نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

10.22096/law.2020.40433

چکیده

اسناد تجاری، اسنادی مالی­­­اند که نماینده پول و وجه نقد بوده و با ظهرنویسی قابل انتقال به غیر هستند. توثیق اسناد تجاری نیز نوعی عمل حقوقی است که در آن - به­طورِ قالب- تُجار، اسناد تجاری را نزد بانک یا اشخاص دیگر برای تضمین دیون و تعهدات خود و یا کسب اعتبار به رهن می­گذارند. این مدل از توثیق، یکی از نیازهای جدی و ضروری در روابط تجاری و اقتصاد داخلی و بین‌المللی کشورها است. قانونگذاران بسیاری از کشورها، توثیق اسناد تجاری را با روش «ظهرنویسی برای وثیقه» در قوانین خود پیش‌بینی کرده­اند. در حقوق ایران با توجه به صراحت مواد 772 و 774  قانون مدنی که مبتنی بر نظر مشهور فُقهای امامیه است، صحت عقد رهن منوط به عین معین بودن رهینه و لزوم قبض آن است و توثیق اسناد تجاری را نپذیرفته است؛ لیکن با توجه به لزوم تفسیر صحیح قوانین متناسب با نیازهای روز و پذیرش قبض عرفی، و نیز اهمیت قوانین تجارتی و فرعی، می­توان قائل به پذیرش ثوثیق اکثر اسناد تجاری شد. در حقوق مصر نیز توثیق اسناد تجاری تحت شرایط خاصی مورد پذیرش قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها

کتاب­نامه

الف- کتب و مقالات

الف-1: فارسی

  1. 1.         اخلاقی، بهروز (1368)، «بحثی پیرامون توثیق اسناد تجاری»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دوره 24، شماره پیاپی 1160، صص4 – 16.
  2. 2.         اخلاقی، بهروز(1368)، «اسناد تجاری»، دوره کارشناسی ارشد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، شماره24، صص63 - 82 .
  3. 3.         اسکینی، ربیعا (1373)، حقوق تجارت اسناد تجاری، چاپ3، تهران: انتشارات سمت.
  4. 4.         اسکینی، ربیعا (1377)، حقوق تجارت شرکت های تجاری، جلد دوم، چاپ 2، تهران: انتشارات سمت.
  5. 5.         اسکینی، ربیعا (1382)، حقوق تجارت شرکت های تجاری، جلد دوم، چاپ 5، تهران: انتشارات سمت.
  6. 6.         اصغری آقمشهدی، فخرالدین؛ میری، حمید(1388)، «رهن اسکناس»، نامه مفید، شماره 73، سال پانزدهم، صص 105 – 122.
  7. 7.         ایزدی فرد، علی اکبر؛ بهرامی، حسین(1392)، «رهن اسکناس»، فصلنامه پژوهش­های فقه و حقوق اسلامی، شماره 34، سال دهم، صص 39 – 58.
  8. 8.         باریکلو، علی رضا(1385)، «ماهیت سهم و بازخرید آن توسط شرکت صادر کننده»، پژوهشنامه حقوق و علوم سیاسی، شماره یک، سال اول، صص 14 – 38.
  9. 9.         باقری اصل، حیدر(1392)، «نقش قبض در توثیق اسناد تجاری»، دوفصلنامه علمی پژوهشی دانش حقوق مدنی، شماره 2 پاییز و زمستان، دوره 2، صص 72 – 83.
  10. 10.      تفرشی، محمد؛ سکوتی نسیم، رضا(1383)، «بیع سهام شرکت­های سهامی»، مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، شماره 2، دوره 21، صص 35 – 58.
  11. 11.      جعفـری لنگـرودی، سیـد محمـد جعفر (1380)، حقوق مدنـی (رهـن و صلح)، چاپ3، تهران، گنج دانش.
  12. 12.      ستوده تهرانی (1384)، حقوق تجارت، جلد دوم، چاپ 6، تهران: نشر دادگستر.
  13. 13.      ستوده تهرانی (1389)، حقوق تجارت، چاپ16، تهران: نشر دادگستر.
  14. 14.      ستوده تهرانی، حسن(1378)، حقوق تجارت، جلد 2، چاپ4، تهران:نشر میزان.
  15. 15.      سلطانی، محمد؛ اخوان هزاوه، حامده(1391)؛ «ماهیت و قواعد حقوقی توثیق سهام»، فصلنامه بورس اوراق بهادار، شماره 17، سال پنجم، صص141 – 161.
  16. 16.      شهبازی نیا، مرتضی(1386)، «انتقال و توثیق ضمانت­نامه مستقل بانکی»، فصلنامه مدرس علوم انسانی، شماره 2، دوره 11، صص 107 – 126.
  17. 17.      صقری، محمد (1380)، حقوق بازرگانی اسناد، چاپ 1، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  18. 18.      صقری، محمد (1388)، حقوق بازرگانی اسناد، چاپ 2، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  19. 19.      صقری، محمد (1394)، حقوق بازرگانی اسناد، چاپ3، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  20. 20.      کاتوزیان، ناصر (1389)، حقوق مدنی، جلد 4، چاپ6، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  21. 21.      کاتوزیان، ناصر(1382)، حقوق مدنی، جلد 4، تهران، شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا.
  22. 22.      کاتوزیان، ناصر(1382)، حقوق مدنی، جلد 4، چاپ4، تهران: شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا.
  23. 23.      کریـمی، عباس ؛ معین الدین، محمد(1387)، «رهن اموال فکری»، فصلنامه حقوق مجله حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، شماره 2، دوره 38، صص315 – 324.
  24. 24.      کریـمی، عباس(1376)، «رهن دین»، مجله حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دورۀ38، صص 20 – 37.
  25. 25.      الماسی، نجادعلی (1389)، تعارض قوانین، چاپ 17،  تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
  26. 26.      مصباحی مقدم، غلامرضا؛ سیاح، سجاد؛ نادری نورعینی، محمدمهدی(1388)؛ ­«امکان­سنجی وقف سهام و پول؛ مدل وقف سهام و پول در ایران»، دوفصلنامه علمی پژوهشی جستارهای اقتصادی، شماره 12، دورۀ7، صص 91 – 119.
  27. 27.      نیک فرجام، کمال(1390)، «رهن و وثیقه اسناد براتی در حقوق ایران و انگلیس»، فصلنامه علمی پژوهشی دیدگاه­های حقوق قضایی، شماره 57، دورۀ4، صص 206 – 230.
  28. 28.      سنهوری، عبدالرزاق(1958)، الوسیط  فی الشرح  القانون المدنی الجدید، جلد سه، چاپ2، بیروت:  داراحیاء التراث العربی.
  29. 29.      شفیق، محسن( 1954)، القانون التجاری المصری، چاپ 14 ، القاهره،  دارالمعارف اسکندریه.
  30. 30.      عالیه، سمیر( 1996)، اصول القانون التجاری، اﻟﻄﺒﻌﺔ اﻟﺜﺎﻧﻴﺔ. ﺑﻴﺮوت، اﻟﻤﺆﺳﺴة اﻟﺠﺎﻣﻌﻴﺔ ﻟﻠﺪراﺳﺎت و اﻟﻨﺸﺮ و التوزیع.

الف-2: عربی