رابطة امانی مدیران در شرکت‌های سهامی: بررسی تطبیقی در حقوق ایران و انگلستان

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشکدة حقوق دانشگاه شهید بهشتی

10.22096/law.2019.34499

چکیده

مدیران به عنوان امین،‌‌ تکالیفی‌ برای حفظ موجودیت شرکت و منافع سهامداران دارند؛ ولی این تعهدات شرایط خاصی دارد که نمی‌توان همگی را بر اساس ‌قواعد عام نمایندگی، به نحو مطلوب توجیه کرد. از همین رو لازم است که این تکالیف‌ در قالب حقوقی ویژه‌ای تبیین شود و ضمن شناسایی حدود رابطۀ حقوقی مدیر با شرکت و سهامداران، مانع سوءاستفادۀ ایشان (مدیران) شود. درحقوق انگلستان، رابطۀ امانی، حدود اختیارات و تکالیف مدیران را مشخص کرده‌ است. حقوق موضوعۀ ایران در پذیرش نظریۀ مذکور به عنوان قاعدۀ کلی تصریحی ندارد، اما مواردی در قانون تجارت و قانون بازار اوراق بهادار وجود دارد که مبانی این نظریه را توجیه کرده است و قابلیت انطباق با مصادیق آن در حقوق انگلستان را دارد. از آن جمله ‌می‌توان تعهد به‌ رعایت وفاداری، مراقبت، حسن‌نیت و ارائۀ اطلاعات‌‌ نام برد. این مقاله ‌به‌ دنبال ‌‌تبیین‌ مفاد ‌رابطۀ امانی بوده و کوشیده با بررسی مصادیق و ضمانت اجرای آن در حقوق انگلستان، به قاعده‌ای دست یابد ‌که در حقوق ایران‌ قابل اعمال باشد.

