمغرب الاسلامی، چاپ دوم، 1994م.

    67.القرافی، احمد بن ادریس، الفروق (انوار البروق فی انواء الفروق)، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، 1418 ه.ق.

    68.القمی، میرزا ابوالقاسم؛ جامع الشتات، تهران، انتشارات دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، چاپ اول، 1379.

    69.کاتوزیان، ناصر؛ حقوق مدنی، الزام‌های خارج از قرارداد، تهران، دانشگاه تهران، 1378.

    70.الکرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد فی شرح القواعد، قم، مؤسسة آل البیت (ع)، چاپ اول، 1411 ه.ق.

    71.الکلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ دوم، 1362.

    72.اللبنانی، سلیم رستم باز؛ شرح المجلة، بیروت، دارالکتب العلمیة، بی‌تا.

    73.اللبنانی، سلیم رستم باز؛ مجلّة الأحکام العدلیة، بیروت، دارالکتب العلمیة، بی‌تا.

    74.‌ لوی برول، هانری؛ جامعه‌شناسی حقوق، ترجمه، ابوالفضل قاضی، تهران، دانشگاه تهران، چاپ دوم، 1370.

    75.مؤسسة دائرة معارف الفقه الاسلامی، موسوعة الفقه الاسلامی طبقاً لمذهب اهل البیت (ع)، قم، مؤسسه دائرة معارف الفقه الاسلامی، چاپ اول، 1428 ه.ق.

    76.المحقق الحلی، جعفر بن الحسن، المعتبر فی شرح المختصر، قم، مؤسسة سید الشهداء، 1364.

    77.المحقق الحلی، جعفر بن الحسن؛ شرایع الاسلام، نجف، مطبعة الآداب، چاپ اول، 1389 ه.ق.

    78.محقق داماد، سید مصطفی؛ قواعد فقه - بخش مدنی (2)، تهران، انتشارات سمت، چاپ دوم، 1374.

    79.محقق داماد، سید مصطفی؛ قواعد فقه بخش مدنی، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، چاپ دهم، 1376.

    80.محقق داماد، سید مصطفی؛ نظریه عمومی شروط و التزامات در حقوق اسلامی، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، چاپ اول، 1388.

    81.محمصانی، صبحی؛ فلسفه التشریع فی الاسلام، بیروت، دارالعلم للملایین، چاپ چهارم، 1975م.

    82.مرعشی، محمدحسین؛ دیدگاه‌های نو در حقوق کیفری اسلام، تهران، نشر میزان، 1373.

    83.المصری، محمد بن مکرم (ابن منظور)؛ لسان العرب، بیروت، دارصادر، چاپ اول، 1997م،

    84.المصطفوی، محمدکاظم؛ القواعد، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، چاپ دوم، 1415 ه.ق.

    85.المقدس الاردبیلی، احمد؛ مجمع الفائدة و البرهان، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، چاپ اول، 1412 ه.ق.

    86.مکارم الشیرازی، ناصر؛ القواعد الفقهیة، قم، مدرسة الامام امیرالمؤمنین (ع)، چاپ دوم، 1410 ه.ق.

    87.الموسوی الخمینی، روح الله؛ تحریر الوسیلة، مؤسسة تنظیم و نشر آثار الامام الخمینی، 1379.

    88.الموسوی الخمینی، روح الله؛ کتاب البیع، تهران، مؤسسة تنظیم و نشر آثار الامام الخمینی، چاپ اول، 1376،

    89.السبزواری، سید عبدالاعلی؛ مهذّب الاحکام، قم، دفتر مؤلف، چاپ چهارم، 1416 ه.ق.

    90.المیلانی، سید علی الحسینی، کتاب القضاء (تقریرات السید محمدرضا الگلپایگانی)، قم، مطبعة الخیام، 1401 ه.ق.

    91.النجفی، محمد حسن؛ جواهر الکلام، بیروت، داراحیاء التراث العربی، بی‌تا،

    92.النجفی، محمد حسن؛ جواهر الکلام، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چاپ ششم،1405 ه.ق.

    93.نور بها، رضا؛ زمینه حقوق جزای عمومی، تهران، گنج دانش، 1379.

    94.النوری، میرزا حسین؛ مستدرک الوسائل، بیروت، مؤسسة آل البیت (ع)، چاپ اول، 1408 ه.ق.

    95.الوحید البهبهانی، محمدباقر؛ حاشیه مجمع الفائدة و البرهان، قم، مؤسسة الوحید البهبهانی، چاپ اول، 1417 ه.ق.

    96.الوزیر، احمد بن محمد؛ المصفی فی اصول الفقه، بیروت، دار الفکر المعاصر، بیروت،1417 ه.ق.

    97.ولی قوته، عادل عبدالقادر؛ العرف حجیة واثره فی فقه المعاملات المالیة عند الحنابله، جلد 1، مکّه، المکتبة المکّیة، چاپ اول، 1418 ه.ق.

    ج- لاتین

    1. Peter Barriema, Personal Injury Law, liability, compensation and procedure, oxford, London, 2005.
    2. Patric K.Thornton, Sport Law, Jones and Bartlett Publishers, Boston, 2010.

     

     

     

CAPTCHA Image