نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق عمومی، دانشگاه تهران، پردیس فارابی، قم، ایران.

2 استادیار دانشکده حقوق، دانشگاه بجنورد، خراسان شمالی، ایران.

3 کارشناس ارشد حقوق عمومی، دانشگاه تهران، پردیس فارابی، قم، ایران.

چکیده

ریشه‌های عرف اساسی به بسترهای سیاسی، فرهنگی و اجتماعی هر جامعه بستگی دارد. مختصات رژیم پارلمانی در انگلستان و روابط میان رئیس کشور و رئیس دولت و سیر تطور نقش پارلمان از کارکرد مشورتی به کارویژه محوری می‌تواند هم منشأ برخی از عرف‌های اساسی و هم ناشی از این عرف‌ها باشد و با همین اهمیت در کمیت و کیفیت است که در عرف‌های اساسی برای تنظیم روابط میان دو رکن غیر مسئول (ملکه=پادشاه) و مسئول (نخست‌وزیر) و پر کردن خلأهای موجود در قانون اساسی نانوشته، ازجمله در تنظیم روابط میان کابینه و پارلمان به کار گرفته می‌شود. در ایران نیز عرف‌های اساسی در حیات سیاسی- حقوقی جامعه نقش پنهان و البته مهمی را بر عهده دارند و در همه نهادهای حاکمیتی و در روابط میان این نهادها می‌توان رگه‌هایی از این عرف‌ها را مشاهده نمود که افزون بر حوزه رفتارها، تأسیس برخی نهادها مانند مجمع تشخیص مصلحت نظام یا ایجاد برخی پدیده‌ها مانند بازنگری قانون اساسی در سال 1368 نمونه‌هایی عملی از تأثیر این عرف‌هاست. مطالعه تطبیقی نشان می‌دهد بن‌مایه پیدایی عرف‌ها در انگلستان برخاسته از سنت‌هاست؛ بنابراین در انگلستان عرف‌ها ماناتر و پایدارتر هستند، اما در ایران عرف‌ها نوعاً زاده اعمال قدرت نهادهای دارای قدرت است و به همین دلیل، در پوشاندن ردای قانون به عرف‌ها می‌کوشند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Emergence and Meaning of the Constitutional Conventions in the Legal-Political Systems of Iran and the United Kingdom

نویسندگان [English]

  • Seyed Ahmad Habibnezhad 1
  • Zahra Ameri 2
  • Mohammad Javad Hosseini 3

1 Associate Professor, Department of Public and International Law, University of Tehran, Farabi Branch, Qom, Iran.

2 Assistant Professor, Department Law, Bojnourd University, North Khorasan, Iran.

3 M.A of Public Law, University of Tehran, Farabi Branch, Qom, Iran.

چکیده [English]

