نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دپارتمان حقوق، دانشگاه مفید، قم، ایران.

2 کارشناس ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه مفید، قم، ایران

چکیده

«خبر» به عنوان یک پدیده مهم، پیچیده و متاثر از ذهن خلاقانه بشر، هم دارای ارزش اقتصادی است و هم می‌تواند به عنوان یک «اثر» اعم از نوشتاری یا سمعی و بصری تلقی شده و احکام مالکیت ادبی و هنری بر آنها حاکم باشد. از این رو، می توان اخباری را که به صورت حرفه ای و تخصصی در خبرگزاری ها و موسسات اطلاع رسانی تهیه می گردد، مشمول حقوق مالکیت ادبی و هنری دانست. در حقوق انگلستان بر خلاف حقوق ایران به حقوق روزنامه نگاران تصریح شده و آثار آنان تحت قانون کپی رایت مورد حمایت قرار گرفته است، به علاوه کلیه آثار سمعی – بصری از جمله آثار خبری رادیو و تلویزیونی بدون نیاز به احراز اصالت و فارغ از محتوا و حامل آن مورد حمایت قرار گرفته اند. همچنین عکس ها و از جمله عکس های خبری در هر حال مورد حمایت قانون کپی رایت انگلستان قرار دارند و نیازی به اثبات اصالت یا هنری بودن آنها نیست. در حالی که در حقوق ایران تنها عکسهای خبری که در قالبی ابتکاری و هنری پدید آمده باشد می توانند در ردیف کارهای هنری قرار گرفته و مشمول حمایت های قانونی گردند. شایان ذکر است در حقوق ایران هیچ قانون صریحی درخصوص حمایت از تولیدکنندگان محتوای خبری وجود ندارد. از این رو لازم است تصویب مقررات مرتبط با این حوزه به عنوان یک راهبرد تقنینی در دستور کار قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Comparative Study on Inclusion of News Creation under Literary and Artistic Property Rights in Iranian and British Law

نویسندگان [English]

  • Mohammad Mahdi Meghdadi 1
  • Mahdi Mirza Mohammad 2

1 Associate Professor, Department of Law, Mofid University, Qom, Iran.

2 Master of Private Law, Mofid University, Qom, Iran.

چکیده [English]

Considering the concept of news, it seems that this phenomenon, as an example of artifacts of the human mind, if original, can be considered as a "work of art" whether written or audiovisual, and the rules of literary and artistic property rights would apply to it. Given the ambiguity regarding the possibility of extending literary and artistic property rights to include News and the consequent confusion in some cases, the present study has investigated this issue.
What is remarkable is how the inclusion or non-inclusion of News in literary and artistic property rights is affected by the way it is expressed. For example, if news covers a lecture on a scientific, technical, literary or artistic matter, only then it can be supported by paragraph 1 of Article 2 of the Law on Protection of the Rights of Authors, Writers and Artists. However, paragraph 3 of the same article would protect it unconditionally. In which case, it would be close to the laws of the United Kingdom, which explicitly support radio and television programs, including news, regardless of the originality or content.

کلیدواژه‌ها [English]

  • News
  • literary and Artistic Property
  • originality
  • Written Works
  • Audiovisual Works

ـ آدامز، سالی و هیکس، وینفورد (1385)، آداب مصاحبه مطبوعاتی، ترجمه: سیدمحمد فکورپور، تهران: دفتر مطالعات و توسعه رسانه­ها.

ـ آزادبیگی، سمیه (1393)، «بررسی حقوق هنرمندان مجری در اسناد بین المللی و حقوق ایران»، ویژه‌نامه مالکیت فکری فصلنامه حقوق پزشکی، دورۀ 7، صص 63-94.

ـ استین، لورا؛ سینا نیکیل (1383)، «رسانه‌های نوین جهانی و سیاست‌گذاری ارتباطات»، ترجمه لیدا کاووسی، فصلنامه رسانه، شمارۀ 58 ، صص 68-121.

ـ اسدی، عباس (1394)، «اصول روزنامه نگارى یا اصول گریز از روزنامه نگارى»، فصلنامه نقد کتاب اطلاع رسانی و ارتباطات، دورۀ 2، شمارۀ 6، ص 89-105.

ـ امامی، سید حسن (1384)، حقوق مدنی، تهران: کتابفروشی اسلامیه.

ـ انصاری، باقر (1386)، «شرایط اثر قابل حمایت در نظام مالکیت های ادبی و هنری(کپی رایت)»، فصلنامه تحقیقات حقوقی، دورۀ 10، شمارۀ 45، صص 97-151.

ـ انصاری، باقر (1394)، حقوق رسانه، تهران: سمت.

ـ آیتی، حمید (1375)، حقوق آفرینش‌های فکری (با تأکید بر حقوق آفرینشهای ادبی و هنری)، تهران: حقوقدان.

ـ جاکوب، سر رابین و دیگران (1386)، مالکیت فکری، ترجمه حمید هاشم بیگی، تهران: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی.

ـ جعفرزاده، میرقاسم (1388)، جزوه حقوق آفرینش های فکری، دانشگاه شهید بهشتی.

ـ حبیب زاده، طاهر (1394)، حقوق مالکیت فکری انگلستان، تهران: خرسندی.

