نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز

چکیده

نحوه انشاء اصل 138 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و برداشت کلاسیک از مفهوم تفکیک قوا این تلقی را در نزد برخی صاحب‌نظران ایجاد نموده که در نظام حقوقی ایران جز تک تک وزراء و هیأت وزیران، هیچ مقام دیگری حق تصمیم‌سازی عام یا آیین‌نامه‌گذاری ندارد. در این نوشتار با در نظر گرفتن اقتضائات عملی کارکردهای مدرن قوه مجریه و قرائت جدید از تفکیک قوا و مطالعه تطبیقی نظام حقوقی برخی کشورهای شاخص در این زمینه، نشان داده شده است که برداشت امروزین از تفکیک قوا نافی مطلق حق آیین‌نامه‌گذاری نمی‌باشد بلکه صرفاً تحدید کننده آن است. در نظام حقوقی ایران نیز مطالعه رویه مقنن، شورای نگهبان و دیوان عدالت اداری، نشانگر وجود همین رویکرد و در نتیجه، تفسیر محدود از حکم اصل 138 قانون اساسی است. به این معنا که مفاد اصل مذکور صرفاً در چارچوب قوه مجریه مفید معنای حصری است و نمی‌تواند به معنای نفی صلاحیت آیین‌نامه‌گذاری سایر مقامات خارج از قوه مذکور باشد. صلاحیت مذکور البته عام نیست و مشروط به ضرورت ناشی از صلاحیت‌های قانونی مقامات صالح می‌باشد. 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Comparative study of the competence of regulation with regard to the French and Iranian legal systems

نویسنده [English]

  • Mojtaba Vaezi

Assistant Professor, Faculty of Law and Political Science, Shiraz University

چکیده [English]

Manner of composition of Article 138 of Constitution of Republic Islamic of Iran and classic conception of separation of powers has created a presumption among some experts that in Iranian legal system, no one has power to enact regulation but council of ministers or any of them.
In this article, with regard to the practical needs of modern function of the Executive Power and new reading of separation of powers in some known countries, it is shown that modern perception of separation of powers does not forbid the power of regulation but only restrict it. In addition, the study of practice of legislator, the Guardian Council, and the Court of Administrative Justice rejects any exclusive perception of legal order of Article 138. This means that substance of that Article indicates an exclusive meaning only at the frame of Executive Power in its limited concept and can not negate competence of regulation from other officials out of Executive Power. Therefore this competence is not general but is limited and is subject to necessity arising from demands about legal competence of authorities mentioned in this essay.        

کلیدواژه‌ها [English]

  • competence
  • Separation of Powers
  • Regulation
  • executive power
  • Constitution

منابع

الف- فارسی

1-    پدفیلد، سی. اف؛ ترجمه کامل law Made Simple، مترجم اسماعیل صغیری، نشر میزان، چاپ چهارم، 1385.
2-    تنک، آندره؛ حقوق ایالات متحده آمریکا، ترجمه دکتر سید حسین صفایی، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول، 1348.
3-    تیلا، پروانه؛ اصول تطبیقی قاعده­سازی و مرز شناسی قانون و آیین‌نامه، تهران، انتشارات خرسندی، چاپ اول، 1387.
4-    4- جونز، و.ت؛ خداوندان اندیشه سیاسی، ترجمه علی رامین، جلد دوم، انتشارات امیر کبیر، چاپ چهارم، 1376.
5-    داوید، رنه؛ نظام‌های بزرگ حقوقی معاصر، ترجمه دکتر سید حسین صفایی، مرکز نشر دانشگاهی، چاپ سوم، 1375.
6-    زولر، الیزابت؛ درآمدی بر حقوق عمومی، ترجمه سید مجتبی واعظی، انتشارات جاودانه - جنگل، چاپ اول، 1388.
7-    سنجابی، کریم؛ حقوق اداری ایران، تهران، زهره، بی­تا.
8-    شوالیه، ژاک؛ دولت قانونمند، ترجمه حمیدرضا ملک محمدی، نشر دادگستر، چاپ اول، 1378.
9-    طباطبایی موتمنی، منوچهر؛ حقوق اداری، انتشارات سمت، چاپ دوازدهم، پاییز 1385.
10-مهرپور، حسین؛ رئیس جمهور و مسئولیت اجرای قانون اساسی، انتشارات اطلاعات، چاپ اول، 1380.
11-هاشمی، سید محمد؛ حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، جلد دوم، نشر میزان، چاپ پانزدهم، تابستان 1386.
12-هداوند، مهدی؛ درآمدی بر مقررات‌گذاری اجتماعی، مجله حقوق عمومی، اسفند 1385، شماره دوم.

ب- لاتین

13-    Chapus (R), Droit administratif général, t1, 14e édition, Montchrestien, Paris, 2001.
14-    Craig (P), Administrative Law, Fourth edition, Sweet & Maxwell, London, 1999.
15-    ________ , Pouvoir executive au Royaume-Uni, traduit de l’anglais en français par Particia Kinder-Gest, “Cahiers du Conseil constitutionnel”, Paris, 2005, N 19.
16-    Favoreu (L), Droit Constitutionnel, Dalloz, Paris, 2004.
17-    Lauvaux (P), Les garndes démocraties contemporaines, PUF, 2e edition, Paris, 1998.
18-    Long (M), Les grands arrets de la jurisprudence administrative, Dalloz, 14e edition, Paris, 2003.
19-    VEDEL (J.), DELVOLVE (P.), Droit administratif, tome1, PUF, 12 édition, Paris, 1992.
20-    Wiener (C), Recherches sur le pouvoir réglementaire des ministres, L.G.D.J, Paris, 1970.
 
 
CAPTCHA Image