نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استاد حقوق دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشجوی دکتری دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

مقالة حاضر در چهار گفتار به بررسی عهدی و تملیکی بودن عقد اجارة اشخاص در فقه شیعه و حقوق ایران می‌پردازد. بدین منظور، ابتدا مفهوم عقد عهدی و تملیکی در فقه شیعه و حقوق ایران مطالعه می‌شود تا زمینة مباحث بعدی فراهم گردد. در گفتار دوم، وضعیت اجارة اشخاص از لحاظ این تقسیم‌بندی توضیح داده می‌شود. نظریة قاطع فقهای شیعه و به تَبَع، موضع قانون مدنی ایران بر تملیکی بودن اجارة اشخاص استوار است. از این‌رو، گفتار سوم به مقایسة آثار دو نظریة تملیکی و عهدی بودن اجارة اشخاص، و گفتار چهارم، به بررسی موارد التزام و عدم التزام فقها به نظریة تملیکی بودن اختصاص دارد. در آخر، پس از بیان مفهوم مال و ملک، تلاش می‌شود نظریة تملیکی بودن اجارة اشخاص توجیه شود. 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Contract of the Hire of Persons; Promissory or Possessory

نویسندگان [English]

  • Seyyed Mostafa Mohaghegh Damad 1
  • Esmaeel Nematollahi 2

2 PhD student of Tarbiat Modares University

چکیده [English]

