مقایسة عقیم شدن قرارداد در حقوق کامن لا با فورس ماژور، قاعدة عسر و حرج و هاردشیپ

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی گروه حقوق دانشگاه اصفهان

2 استادیار دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه قم

10.22096/law.2018.30743

چکیده

اصل لزوم قراردادها یکی از اصول مهم در قراردادهاست که در همة نظام‌های حقوقی دنیا مورد پذیرش قرار گرفته است و به موجب آن دو طرف قرارداد ملزم به اجرای تعهدادت قراردادی خود هستند، با وجود این گاهی اوقات شرایطی پیش می‌آید که اجرای قرارداد را ناممکن می‌کند یا سبب ایجاد تغییرات اساسی در اوضاع و احوال قرارداد می‌گردد؛ به گونه‌ای که اجرای تعهدات قراردادی با دشواری زیادی همراه می‌شود. این حوادث را تحت عنوان معاذیر قانونی اجرای قرارداد مطالعه می‌کنند. از اصلی‌ترین نظریات معاذیر قانونی، دکترین عقیم شدن قرارداد در حقوق کامن لا، قاعدة عسر و حرج در اسلام، فورس ماژور و هاردشیپ در اصول قراردادهای تجاری بین‌المللی(اصول یونیدروا) هستند. نظریات بیان شده، از این نظر با یکدیگر شباهت زیادی دارند که موضوع اصلی آنها، معافیت متعهد و انحلال قرارداد در مواقعی است که در نتیجة حادثة خارجی، اجرای قرارداد غیرممکن و یا به نحو چشمگیری دشوار می‌گردد. با توجه به شباهت‌های موجود بین این نظریات در این نوشتار تلاش می‌شود تا ضمن بررسی این نظریات، شباهت‌ها و تفاوت‌های آن‌ها نیز بیان شود.

