نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری حقوق خصوصی دانشکده حقوق، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

2 استاد بازنشسته دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، ایران.

چکیده

  با افزایش استفاده از اینترنت، امکان نقض حق مؤلف در فضای مجازی توسط میلیون­ها کاربر در سراسر جهان فراهم شده و دارنده این حق را با این پرسش مواجه کرده که در دعوا علیه نقض کنندگان متعدد حق وی که در کشورهای مختلفی هستند چه دادگاهی صالح است؟ آیاقواعدسنتّىتعیین صلاحیت درفضاىمجازى قابل اعمال است، یا نیازمند قواعد جدیدی برای این حوزه هستیم؟در این مقاله با مطالعه تطبیقی و تحلیلی مسئله فوق در چند سند بین‌المللی، منطقه‌ای و حقوق ایران تلاش کرده­ایم ضوابط تعیین دادگاه صالح در دعاوی نقض اینترنتی حق مؤلف را تعیین کنیم.با بررسی انواع صلاحیت­های مطرح در این دعاوی، این نتیجه حاصل شد که در تمام دعاوی نقض اینترنتی حق مؤلف نمی­توان به یک قاعدۀ حل تعارض اکتفا نمود؛ بلکه اوضاع و احوال خاص هر دعوا در تعیین قاعدۀ حل تعارض نقش اساسی دارد. در این دعاوی گرچه اصولاً دادگاه اقامتگاه خوانده صلاحیت عام دارد، ولی در برخی موارد خواهان به­موجبِ مقررات و کنوانسیون­ها حق انتخاب دادگاه صالح را از بین دو یا چند دادگاه دارد (صلاحیت خاص)؛ و گاه ممکن است دادگاه صالح به توافق طرفین تعیین شود (صلاحیت توافقی)؛ و در برخی موارد دعاوی نقض حق مؤلف در محیط مجازی به­موجبِ قواعد آمره صرفاً در دادگاه خاصی قابل طرح است (صلاحیت انحصاری).

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Determination of Competent Court in Copyright Infringement Cases in Cyberspace

نویسندگان [English]

  • Mina Kavyani 1
  • Nejad Ali Almasi 2

1 PhD in Private Law, Faculty of Law, Kharazmi University, Tehran, Iran.

2 Professor, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Iran.

چکیده [English]

With the increasing use of the Internet, copyright in the cyberspace can be easily violated by millions of users around the world, and the copyright holder faces the question that which court is competent in the actions against multiple violators who are in different countries? Whether or not the traditional rules of competency are applicable in cyberspace or we need new rules in this scope? This work attempts to determine the criteria for determining the competent court in the application for copyright infringement by comparative and analytical study of the above issue in several international and regional documents and Iranian law. With the examination of the various qualifications proposed in this dispute, it has been concluded that there is not a common rule of conflict resolution to be used in all cases of infringement of copyright in cyberspace, but the specific situation and circumstances of each case are crucial in determining the rule. Although in these cases, domicile of respondent has general jurisdiction, but there are some cases that the complainant has the right to choose a competent court from two or more courts under the laws and conventions (special jurisdiction). The competent court may also be agreed by the parties (agreemental jurisdiction). In some cases, a claim for copyright infringement in the cyberspace can also be made in a specific court under customary rules (exclusive jurisdiction).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Conflict of Laws
  • copyright
  • Competent Court
  • Infringement
  • Cyberspace

ـ امامی، سیدحسن (1351)، حقوق مدنی، چاپ­چهارم، تهران: انتشارات کتاب­ فروشی اسلامیه.

ـ شمس، عبدالله (1385)، آئین دادرسی مدنی، چاپ­چهاردهم، تهران: انتشارات دراک.

ـ شیخ الاسلامی، محسن (1384)، حقوق بین‌الملل خصوصی، چاپ­اول، تهران: کتابخانه گنج دانش.

ـ صفایی، سیدحسین (1382)، حقوق اشخاص و اموال، چاپ­سوم، تهران: نشر میزان.

ـ کاتوزیان، ناصر (1378)، الزامات خارج از قرارداد، چاپ­دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

ـ کاتوزیان، ناصر (1384)، قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، چاپ­یازدهم، تهران: نشر میزان.

ـ مدنی، جلال­الدین (1389)، حقوق بین‌الملل خصوصی، چاپ­دوم، تهران: انتشارات جنگل.