The roots of Constitutional Conventions depend on the political, cultural and social contexts of any society. The characteristics of the parliamentary regime in the United Kingdom and the relationship between the head of state and the head of government and the evolution of the role of parliament from advisory to special function can be the source of some Constitutional Conventions and arise from these customs and is equally important in quantity and quality. Which is used in Constitutional Conventions to regulate the relations between the two irresponsible elements (queen = king) and the responsible (prime minister) and to fill the gaps in the unwritten constitution, including in regulating the relations between the cabinet and the parliament. In Iran, the Constitutional Conventions have a hidden and of course important role in the political-legal life of society, and in all government institutions and in the relations between these institutions, traces of these customs can be seen that in addition to the field of behaviors, establishment Some institutions, such as the Expediency Council or the creation of some phenomena, such as the revision of the Constitution in 1989, are practical examples of the impact of these customs. A comparative study shows that the origins of customs in England are rooted in tradition; Thus, in England, customs are more stable, but in Iran, customs are typically born of the exercise of power by institutions of power, and for this reason, they try to cover up the custom of law.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Constitutional Conventions
  • British Legal System
  • Constitution
  • Iranian Law
  • Sources of Constitutional Law
-         پروین، خیرالله (1392)، «از قانون اساسی عرفی تا عرف حقوق اساسی»، فصلنامه حقوق مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دورۀ 43، شمارۀ 2، صص 79-99.
-         پروین، خیرالله (1395)، «درآمدی بر مفهوم و موازین عرف حقوق اساسی»، مجله پژوهش‌های فقهی، دورۀ 12، شمارۀ 2، صص 229-255.
-         جبارگل باغی ماسوله، علی (1378)، درآمدی بر عرف، چاپ اول، قم: مرکز انتشارات حوزه علمیه قم.
-         جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1376)، مقدمه عمومی علم حقوق، چاپ پنجم، تهران: گنج دانش.
-         حبیب‌نژاد، سیداحمد ((۱۳۹۸، «عرف پارلمانی نیمه پنهان حقوق پارلمانی»، تدوین و گردآوری جمعی از نویسندگان، مجموعه مقالات نخستین همایش ملی اصول نانوشته قانون اساسی، قم: دارالعلم، صص 131-146.
-      سلطانی، سیدناصر ((۱۳۹۶، «اعتبارسنجی عرف و رویه‌های قانون اساسی»، فصلنامه دانش حقوق عمومی، سال ششم، شمارۀ ۱۸، صص 91-110.
-         سلطانی، سیدناصر (۱۳۹۶)، «مجمع تشخیص مصلحت نظام پیش از بازنگری نمونه‌ای از یک اصل نانوشته قانون اساسی»، مجموعه مقالات حج اندیشه، قم: انتشارات دانشگاه مفید، صص 383-396.
-         سلطانی، سیدناصر (۱۳۹۸)، «آیا اصول نانوشته قانون اساسی را می‌توان نوشت؟ بررسی چند نمونه در ایران و فرانسه»، گردآوری جمعی از نویسندگان، مجموعه مقالات نخستین همایش ملی اصول نانوشته قانون اساسی، قم: دارالعلم، صص 173-190.
-         طباطبایی مؤتمنی، منوچهر (1388)، حقوق اساسی، چاپ سیزدهم، تهران: بنیاد حقوقی میزان.
-         عباسی، بیژن (1385)، «عرف در حقوق اساسی»، نشریه حقوق اساسی، سال چهارم، دورۀ 4، شمارۀ 6 و 7، صص 161-169.
-         عباسی، بیژن (1389)، «کنکاشی در منابع حقوق اساسی»، فصلنامه حقوق دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دورۀ 40، شمارۀ 3، صص 247-260.
-         قاضی شریعت‌پناهی، سیدابوالفضل (1375)، گفتارهایی در حقوق عمومی، چاپ اول، تهران: دادگستر.
-         قاضی شریعت‌پناهی، سیدابوالفضل (1388)، بایسته‌های حقوق اساسی، چاپ سیزدهم، تهران: بنیاد حقوقی میزان.
-         کاتوزیان، ناصر (1388)، مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران، چاپ 69، تهران: شرکت سهامی انتشار.
-         مرادخانی، فردین (۱۳۹۷)، «بررسی مفهوم رویه‌های اساسی در حقوق اساسی»، فصلنامه مطالعات حقوقی، دورۀ 1، شمارۀ ۴، صص ۹۹ -۱۲۷.
-         معین، محمد (1386)، فرهنگ معین، چاپ چهارم، تهران: ادنا.
-         موسوی، سیدروح اله (۱۳۸۹)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، چاپ پنجم، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
-         هاشمی، سیدمحمد (1390)، حقوق اساسی و ساختارهای سیاسی، چاپ اول، تهران: بنیاد حقوقی میزان.
-         Bailey, S H; Michael Gunn; David Ormerod & Ching Jane (1996). Modern English Legal System, 3rd Edition, London: Sweet & Maxwell.
-         Barendt, Eric (1988). An Introduction to Constitutional law, United States: Oxford University Press.