This article deals with the question whether the contract of hire of persons is a promissory contract or a possessory one. The concepts of promissory and possessory contracts in Shiite jurisprudence and Iranian law are studied in Section One. Section Two explains the position of the contract of hire of persons in this division. The overwhelming view in Shiite jurisprudence, and hence the position of the Iranian Civil Code, is that hire of persons is a promissory contract. Thus, Section Three makes a comparison between the effects of the theories of the promissory or possessory character of the contract of hire of persons. Shiite jurisprudence’s compliance or noncompliance with the first theory is studied in Section Four. Finally, after explaining the concepts of property and ownership, the authors try to justify this theory.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Promissory Contract
  • Possessory Contract
  • Hire of Persons
  • Real right
  • Personal Right
فهرست منابع
1-    آملی، محمد تقی، کتاب المکاسب والبیع(تقریرات درس نائینی)، ج1، قم، مؤسسة انتشارات اسلامی، 1413ق.
2-    اردبیلی، مجمع الفائدة و البرهان، ج 10، قم، مؤسسة نشر اسلامی، چاپ اول، 1412 ق.
3-    اصفهانی، محمد­حسین،  بحوث فی الفقه­- کتاب الاجارة، قم، موسسة نشر اسلامی، چاپ دوم، 1409ق.
4-    ____________,  حاشیة المکاسب، ج2، علمیه، چاپ اول، 1418ق.
5-    افتخاری، جواد، حقوق مدنی3 (کلیات عقود و تعهدات)، تهران، نشر میزان، چاپ اول، 1382.
6-    خمینی, سید روح الله، تحریر الوسیله، ج1، تهران، انتشارات اعتماد، چاپ پنجم، 1365.
7-    ___________، کتاب البیع، ج1، قم، اسماعیلیان، چاپ دوم، 1409ق.
8-    امامی، سید حسن، حقوق مدنی، ، ج1 و 4، تهران، کتابفروشی اسلامیه، چاپ چهارم، 1366.
9-    امیری قائم‌مقامی، عبد المجید، حقوق تعهدات، ج2،‌ تهران، نشر میزان، چاپ اول، 1378.
10-انصاری، مرتضی، کتاب المکاسب، ج3، قم، کنگرة شیخ انصاری، چاپ دوم، 1420ق.
11-بحرالعلوم، سید محمد، بلغة الفقیه، ج2، تهران، انتشارات مکتبة الصادق، چاپ چهارم، 1362.
12-جعفری لنگرودی، محمد جعفر، حقوق تعهدات، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم، 1369.
13-_______________، حقوق مدنی ـ وصیت، تهران، گنج دانش، چاپ اول، 1370.
14-حکیم، سید محسن، مستمسک العروة الوثقی، ج9، 11 و13، قم، انتشارات کتابخانه آیت­الله مرعشی نجفی، 1404ق.
15-حکیم، سید محسن، نهج الفقاهه، قم، انتشارات 22 بهمن، [بی‌تا].
16-حکیم، سید محمد سعید، منهاج الصالحین، ج2، بیروت، دارالصفوه، چاپ اول، 1416ق.
17-حلی، جعفر بن الحسن، المختصر النافع، تهران، مؤسسة بعثت، چاپ سوم، 1410ق.
18-____________، شرائع الإسلام، ج2، قم، انتشارات امیر، چاپ دوم، 1403ق.
19-حلی، یحیى بن سعید، الجامع للشرایع، قم، مطبعة العلمیة، 1405ق.
20-خراسانی، شیخ محمد کاظم، حاشیة المکاسب، وزارت ارشاد اسلامی، چاپ اول، 1406ق.
21-خمینی، سید مصطفى خمینی، خیارات،  ج2، قم، مؤسسة تنظیم ونشر آثار امام خمینی، چاپ اول، 1376.
22-خوئی، سید ابوالقاسم، کتاب المساقاه، ج1، چاپ اول، قم، انتشارات مدرسة دار­العلم، 1409ق.
23-___________، کتاب النکاح، ج2، قم، انتشارات مدرسة دارالعلم، 1404ق.
24-___________، مستند العروة ــ کتاب الخمس، ج1، قم، 1364.
25-___________، مستند العروة الوثقی ـ کتاب الاجاره، ج1، قم، انتشارات مدرسة دار­العلم، 1365.
26-___________، منهاج الصالحین، ج2، قم، مدینة العلم، چاپ بیست و هشتم، 1410ق.
27-رهیمی، جواد، شرح قانون العمل العراقی، بغداد، مطبعة العانی، [بی‌تا]
28-سبزواری، مولی محمد باقر، کفایة الأحکام، ج1، قم، انتشارت جامعة مدرسین، چاپ اول، 1423ق.
29-شهید اول، اللمعة الدمشقیة، قم، منشورات دار الفکر، چاپ اول، 1411ق.
30-شهیدی، مهدی، حقوق مدنی، تشکیل قراردادها و تعهدات، تهران، انتشارات مجد، چاپ دوم، 1380.
31-_______، حقوق مدنی6، تهران،  انتشارات مجد، چاپ دوم، 1382.
32-صفائی، سید حسین، دورة مقدماتی حقوق مدنی، ج2، تهران، نشر میزان، چاپ اول، 1382.
33-طباطبائی، سید علی، ریاض المسائل، ج9، قم، انتشارات جامعة مدرسین، چاپ اول، 1419ق.
34-فاضل آبی، حسن بن ابی طالب، کشف الرموز، ج2، قم، انتشارات جامعة مدرسین، چاپ اول، 1410ق.
35-کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی- اموال و مالکیت، تهران، نشر دادگستر، چاپ دوم، 1378.
36-________، حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها، ج1، تهران، شرکت انتشار، چاپ سوم، 1374.
37-________، دورة عقود معین، ج1، تهران، شرکت سهامی انتشار، چاپ هفتم، 1378.
38-________، مقدمة علم حقوق، تهران، شرکت بهنشر، چاپ دوازدهم، 1369.
39-________، نظریة عمومی تعهدات، تهران، نشر یلدا، چاپ اول، 1374.
40-کرکی، علی­بن­الحسین، جامع المقاصد، ج7، قم، مؤسسة آل البیت (ع) لإحیاء­التراث، چاپ اول، 1410ق.
41-مراغی، سید میرعبدالفتاح حسینی، عناوین، ج2، قم، مؤسسه نشر اسلامی، چاپ اول، 1418ق.
42-منصور، محمدحسین، قانون العمل فی مصر و لبنان، بیروت،‌ دارالنهضة العربیه، 1995م.
43-نجفی خوانساری، موسی، منیة الطالب (تقریرات درس نائینی)، ج3، قم، مؤسسة انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1418ق.
44-نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام، ج27، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ ششم، 1394ق.
45-نراقی، مولی احمد، عوائد الایام، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول، 1375.
46-هاشمی شاهرودی، سید محمود، کتاب الاجاره، ج1 و2، قم، مؤسسة دائرة­المعارف فقه اسلامی، چاپ اول، 1423ق.
47-یزدی، سید محمد کاظم، العروة الوثقى، ج4 و5، قم، انتشارات جامعة مدرسین، چاپ اول، 1420ق.
48-____________، حاشیة المکاسب، ، ج1، قم، مؤسسة إسماعیلیان، 1378.
CAPTCHA Image