بررسی کارایی مسئولیت محض از دیدگاه تحلیل اقتصادی حقوق

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکدة حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشکدة حقوق و علوم‌سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی

10.22096/law.2018.31922

چکیده

نگرش اقتصادی به مسئولیت مدنی یکی از موفق‌ترین نمونه‌های اعمال تحلیل‌ اقتصادی در حوزة حقوق بوده است. در این نگرش، برخلاف رویکرد سنتی و مرسوم، هدف جبران خسارت زیان‌دیده نیست بلکه چون دیگر حوزه‌های تحلیل اقتصادی حقوق، کارایی اقتصادی (به حداکثر رساندن ثروت) به عنوان مبنای اصلی توجیه قواعد، تلقی می‌شود. تحلیل‌گران اقتصادی بر این باورند که مسئولیت مدنی از طریق الزام افراد به درونی کردن هزینه‌های خارجی فعالیت، الزام به انجام اقدامات احتیاطی بهینه، کاهش هزینه‌های اداری و توزیع ضرر بین اعضای جامعه می‌تواند مجموع هزینه‌های حوادث را کاهش دهد و از این طریق منجر به افزایش ثروت و کارایی اقتصادی شود.
در این نوشتار مسئولیت محض به عنوان یکی از مبانی مهم مسئولیت مدنی با رویکرد تحلیل افتصادی و معیار کارایی اقتصادی بررسی شده است. بررسی نگارندگان نشان می‌دهد که مسئولیت محض، دارای منطق اقتصادی است و در آن دسته از حوادثی که ماهیت یکجانبه دارند و فاعل آن قدرتمندتر و ثروتمندتر است و کنترل و اطلاعات بیشتری دربارة خطر دارد، می‌تواند به کارایی اقتصادی منجر گردد.

