مطالعة تطبیقی قواعد جبران خسارت دادرسی مدنی در حقوق ایران، انگلیس و آمریکا

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار و عضو هیات علمی دانشگاه گنبد کاووس

2 استاد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

10.22096/law.2017.27931

چکیده

در خصوص اینکه خسارات دادرسی مدنی به کدام طرف می‌بایست تحمیل شود، دو قاعده در دنیا وجود دارد؛ «قاعدة آمریکایی» که مبیّن آن است که هر طرف می‌بایست، خسارات دادرسی راجع به خویش را متحمل شود و «قاعدة انگلیسی» که بیانگر پرداخت خسارت توسط محکومٌ علیه به محکومٌ له است. قاعدة دوم به دلیل دسترسی به عدالت منطقی، حق دادخواهی، حقوق و وظایف ناشی از آن بر قاعدة اول ترجیح دارد. جبران حق‌الوکاله به میزان تلاش وکیل محکومٌ له، همچنان که در برخی مناطق نظیر اسکاتلند رایج است با عدالت و واقعیت‌های موجود سازگاری بیشتری دارد. نظام دادرسی مدنی ایران، با پذیرش «قاعدة تسبیب» و مبنای «تقصیر» نظامی مجزا و حد واسط دو قاعدة یاد شده را پایه ریزی نموده است و قیود و شروط قانون آیین دادرسی مدنی آنچنان سختگیرانه طراحی شده که نه تنها جبران حق‌الوکاله، بلکه جبران سایر خسارات دادرسی طرف محکومٌ له را غیرممکن ساخته است. 

کلیدواژه‌ها


الف- فارسی

  1. پور استاد، مجید؛ اصل حاکمیت اصحاب دعوای مدنی، فصلنامة حقوق، دورة 38، شمارة 3، 1387.
  2. حبیبی درگاه، بهنام؛ حقوق و اقتصاد (حقوق دادرسی مدنی)، تهران، انتشارات جاودانه، چاپ اول، 1392.
  3. عمید، حسن؛ فرهنگ فارسی عمید، تهران، انتشارات فرهنگ نما، چاپ اول، 1388.
  4. غمامی، مجید و محسنی، حسن؛ آیین دادرسی مدنی فراملی، تهران، شرکت سهامی انتشار، چاپ اول، 1390.
  5. کریمی، عباس؛ آیین دادرسی مدنی، تهران، انتشارات مجد، چاپ سوم، 1391.
  6. محسنی، حسن؛ غفاری فارسانی، بهنام و شوسی نسب، نفیسه، دعاوی جمعی و نقش آنها در احقاق حقوق مصرف‌کنندگان، فصلنامة پژوهش حقوق خصوصی، سال اول، شمارة 1، پاییز 1391.
    1. The American Law Institute/UNIDROIT, Principles and Rules of Transnational Civil Procedures, Washington, D. C, Cambridge University Press, 2004.
    2. Di Pietro, Susanne and Carns, Teresa W. , Alaska's English Rule: Attorney's Fee Shifting in Civil Cases.
    3. Gordon, Greg, Rigidity, Discretion and Potential Reform: Cost and Fee Allocation in Scotland; Mathias Reimann, Cost and Fee Allocation in Civil Procedure, Springer; University of Michigan, 2012.
    4. Hylton, Keith N. , Litigation Cost Allocation Rules and Compliance with the Negligence Standard, The Journal of Legal Studies, Vol. 22, No. 2, Published by: the University of Chicago Press for the University of Chicago Law School,1993.
    5. Maxeiner, James R. , the American Rule: Assuring the Lion His Share, Cost and Fee Allocation in Civil Procedure, Springer; University of Michigan, 2012.
    6. Maxeiner, James R. , Cost and Fee Allocation in Civil Procedure, American Journal of Comparative Law, University of Baltimore-School of Law,Vol58, 2010.
    7. Molot, Jonathan T. , A Market in Litigation Risk, the University of Chicago Law Review, Vol. 76, 2009
    8. Rowe, Thomas D. , Jr. , Indemnity of Compensation? The Contract with America, Loser Pay Attorney Fee Shifting and a One-Way Alternative, 37 WASHBURN L. J. 317, 321,1998.
    9. Sedgwick, Theodore, How shall the Lawyers Be Paid? of some Remarks upon Two Acts Recently Passed on the Subject of the Costs of Legal Proceedings in a Letter to John Anthon, New York, Gale Ecco; Making of Modern Law,2010.
    10. S. Prichard, J. Robert, A Systemic Approach to Comparative Law: the Effect of Cost, Fee, and Financing Rules on the Development of the Substantive Law, published in The Journal of Legal Studies, volume 17, issue2,1998.
    11. Wilson, Matthew J. , Failed Attempt to undermine the Third Wave: Attorney Fee Shifting Movement in Japan, L. REV. 1457, 1462,2005. 

ب- لاتین