ـ نصیری، محمد (1383)، حقوق بین‌الملل خصوصی، چاپ­دهم، تهران: مؤسسه انتشارات آگاه.

ـ اسلواکوا، زوزانا (1389)، «دادگاه صالح و قانون حاکم بر دعاوی ناشی از نقض علائم تجاری اینترنتی در اتحادیه اروپا»، ترجمۀ حسین کاویار و محسن صادقی، ماهنامه کانون، دورۀ2، شمارۀ112، صص151-171.

ـ انصاری، باقر (1386)، «شرایط اثر قابل حمایت در نظام مالکیت‌های ادبی هنری»، مجله تحقیقات حقوقی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، دورۀ10، شمارۀ45، صص97-151.

ـ السان، مصطفی (1385)، «بررسی نحوه تعیین قانون حاکم بر قراردادهای الکترونیکی»، پژوهش حقوق و سیاست، دورۀ 8، شمارۀ19، صص139-170.

ـ رئیسی، لیلا (1386)، «بررسی محاکم تخصصی حقوق مالکیت معنوی»، مجله علمی پژوهشی نامۀ مفید، دورۀ 13، شمارۀ64، صص97-116.

ـ مافی، همایون؛ محمدی،‌ سام و کاویار، حسین (1390)، «دادگاه صالح برای رسیدگی به دعاوی ناشی از قراردادهای الکترونیکی»، مجله حقوقی دادگستری، دورۀ75، شمارۀ74، صص161-190.

ـ مولایی، یوسف (1375)، «وابستگی متقابل حقوق بین‌الملل عمومی و حقوق بین‌الملل خصوصی در مسئله صلاحیت»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دورۀ1، شمارۀ35، صص115-134.

ـ فاطمی نژاد، سیدحسین (1388)، تعارض قوانین در عرصه حق اختراع، پایان­نامه مقطع کارشناسی ارشد، دانشگاه مفید.

Basedow, Jurgen (2010). “Foundations of private international law in intellectual property”, in Basedow, J; T. Kono & A. Metzger (Eds.), Intellectual Property in the Global Arena, Tubingen: Mohr Siebeck.

ـ Chissick, Michael & Alistair Kelman (2002). Electronic Commerce, Law and Practice, London: Sweet & Maxwell.

ـ Fletcher, Ian (1993). Dicey and Morris on the Conflict of Laws, London: Sweet and Maxwell Ltd.

ـ Rice, Denis (2002). Jurisdiction over E-commerce Disputes: Different Perspectives under American and European Law in 2002, Berlin: International federation of computer law association.

ـ Dreyfuss, Rochelle Cooper (2001). “A Alert to the Intellectual Property Bar: the Hague Judgements Convention”, University of Illinois Law Review,Vol. 2001, Issue. 1, pp. 421-456.

Shevill v.press – Alliance SA (1996), 3 All ER929, HL.

ـ ECJ, Case 139/80 Blanckaert&Willems PVBA v. LuiseTrost [1981] ECR 819, para.9.

ـ ECJ, Case C-68/93 Shevill [1995] ECR I-415, para. 24.

ـ The case no. [1995] ECR I—415.

ـ Boosey & Hawkes Music Publishers, Ltd. v. Walt Disney Co., 145 F.3d 481 (2d Cir. 1998).

ـ Random House, Inc. v. Rosetta Books LLC, 150 F. Supp. 2d 613 (S.D.N.Y. 2001).

ـ Council Regulation (EC) No 44/2001 of 22 December 2000 on jurisdiction and the recognition and enforcement of judgments in civil and commercial matters, Available online at: https://eurlex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32001R0044.

ـ Draft Convention on Jurisdiction and Recognition of Judgment in Intellectual Property Matters,2001, Available online at: https://www.wipo.int/meetings/en/doc_details.jsp?doc_id=12386.

ـ Convention of 30 June 2005 on Choice of Court Agreements, Available online at: https://www.hcch.net/en/instruments/conventions/full-text/?cid=98.

-“WIPO Forum on Private International Law and Intellectual Property” (May23, 2017), https://www.wipo.int/meetings/en/details.jsp?meeting_id=4243.

ـ “Code civil Francais” (June 7, 2017), https://www.legifrance.gouv.fr /affichCode.do?cidTexte=LEGITEXT000006070721.

ـ “Patent Law and International Private Law on Both Sides of the Atlantic” (WIPO/PIL/01/3)

ـ https://www.wipo.int/meetings/en/doc_details.jsp?doc_id=12377.