ـ حسینیان راد، مهدی (1371)، روش‌های مصاحبه خبری، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه.

ـ حسینیان راد، مهدی (1380)، روش‌های مصاحبه خبری، تهران: سروش.

ـ حکمت نیا، محمود (1386)، مبانی مالکیت فکری، چاپ اول، قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه‌ اسلامی.

ـ حیدری، علی مراد (1389)، «حقوق مصاحبه شوندگان در رسانه‌های عمومی»، فصلنامه پژوهش‌های ارتباطی، دورۀ 17، شمارۀ 3، پیاپی 63، صص 195-169.

ـ زرکلام، ستار (1393)، حقوق مالکیت ادبی و هنری، تهران: سمت.

ـ شکرخواه، یونس (1391)، خبـر، تهران: دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانه­ها.

ـ عباسی، حجت اله (1389)، اصول کاربردی خبرنگاری، تهران: سروش.

ـ عرفان‌منش، محمدحسین و محمد معین اسلام (1393)، «بررسی نحوه تخصیص حقوق مالکیت ادبی و هنری آثار ناشی از روابط قراردادی یا استخدامی»، ویژه‌نامه مالکیت فکری فصلنامه حقوق پزشکی، دورۀ 8، صص 209- 230.

ـ فخلعی، محمدتقی و احسانعلی اکبری بابوکانی (1393)، «پژوهشی فقهی در مالیت و مالکیت خبر در رسانه‌های جمعی و حقوق ناشی از آن»، نشریه فقه و اصول، دورۀ 46، شمارۀ 96، صص 105- 132.

ـ فرقانی، محمدمهدی و علی رستگار (1395)، «مقایسه کاربردپذیری تارنماهای خبرگزاری‌های ایرنا، ایسنا و فارس از دیدگاه کاربران»، فصلنامه مطالعاتی و تحقیقاتی وسایل ارتباط جمعی(رسانه)، دورۀ 27، شمارۀ 102، صص 23- 39.

ـ فرهنگی، علی اکبر (1381)، مبانی ارتباطات، تهران: سنجش.

ـ کری، پیتر و ساندرز جو (1386)، حقوق رسانه، ترجمه حمیدرضا ملک محمدی، تهران: میزان.

ـ کلمبه، کلود (1383)، اصول بنیادین حقوق مؤلف و حقوق مجاور در جهان، مترجم و توضیح علیرضا محمدزاده وادقانی، چاپ اول، تهران: میزان.

ـ محمدزاده وادقانی، علیرضا (1387)، «تأملی در آثار مشترک و جمعی در حقوق مالکیت فکری»، فصلنامه حقوق، دورۀ 38، شمارۀ 2، صص 325-338.

ـ معتمدنژاد، کاظم (1389)، حقوق حرفه ای روزنامه نگاران، تهران: دفتر مطالعات و توسعه رسانه­ها.

ـ مولانا، حمید (1371)، جریان بینالمللی اطلاعات، ترجمه یونس شکرخواه، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه­ها.

ـ میر حسینی، سید حسن (1384)، مقدمه‌ای بر حقوق مالکیت معنوی، تهران: دادیار.

ـ Barron, Anne (1998). “No Other Law? Author-ity, Property and Aboriginal Art’’, Lionel Bently and Spyros Maniatis (eds.) Intellectual Property and Ethics, London: Sweet and Maxwell.

ـ Doonan, G (2008). “copyright in photography”,Leeds library and information services,New castle university, pp. 1-11

ـ Fenzel, C. (2007). “Still Life with Spark and Sweat: The Copyrightability of Contemporary Art in the United States and the United Kingdom”. Ariz. J. Int'l & Comp. L., 24, p. 541.

ـ Fordham, K (2009). “Can Newspapers Be Saved-How Copyright Law Can Save Newspapers from the Challenges of New Media”, Fordham Intell. Prop. Media & Ent. LJ, 20, p. 939.

ـ Gordon, D.F (1959). “What was the labor theory of value?” The American Economic Review49(2), pp. 462-472.

ـ Harcup, T. & O'neill, D (2001), “What is news? Galtung and Ruge revisited”. Journalism studies, 2(2), pp. 261-280.

ـ Herbert J. Gans, Robinson, M. J. (1980). “Deciding What's News: A Study of CBS Evening News”, NBC Nightly News, Newsweek, and Time, American Political Science eview, 74(1), pp. 194-195.

ـ Newspaper licensing agency (2002). “The communicator’s guide to newspaper copyright law”, Corpcommes the magazine for corporate commiunicator.

ـ Robertson, Ian (1984). “Whose copyright should it be? - another perspective, Communications”, Law Bulletin, Vol. 10, No. 4, pp. 33-34.

ـ Sir Duncan Mackenzie Kerly, Thomas Anthony Blanco White, Robin Jacob (1986). “Kerly's Law of Trade Marks and Trade Names”, London: Sweet & Maxwell.

ـ Sterling, C.H. ed (2009). Encyclopedia of journalism. Sage publications.

ـ Tee, L (1997). “Property Law. By Roger Smith”, the Cambridge Law Journal, 56(1), pp. 235-236.

-Deazley. R & Patterson, K (2017). Copyright in Newspaper Articles, Centre for Copyright and New Business Models in the Creative Economy (CREATe), Available at: www.digitisingmorgan.org/resources.