نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی

2 دانش‌آموخته دکتری حقوق بین‌الملل دانشگاه قم

چکیده

مطالعه تطبیقی جایگاه «زمان» در ایجاد قاعدۀ حقوق بین‌الملل عرفی‌ نشان از وجود نظراتی متمایز، متعارض و حتی متناقض دارد. با توجه به اینکه وجود عنصر مادی، یعنی رویه عام و عنصر معنوی، یعنی پذیرفته شده به عنوان حقوق که از آن به باور حقوقی نیز یاد شده است، لازمۀ تشکیل حقوق بین‌الملل عرفی دانسته می‌شوند، پژوهش پیش‌رو بر آن است تا به این سؤال پاسخ بدهد که جایگاه «زمان» در تکوین و به دنبال آن، شناسایی قاعدۀ حقوق بین‌الملل عرفی چیست؟ با توجه به اینکه رویه قضایی بین‌المللی و آموزه‌های حقوقی برجسته‌ترین حقوقدانانِ ملل مختلف، به منزلۀ وسایل فرعی برای تعیین قواعد حقوقی است، جستار حاضر با مطالعۀ رویه دیوان بین‌المللی دادگستری و همچنین برجسته‌ترین آثار اندیشمندان این حوزه و مطالعات گزارشگر ویژۀ کمیسیون حقوق بین‌الملل به عنوان مهم‌ترین نهاد تدوین و توسعه تدریجی این زمینه از حقوق، به تحول در این مفهوم پی برده و ضمن تبیین نظرات سنتی و نوین، مطرود را از پذیرفته شده تمییز داده و در نهایت ثابت می‌کند که زمان، عاملی است که به دو رکن لازم برای ایجاد آن، قوام می‌بخشد؛ عامل زمان در شکل‌گیری قواعدی از این دست ضروری می‌نماید، اما طول مدت در خصوص هر قاعده عرفی نسبت به مورد دیگر متفاوت است.