کلیدواژه‌ها


منابع

الف- فارسی

  1. اخلاقی، بهروز. امام، فرهاد، اصول قراردادهای تجاری بین‌المللی، تهران، شهر دانش، 1393.
  2. بیات، محمدحسین، قاعده نفی عسر و حرج با تکیه بر آیات و روایات، فصلنامة سراج منیر، شمارة 9، سال دوم، 1391.
  3. تلبا، مهدی، اعتبارات اسنادی، تهران، انتشارات مجد، 1394.
  4. توسلی جهرمی، منوچهر؛ موارد رفع مسئولیت قرارداد در کنوانسیون بیع بین‌الملل و حقوق تطبیقی؛ مجلة دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، تابستان 1385، شمارة 72.
  5. حبیبی، سیده زهرا، قاعدة نفی عسر و حرج در سقط جنین درمانی، فصلنامة تعالی حقوق، شماره‌های 16 و 17، سال چهارم، 1391.
  6. سیاح، احمد، ترجمة فرهنگ بزرگ جامع نوین(المنجد)، تهران، انتشارات اسلام، چاپ شانزدهم، 1373.
  7. شریفی، سید الهام‌الدین. صفری، ناهید، مقایسة نظریة هاردشیپ و فورس ماژور در اصول حقوق قراردادهای بازرگانی، اصول حقوق قراردادهای اروپایی و حقوق ایران، فصلنامة پژوهش‌های حقوق تطبیقی، دورة 17، شمارة 4، زمستان 1392.
  8. صفایی، سید حسین، قوة قاهره یا فورس ماژور؛ مجلة حقوقی، نشریة مرکز امور حقوقی بین‌المللی معاونت حقوقی و امور مجلس ریاست جمهوری، پاییز 1364، شماره 3.
  9. صفایی، سید حسین. امامی، اسدالله، مختصر حقوق خانواده، تهران، چاپ بیست و یکم، انتشارات میزان، 1388.
  10. کاتوزیان، ناصر، حقوق خانواده، جلد دوم، تهران، انتشارات بهمن برنا، 1375.
  11. کاتوزیان، ناصر، قواعد عمومی قراردادها، جلد 4، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1392.
  12. قاسمی، محمد علی، بررسی مبانی فقهی قاعدة نفی عسر و حرج، مجلة تخصصی الهیات و حقوق، شماره 27، بهار 1387.
  13. کامیار، محمدرضا، اعمال قاعدة عسر و حرج در حکومت قانون جدید، مجلة حقوق و اجتماع، شمارة 6، 1376.
  14. محمدی، ابوالحسن، قواعد فقه، تهران، انتشارات میزان، چاپ هشتم، 1383.
  15. موسوی، ابراهیم، قاعدة نفی عسر و حرج، مجلة حقوقی دادگستری، شمارة 34، 1380.
  16. موسوی بجنوردی، سید محمد، قواعد فقهیه، جلد اول، تهران، انتشارات مجد، چاپ‌ دوم، 1387.
  17. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القران، چاپ دوم، دار احیا التراث، بیروت، 1404ق.
  18. مکارم شیرازی، ناصر، قواعد الفقهیه، جلد نخست، مدرسه امیرالمومنین، 1411ق.
  19. مشکینی، علی، اصطلاحات الاصول، قم، انتشارات یاسر، چاپ دوم، 1348.
  20. نراقی، احمد، عوائد الایام، قم، انتشارات تبلیغات اسلامی، 1417ق.
    1. Andrew, Neil, Contract law, Cambridge university press, 2011.
    2. Atiyah, Patrick. S, An introduction to the law of contract, Clarendon Press, 1995.
    3. Barry, Niklas, the French Contract Law, Clarendon Press, Oxford, 1992.
    4. Bund, Jennifer M, Force majeure Clauses - Drafting Advice for the CISG Commercial Law, Practitioner, Pace Institute of International, 1998.
    5. Chengwei, Liu, Remedies for Non Performance: Perspective from GISG, UNIDROIT Principle & Pecl, Pace Law School Institute of International Commercial Law, 2003.
    6. Cheshire, G.C, Leong Phang, A.B, Furmston, M.P, Filfoot, C.S.H, Cheshire, Fifoot and Frumstons Law of Contract, London, Butterworths Asia, 1994.
    7. Collins, Hugh, The law of contract, Cambridge university press, 2003.
    8. Gritsenko, Maria, Sanctions Force Majeure and Frustration of Contracts under English Law, Moscow, Bryne Cave, October 2014.
    9. Harris, D, Tallon, D, Contract Law Today, Oxford, 1989.
    10. INCKX, A. H. PUEL, Frustration, Hardship, Force Majeure, Imprévision, Wegfall der Geschäftsgrundlage, Unmöglichkeit, Changed Circumstances A Comparative study in English, French, German and Japanese Law, 1986.
    11. Lindstrom, Niklas, Changed Circumstances and Hardship inInternational Sale of Goods, Nordic Journal of Commercial Law, 2006.
    12. Litvinof, Saul, Force Majeure, Failure of Cause and Thorie de l'Imprévision: Louisiana Law and Beyond, Volume 46 | Number 1, Louisiana Law Review, 1985.
    13. Mazzacano, Peter J, Force Majeure, Impossibility, Frustration & the Like: Excuses for Non-Performance; the Historical Origins and Development of an Autonomous Commercial Norm in the CISG, Nordic Journal of Commercial Law, 2011.
    14. Nicholas, Barry, Force Majeure and Frustration, American Journal of Comparative Law, 1979.
    15. Osadare, Babatunde, Force Majeure and the Performance Excuse: A Review of the English Doctrine of Frustration and ARTICLE 2-615 of the Uniform Commercial Code, university of Dundee, 2009.
    16. Perillo, Joseph M, Force Majeure and hardship under the unidroid principle of international commercial contract, Rome, 1996.
    17. Poule, Jill, Casebook on Contract Law, Oxford University Press, 2014.
    18. Southerington, Tom, Impossibility of Performance and Other Excuses in International Trade, Turkey, Facuity of Law of University of Turkey Private Law Publication 2001.

ب- عربی

ج- لاتین

Treitel, Guenter.H, The law of contract, London, Sweet and Maxwell, 1999.