کلیدواژه‌ها


منابع

الف ـ فارسی

  1. اسکینی، ربیعا، شرکت‌های تجاری، ج2، تهران: انتشارات سمت، 1384، چاپ هفتم.
  2. بادینی، حسن، «نگرش انتقادی به معیار انسان معقول و متعارف در تشخیص تقصیر در مسئولیت مدنی»، مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، 1389، ش40.
  3. باریکلو، علیرضا، «معاملۀ خارج از حدود اختیار مدیر»، مجلۀ اندیشه‌های حقوقی، 1383، ش6.
  4. باریکلو، علیرضا؛ و سیدعلی خزایی، «اصل حسن نیت و پیامدهای آن در دورۀ پیش‌قراردادی: مطالعۀ تطبیقی در حقوق ایران و انگلیس»، مجلۀ حقوقی دادگستری، 1390، ش76.
  5. پاسبان، محمدرضا، حقوق شرکت‌های تجاری، تهران: انتشارات سمت، 1389، چاپ پنجم.
  6. ــــــــــــــــــ، «آﺛﺎر اَﻋﻤﺎل ﺣﻘﻮﻗﯽ ﻣﺪﯾﺮان و ﻣﺪﯾﺮ ﻋﺎﻣﻞ ﺷﺮﮐﺖ‌ﻫﺎی ﺳﻬﺎﻣﯽ ﭘﺲ از اﻧﻘﻀﺎی دورۀ ﻣﺄﻣﻮرﯾﺖ اﯾﺸﺎن»، فصلنامۀ دیدگاه‌های حقوق قضائی، 1393، ش67.
  7. پیرهادی، محمدرضا؛ و الیاس نوعی، «مسئولیت مدنی ناشی از بی‌احتیاطی در حقوق ایران و انگلستان»، مجلۀ تحقیقات حقوقی آزاد، 1394، ش27.
  8. جنیدی، لعیا؛ و محمد نوروزی، «شناختدارندگاناطلاعاتنهانیشرکتهایسهامیعام»، مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 1389، ش101.
  9. حسن‌زاده، محمدمهدی، «آثار ید امانی در معاملات مدیران شرکت‌های تجاری»، ماهنامۀ کانون، 1390، ش123.
  10. حسنی، حسن، حقوق تجارت، تهران: نشر میزان، 1387، چاپ ششم.
  11. حیدرپور، البرز، محدودیت‌های مدیران شرکت‌ها در انجام معاملات، اهواز: انتشارات مهزیار، 1382، چاپ اول.
  12. ساجدی، ولی، «محدودیت‌های معاملات شرکت با مدیران»، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، 1383، ش47.
  13. شریفی، سیدالهام‌الدین، «مطالعۀ تطبیقی اختیار ظاهری با تأکید بر اصول حقوق قراردادهای اروپایی»، مجله تحقیقات حقوقی، 1392، ش 62.
  14. شریفی، سیدالهام‌الدین؛ و شقایق بهشتی، «مطالعۀ تطبیقی ممنوعیت‌های دارندگان اطلاعات نهانی در رابطه با معاملات اوراق بهادار در حقوق اتحادیۀ اروپا، انگلیس، فرانسه و ایران»، مجلۀ پژوهش‌های حقوق، 1389، ش17.
  15. شهیدی، مهدی، آثار قراردادها و تعهدات، ج3، تهران: انتشارات مجد، 1389، چاپ چهارم.
  16. صفایی، سید حسین؛ و دیگران، حقوق بیع بین‌المللی،انتشارات دانشگاه تهران، 1384، چاپ اول.
  17. فخاری، امیرحسین، «تاریخ صدور چک چه تاریخی است؟»، مجلۀ تحقیقات حقوقی، 1381، ش35.
  18. کاتوزیان، ناصر، قواعد عمومی قراردادها، ج2، تهران: انتشارات شرکت بازرگانی، 1383، چاپ ششم.
  19. ــــــــــــــ، حقوق مدنی: الزام‌های خارج از قرارداد: ضمان قهری، انتشارات دانشگاه تهران، 1386، چاپ هشتم.
  20. گلدوزیان، ایرج، محشای قانون مجازات اسلامی، انتشارات مجد، 1393، چاپ دوم.
  21. لطفی، اسدالله، «قاعدۀ استیمان در سقوط ضمان»، مجلۀ دانشکده حقوق دانشگاه تهران، 1384، ش44.
  22. محسنی، حسن، «اصل حسن نیت در حقوق ایران با مطالعۀ تطبیقی»، مجلۀ حقوق تطبیقی، 1385، ش1.
  23. مرادی، امیر، «تقصیر کیفری در قلمرو قوانین و دکترین ایران»، مجلۀ قضاوت، 1390، ش72.
  24. مهدی‌الشریف، محمدمهدی؛ و نصرالله جعفری خسروآبادی، «حقیقت امانت»، مجلۀ مدرسۀ حقوق، 1390، ش67.
  25. نوروزی، محمد، «مبانی و اصول تعهد به دادن اطلاعات در بورس»، مجلۀ پژوهش‌های حقوق، 1389، ش17.
  26. نیک‌نژاد، جواد، «جایگاه حقوقی مدیران شرکت‌های سهامی در فقه، حقوق ایران و انگلستان»، فصلنامۀ مطالعات فقه و حقوق اسلامی، 1390، ش25.
    1. Anabtawi, Iman and Stout, Lynn, Fiduciary Duties for Activist Shareholders, UCLA School of Law, Law& Economics Research Paper Series, 2006, NO.08-02.
    2. Black, Professor Bernard S, The Principal Fiduciary Duties of Boards Of Directors , Stanford Law School, Presentation at Third Asian Roundtable on Corporate Governanc, 2001.
    3. Black, Henry, Black's Law Dictionary, West Publishing Co, London, 6th edition, 1891.
    4. Brudney, Victor, Contract and Fiduciary Duty in Corporate Law, Boston College Law Review, 1997, Vol. 38, Issue 4 Number4.
    5. Dine, Janet, Company Law, Palgrave Macmillan, Houndmills, Basingstoke, Hampshire, 4th Edition, 2001.
    6. Davies, Paul, Principle Of Modern Company Law, London, Sweet And Maxwell, 8th edition, 2007.
    7. Furlow, Clark W., Good Faith, Fiduciary Duties and The Business Judgment Rule In Delaware, Utah Law Review, 2009, No. 3.
    8. Gold, Andrew, New Concept of Loyalty in Corporate Law, UC Davis Law Review, 2009, Vol. 43.
    9. Gordon.Smith, The Critical Resource Theory of Fiduciary Duty, Florida, Vanderbilt Law Review, 2002, Vol. 55. No. 5 .
    10. Grantham.Ross, Can Directors Compete with the Company, The Modern Law Review, 2003, Vol. 66,
    11. Gregory, William A., The Fiduciary Duty of Care: A Perversion of Words, 38 Akron L, 4 Number 181, 2005.
    12. Foerster, Christopher and Ferber, Celeste, Fiduciary Duties and other Responsibilities of Corporate Director And Officers, United states of America., 4 Edition, 2008.
    13. Mayson, French and Ryan, Christopher, French, Derek, Company Law, London, Blackstone Press Ltd, 27th edition, 2011.
    14. Opoku, Kwasi, What is really wrong with insider trading?, University of Cape Town, 2014.
    15. Padfield, Colin F and Barker, D. L. A, Law made simple, London, Oxford, 7th edition, 2007.
    16. Pasban.Mohammadreza, A Review of Director Liabilities Of an Insolvent Company In The U.S And England, The Journal of Business Law, 2001.
    17. Salmon.Paul, Director's Duties And Liabilities Under Companies Act 2006, Salans LLP, London, 2008.
    18. Treitel.G.H., The Law Of Contract, Stevens, Sweet & Maxwell, London, 7th edition, 1990.
    19. Velasco.Julian, How Many Duties Are There In Corporate Law? Southern California Law Review, 2010, Vol. 83.
    20. Wade.Cheryl L., Corporate Governance Failures And The ManagerialOf Care, St.Johns Law Review, London, 2012, Issue 4 Vol. 78, Number4.

ب ـ لاتین