کلیدواژه‌ها

الف - فارسی

  1. 1.        انجمن حقوق بین‌الملل (1384)، اصول حاکم بر شکل‌گیری حقوق بین‌الملل عرفی، ترجمۀ محمد قنبری جهرمی، چاپ اول، تهران: نشر دراک.
  2. 2.        رامین‌نیا، مژگان (1391)، نقش عنصر زمان در ارزیابی مسئولیت بین‌المللی دولت، چاپ اول، تهران: نشر فرهنگ شناسی.
  3. 3.        زرنشان، شهرام (1392)، شکل‌گیری و شناسایی حقوق بین‌الملل عرفی، چاپ‌اول، تهران: انتشارات گنج دانش.
  4. 4.        ضیائی بیگدلی، محمدرضا (1391)، حقوق بین‌الملل عمومی، چاپ‌چهل‌و‌دوم، تهران: کتابخانه گنج دانش.
  5. 5.        فلسفی، هدایت‌اله (1389)، «ماجرای تفسیر در دیوان بین‌المللی دادگستری»، مجموعه مقالات همایش نقش دیوان بین‌المللی دادگستری در تداوم و توسعه حقوق بین‌الملل، چاپ‌اول، تهران: انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد.
  6. 6.         فلسفی، هدایت‌اله (1391)، حقوق بین‌الملل معاهدات، چاپ‌سوم، ویراست‌سوم، تهران: انتشارات آسیم.
  7. 7.        محمودی، سیدهادی (1390)، «تأثیر فناوریهای علمی بر توسعه و تحول حقوق بین‌الملل فضایی»، پژوهش حقوق عمومی، دوره 13، شماره32، صص293-328.
    1. 8.       Apalisok, Marlo & Magdoza, Malagar (1999). “International Law of Outer Space and the Protection of Intellectual Property Rights”, Boston University International Law Journal, p.332.
    2. 9.       Boyle, Alan (2006). “Soft Law in International Law-Making” in: D.Evans, Malcolm, (ed) International Law, Oxford: Oxford University Press.
    3. 10.    Brownlie, Ian (1998). The Rule of Law in International Affairs: International Law at the Fiftieth Anniversary of the United Nations, oxford: oxford university press.
    4. 11.    Brownlie, Ian (2003). Public International Law, 6th edn, Oxford: Oxford University Press.
    5. 12.    Byers, Michael (2001). Custom, Power and the Power of Rules, International Relations and Customary International Law, Cambridge: Cambridge University press.
      1. 13.    Charlesworth, Hilary (1987). “Customary International Law and the Nicaragua Case”, Australian Yearbook of lnternational Law, p.5.
      2. 14.    Cheng, Bin (1997), Studies in International Space Law, “United Nations Resolutions on Outer Space: ‘Instant’ International Customary Law?”, University Press Scholarship Online, pp.10-17.
      3. 15.    Crawford, James R. (2014). “The identification and development of customary international law”, Spring Conference of the ILA British Branch – Foundations and Futures of International Law, p.3.
    6. 16.    D’Amato, Anthony (1987). “Trashing Customary International Law”, American Journal of International Law, p.81.
      1. 17.    de Aréchaga, Jiménez (1978). “General Course in Public International Law”, Journal 25, Brownlie.1988:19.159-1Recueil des Cours.
    7. 18.    Dugard, John (2012). International Law: A South African Perspective, 4th edition, Cape Town: Juta Academia.
      1. 19.    Guzman, Andrew T. (2005). “Saving Customary International Law”, Michigan Journal of International Law, vol.27 .p.128.
      2. 20.    Jennings, Robert Y. (1982). “The Identification of International Law”, in Cheng, Bin, (ed.), International Law: Teaching and Practice, Stevens & Sons.
      3. 21.    Kammerhofer, Jorg (2012). “Orthodox Generalists and Political Activists in International Legal Scholarship”, in M. Happold (ed.), International Law in a Multipolar World, London: Routledge, pp.152-157.
      4. 22.    Kunz, Josef L. (1953). “The Nature of Customary International Law”, American Journal of International Law, pp.662-667.
    8. 23.    Malanczuk, Peter (1997). Akehurst's Modern Introduction to International Law, 7th revised ed, London and Newyork: Routledge.
      1. 24.    Meijers, Herman (1978). “How is International Law Made? – The Stages of Growth of International Law and the Use of Its Customary Rules”, Netherlands Yearbook of International Law, vol.9 .dec.1978,  pp.3-26.
    9. 25.    Orakhelashvili, Alexander (2008). The Interpretation of Acts and Rules in Public International Law, Oxford: Oxford University Press.
      1. 26.    Pellet, Alain (2012). “Article 38”, in A. Zimmermann et al., The Statute of the International Court of Justice: A Commentary, 2nd edition, Oxford: Oxford University Press, p.773.
      2. 27.    Picker, Colin B. (2001). “A View from 40,000 Feet: International Law and the Invisible Hand of Technology”, Cardozo Law Review, p.184.
    10. 28.    Rosenne, Shabtai (1984). Practice and Methods of International Law, Oceana Publications.
      1. 29.    Sohn, Louis B. (1986). “Unratified Treaties as a Source of Customary International Law”, in A. Bos, H. Siblesz (eds.), Realism in Law-Making: Essays in International Law in Honour of Willem Riphagen, Leiden: Martinus Nijhoff Publishers.
      2. 30.    Stern, Brigitte (2001). “Custom at the Heart of International Law”, Duke Journal of Comparative and International Law, pp.89-95.
      3. 31.    Talmon, Stefan (2015). “Determining Customary International Law: The ICJ’s Methodology between Induction, Deduction and Assertion”, European journal of international law, Vol. 26, No. 2, p.442.
      4. 32.    Tasioulas, John (2007). “Customary International Law and the Quest for Global Justice”, in A. Perreau-Saussine and J. B. Murphy (eds.), The Nature of Customary Law: Legal, Historical and Philosophical Perspectives, Cambridge University Press.
    11. 33.    Thirlway, Hugh (2014). The Sources of International Law, Oxford: Oxford University Press.
    12. 34.    Van, Hoof & Godefridus J.H. (1983). Rethinking the Sources of International Law, Netherlands: Kluwer Law and Taxation Publishers.
    13. 35.    Wolfke, Karol (1993). Custom in Present International Law, second edition, Leiden: Martinus Nijhoff Publishers.
  8. 36.     ممتاز، جمشید (مهر 1393)، «سلسله مراتب حقوق بین‌الملل» (سخنرانی)، برگرفته از سایت: http://www.internationallaw.ir
    1. 37.    A/CN.4/16 and Add.1 (1950).
    2. 38.    A/CN.4/666 (2014).
    3. 39.    A/68/10 (2013), Report of The International Law Commission, Chap.VII, Report on Formation and Evidence of Customary InternationalLaw, Michael Wood, Special Rapporteur.
    4. 40.    A/69/10 (2014), International Law Commission, Chap.X, Report on Identification of customary international law, Michael Wood, Special Rapporteur.
    5. 41.    A/70/10 (2015), Report of the International Law Commission, Chap.VI, Report on Identification of Customary International Law, Michael Wood, Special Rapporteur.
    6. 42.    A/71/10 (2016), International Law Commission, Chap.V, Report on Identification of Customary International Law, Michael Wood, Special Rapporteur.
    7. 43.    Resolution 16/2000 of International Law Association: Formation of General Customary International Law, The sixty-ninth Conference, London (2000).
    8. 44.    Statute of Permanent Court of International Justice (1920).
    9. 45.    Statute of international court of justice (1945).
    10. 46.    Case concerning Right of Passage over Indian Territory, (1960) Merits, (Portugal v. India) Merits, ICJ Reports.
    11. 47.    Dispute Regarding Navigational and Related Rights, (2009) Merits, (Costa Rica v. Nicaragua), ICJ Reports.
    12. 48.    Haya de la Torre,(1951) Merits (Colombia v.Peru), ICJ Reports.
    13. 49.    Inter- Am. Ct. H.R., (2003) Judgment, (Ser. C) No. 104, Baena Ricardo et al.
    14. 50.    Military and Paramilitary Activities in and against Nicaragua, (1986) Merits, (Nicaragua v. United States of America), ICJ Reports.
    15. 51.     North Sea Continental Shelf Cases, (1969) Merits, (Federal Republic of Germany/Denmark; Federal Republic of Germany/Netherlands), ICJ Reports.
    16. 52.    SCSL Judgment, SCSL-2004-14-AR72(E), 31 May 2004.

ب- لاتین

ج- وبسایت

د- اسناد

ر- پرونده ها