-         Bogdanor, V.  & Stefan Vogenauer (2008). “Enacting a British Constitution: Some Problem”, Public Law, No. 38, pp. 38-57
-         Bradley, A.W & K.D Ewing (2010). Constitutional and Administrative Law, 15th Edition, UK: Longman.
-         Brazier, Rondy (2008). Constitutional Reform: Reshaping the British Political System, UK: Oxford University Press
-         Caulfield, Megan (2012). “Constitutional Conventions in the United Kingdom: Should they be codified?”, Manchester student law review, Vol. 1, No. 42, pp. 41-48.
-         Constitutional, Convention (2006). Definition of Constitutional Convention from Oxford Dictionary of law, Uk: Oxford University Press.
-         De Smith, Stanley & Rodney Brazier (1994).Constitutional and Administrative Law, 7th Edition, London: Penguin Books
-         Delegation of the panel on constitutional (2001). Report on Duty visit to Study the Systems of Executive Accountability in the United Kingdom, France and Germany, UK: affairs on the Ministial code in the United Kingdom.
-         Dicey, Albert Venn (1885). An Introduction to the study of the law of the constitution, Liberty Classics, Reprint Originally Published, London: Macmillan.
-         Fourth Report of Session (2012). Do we need a constitutional convention for the UK?, UK: House of Commons Political and Constitutional Reform Committee
-         Hackney Blackwell, Amy (2008). The Essential law Dictionary, Canada: Sphinx publishing.
-         Heard, Andrew (2005). “Constitutional Conventions and Parliament”, Canadian Parliamentary Review, Vol. 28, No. 2, pp. 19-22.
-         House of Commons (2015). The UK constitution, a summary with options for reform, London: Political and Constitutional Reform Committee.
-         Jennings, Sir Ivor (1959). The law and Constitution, UK: University of London press.
-         Kenneth Rogers, James (2007). “the other way to Amend the constitution: the article V constitutional convention Amendment Process”, Harvard Journal of Law & Public Policy, Vol. 30, No. 3, pp. 1005-1022.
-         Larson, Edward J & Michael P.  Winship (2005). The Constitutional Convention: A Narrative History from the Notes of James Madison, New York: The Modern Library.
-         Leyland, Peter (2007). The Constitution of the United Kingdom, Oxford: Hart Publishing.
-         Markwell, Donald (2016). Constitutional Conventions and the Headship of State, Australia: Connor Court publishing
-         Marshall, Geoffrey (1980). Constitutional Theory, UK: Clarendon Press.
-         Marshall, Geoffrey (1984). Constitutional Conventions: The Rules and Forms of Political Accountability, UK: Oxford University Press.
-         Pak Kwan, Chau (2002). Some Basic Information on Constitutional Conventions, Hong Kong: legislative council secretariat research and library services division.
-         Phillips, O. Hood & Paul Jackson (2001). Constitutional and Administrative Law, London: Sweet & Maxwell (A Thomson Company).
-         Votes cast for and against proposed constitutional conventions and also proposed constitutional amendments (2001). Excerpted from the Manual for the Use of the Legislature of the State of New York, New York: Department of State.
-         Walters, Mark D (2011). “The Law behind the Conventions of the Constitution: Reassessing the Prorogation Debate”, Journal of parliamentary and political law, Vol. 4, No. 5, pp. 131-154.
-         Whittington, Keith E (2013). “The Status of unwritten constitutional convention in the united states”, University of ILLINOIS law review, Vol. 2013, No. 5, pp. 1847-1870.
-         William, Pavao (2009). Constitutional Convention: A Decision-Making Activity, Central Middle School Quincy, Massachusetts: designed for 8 grade social studies student.
-          »Bits Of law«, Study Note(2012). Available at: www.bitsoflaw.org/public/constitutions/study-note/degree/source-conventions.
-         »Constitution of The United States, National Constitution Center«, Available at: www.constitutioncenter.org.
-         »Constitutional and administrative law, the E-Book Division Nationwide Mediation Academy Co Lt electronically«, Corbett Haselgrove-Spurin (2004). Available at: www.nadr.co.uk.
-         »Topical information for parliamentarians TIPS-1E«, Constitutional Convention (2006). Available at: http://lpintrabp.parl.gc.ca/apps/tips/index-e.asp.
CAPTCHA Image