کلیدواژه‌ها


منابع

الف ـ فارسی

  1. انصاری، علی و مبین، حجت. «نظریة قابلیت انتساب در حقوق مسئولیت مدنی مطالعة تطبیقی در فقه امامیه و حقوق فرانسه». مجلة پژوهش‌های حقوق تطبیقی، دورة 15، 1390، شمارة 1.
  2. ایزانلو، محسن. «نقد و تحلیل قانون اصلاح قانون بیمه اجباری». فصلنامة حقوق؛ مجلة دانشکدة حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دورة 38، 1387، شمارة 4.
  3. بادینی، حسن؛ شعبانی کندسری، ‌هادی و رادپرور، سجاد. «مسئولیت محض؛ مبانی و مصادیق». مجلة مطالعات حقوق تطبیقی، دورة 3، 1391، شمارة 1.
  4. بادینی، حسن. «نقدی بر مبنا و قلمرو مسئولیت مدنی عرضهکنندگان کالاها و خدمات در قانون حمایت از حقوق مصرف کنندگان مصوب 88». مجلة تحقیقات حقوقی، 1391، شمارة 58.
  5. بادینی، حسن. «هدف مسئولیت مدنی». فصلنامة حقوق؛ مجلة دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 1383، شماره 66.
  6. بادینی، حسن. فلسفه مسئولیت مدنی. تهران:شرکت سهامی انتشار، چاپ اول، 1384.
  7. صفایی، سید حسین؛ رحیمی، حبیب‌اله. مسئولیت مدنی (الزامات خارج از قرارداد). تهران: انتشارات سمت، چاپ اول، 1389.
  8. کاتوزیان، ناصر. مسئولیت ناشی از عیب تولید. تهران:انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم، 1384.
  9. کاتوزیان، ناصر؛ انصاری، مهدی. «مسئولیت ناشی از خسارتهای زیست‌محیطی»،فصلنامة حقوق، مجلة دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دورة 38، 1387، شمارة 2.
  10. یزدانیان، علی‌رضا. حقوق مدنی، قواعد عمومی مسئولیت مدنی. ج 1، تهران: میزان، 1385.
  11. الحسینی المراغی. میر عبدالفتاح. العناوین. ج 2. قم، مؤسسة نشر اسلامی. 1417.
    1. Barnes, David W. & Stout, Lynn A, The Economic Analysis of Tort Law, West Publishing Co., U.S.A., 1992.
    2. Calabresi, Guido, the Cost of Accidents: A Legal and Economic Analysis, Yale University Press, 1970.
    3. Coleman, Jules, Risks and Wrongs, Cambridge Studies in Philosophy and Law, Cambridge University Press, first Published, 1992.
    4. Cooter, Robert D, “Economic Theories of legal liability”, Journal of Economic Perspectives, Volume5, 1991, No. 3.
    5. Epstein, Richard, “A Theory of Strict Liability”, Journal of Legal Studies, 1973, No 2.
    6. Faure, Michael, “Economic analysis of environmental Law: An Introduction”, Économie publique, 2001, No. 7.
    7. Faure, Michael,“Environmental Liability”, In Tort Law and Economics, Edited by: Michael, Faure, Encyclopedia of Law and Economics, Second Edition, Edward Elgar Publishing, 2009.
    8. Fiore, Karine, “No Fault Compensation System”, In Tort Law and Economics, Edited by: Michael, Faure, Encyclopedia of Law and Economics, Second Edition, Edward Elgar Publishing, 2009.
    9. Gomez, Fernando, “Burden of Proof and Strict liability”: An Economic Analysis of a Misconception, Indert, Universitat Pompeu FabraIndert, 2001, Available at: http://www.indret.com/pdf/040_en.pdf.
    10. Keith N, Hylton, “A Positive Theory of Strict Liability, Boston University School of Law, Law and Economic Working Paper, 2007, NO. 06-35, Available at: http://ssrn.com/abstract_ID=932600.
    11. Kraakman, Reinier H., “Vicarious and Corporate Civil Liability”, In Tort Law and Economics, Edited by: Michael, Faure, Encyclopedia of Law and Economics, Second Edition, Edward Elgar Publishing, 2009.
    12. Mattiacci, Guiseppe & Parisi, Francesco, “The Economics of Tort Law”: A Precis, Published in The Elgar Companion to Law and Economics (2nd ed.), Edward Elgar Publishing, 2006, Available at: http://ssrn.com/paper= 458701.
    13. Mattiacci, Guiseppe, “Tort Law and Economics”, Forthcoming in Hatzis Aritides (ed.), Economic Analysis of Law: A European Perspective, Edward Elgar, 2002, Available at: http://igiturarchive.library.uu.nl/dissertations/2002-0808-091249/c2.pdf.
    14. Oswald, Lynda J., “Strict Liability of Individuals under CERCLA”: A Normative Analysis, Boston College Environmental Affairs Law Review, 1993, Volume 20.
    15. Perry, Stephen R., Tort Law, In a Companion to Philosophy of Law and Legal Theory, Edited by Dennis Patterson, Blackwell Publishers, 2000.
    16. Pozzo, Barbara, “The Liability Problem in Modern Environmental Statutes“, European Review of Private Law, 1996, No. 4.
    17. Priest, George L., “The Current Insurance Crisis and Modern Tort Law, the Yale Law Journal, 1987, vol. 96.
    18. Schafer, Hans-Bernd & Muller-Langer, Frank, “Strict Liability versus Negligence”, German Working Papers in Law and Economics, 2008, Volume 5, Available at: http://ssrn.com/abstract=2062787.
    19. Shavell, Steven, “Economics and Liability for Accident”, Harvard John M. Olin, Discussion Paper, 2005, No. 535, Available at:http://ssrn.com/abstract=870565.
    20. Shavell, Steven, Economic analysis of accident Law (part of Foundations of Economic Analysis of Law), Harvard Law School, Discussion Paper, 2002, No. 396, available at: http://papers.ssrn.com/abstract=367800.
    21. Shavell, Steven, Economic Analysis of Accident law, Harvard University Press, 1987. Shavell, Steven, “Strict Liability versus Negligence”, The Journal of Legal Studies, Vol. 9, 1980, No. 1.

ب ـ عربی

ج ـ لاتین