تعدیل وجه التزام در قراردادهای پیمانکاری بین‌المللی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشکدة حقوق دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشیار دانشکدة حقوق دانشگاه تربیت مدرس

3 استاد دانشگاه مفید و دیگر دانشگاه های کشور استاد پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای

4 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه تربیت مدرس

10.22096/law.2017.27919

چکیده

منصفانه بودن شرط وجه التزام و تناسب آن با خسارت واقعی از ضوابط اصلی شرط تقویم قراردادی خسارت ناشی از تأخیر در اجرای قرارداد‌های پیمانکاری است. طرفین یک قرارداد بایستی زیان را با پیش‌بینی و محاسبة خسارات واقعی تقویم نمایند و در عین حال از هدف مجازات و تنبیه طرف نقض‌کننده بپرهیزند. ضابطة اصلی در تعیین مبلغ وجه التزام تناسب نسبی آن با خسارات واقعی و منصفانه بودن آن است و عدم رعایت این معیارها موجب می‌گردد، دادگاه با نادیده گرفتن توافق قراردادی از اعمال و اجرای شرط، اجتناب نموده و مطابق اصول کلی، زیان‌ها را محاسبه و تعیین کند و در مواردی نیز با دخالت و تصرف در حوزة توافق قراردادی طرفین، آن را تعدیل نماید. علاوه بر این مطابق مقررات بیشتر کشورها و اصول حقوق تجارت بین‌الملل اگر بخشی از کار تکمیل و تحویل داده شود و یا در موردی که پیمانکار عمداً تأخیر نموده است، مبلغ تعیین شده، قابل مطالبه نیست و به دادگاه‌ها اجازه تعدیل داده شده است. در حقوق ایران مادة 230 قانون مدنی که حاکم بر تعیین مبلغ مقطوع خسارت است، نه تنها همگام با مقررات دیگر کشورها و عرف بین‌المللی حاکم در این زمینه نیست بلکه در حوزة داخلی نیز چالش‌های جدی در پی دارد. به نظر می‌رسد برای رفع این نقیصه بهتر است در صورت گزاف بودن مبلغ و یا موردی که طرف، بی‌جهت دارا می‌شود، با نامشروع تلقی نمودن شرط، مانع نتایج زیانبار و غیرمنصفانة آن گردید. 

کلیدواژه‌ها


الف- فارسی

  1. ابدالی، مهرزاد، عیسائی تفرشی، محمد؛ بررسی قراردادهای نامشروع (مغایر نظم عمومی) در حقوق فرانسه، انگلیس و ایران، فصلنامه علوم انسانی، پژوهش‌های حقوقی، زمستان83، شمارة 4 (پیاپی37).
  2. اسکینی، ربیعا؛ وجه التزام در قراردادهای تجاری بین‌المللی، مجلة حقوقی بین‌المللی، 1367، شمارة9.
  3. امامی، سید حسن؛ حقوق مدنی، جلد اول، اسلامیه، چاپ هشتم، 1370شمسی.
  4. جعفری لنگرودی، محمد جعفر؛ مبسوط در ترمینولوژی حقوق، جلد اول، گنج دانش، چاپ اول، 1378.
  5. حائری شاهباغ، سید علی؛ شرح قانون مدنی، گنج دانش، 1376.
  6. حسین آبادی، امیر؛ مجله آموزه‌های قرآنی، سال دوم، شماره 4 (پیاپی6) زمستان 1381.
  7. شهبازی نیا، مرتضی؛ گزیدة آرای داوری مرکز داوری اتاق ایران، رأی شماره 206/15/87/د/36، مرکز داوری اتاق ایران و شهر دانش، چاپ دوم، 1390.
  8. کاتوزیان، ناصر؛ قواعد عمومی قراردادها، جلد چهارم، انتشار، چاپ دوم، 1376شمسی.
  9. محقق داماد، سید مصطفی؛ نظریه عمومی شروط و التزمات در حقوق اسلامی، مرکز نشر علوم اسلامی، چاپ اول، 1388.
  10. محقق داماد، سید مصطفی؛ پلی کپی جزوة درس حقوق مدنی مقطع دکتری، 1390.
  11. جوهری اسماعیل بن حماد؛ تاج اللغة و صحاح العربیّة، بیروت، دارلعلم للملایین، چاپ چهارم 1407
  12. راغب اصفهانی ابوالقاسم حسین بن محمد؛ مفردات غریب القرآن، دفتر نشر کتاب، چاپ دوم 1404
  13. زبیدی محب الدین ابی فیض السید محمد مرتضی الحسینی؛ تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت، دار الفکر1414.
  14. سیوری، مقداد بن عبدالله؛ کنزالعرفان فی فقه القرآن، قم، 1380.
  15. طبرسی ابوعلی فضل ابن حسین؛ مجمع البیان فی تفسیرالقرآن، بیروت، دارالمعرفه، بی‌تا.
    1. Anthony Speaight, Architect's Legal Handbook, the Law for Architects,Routledge, 8th Edition, UK, 2010
    2. Robert Knuston, FIDIC: An Analysis of International Construction Contracts, Kluwer Law International, First Edition, the Netherlands, 2005.
    3. Lukas Klee,International Construction Contracts Law, Jon Wiley and Sons, First Edition, United Kingdom, 2015
    4. R. W Thomas, Mark Wright, Construction Contract Claims, Palgrave Macmillan, Third Edition, 2011
    5. Brian Eggleston, Liquidated Damages and Extention of Time: in Construction Contracts, John Wiley and Sons, Third Edition, United Kingdom, 2009
    6. Justin Sweet, Marc Schneier, Blake Wentz, Construction Law for Design Professionals, Construction Managers and Contractors,Cengage Learning, First Edition, the United States of America, 2014
    7. William Schwartzkopf, John J. McNamara, Calculation Construction Damages, Aspen publisher, Second Edition, the United States of America
    8. Robert A. Rubin, Virginia Fair weather, Sammie D. Guy, Construction Claims: Prevention and Resolution,John Wiley and Sons, Third Edition, the United States of America, 1999
    9. Esq Cushman, Proving and Pricing Construction Claims, Aspen Publisher, Third Edition, the United States of America, 2001
    10. Alex-Volkmar Jaeger, FIDIC-A Guide for Peactitioners, Spring Science and Business Media, 2009
    11. Neal F. Jones, The JCT Major Project Form, John Wiley and Sons, Second Edition, United Kingdom, 2008
    12. Kenvin R. Sido, Architect and Engineer Liability: Claims Against Design Professionals,Aspen Publisher, Third Edition, the United States of America, 2006
      1. Richard H. Clough, Glenn A. Sears, S. Keoki Sears, Robert O. Segner, Jerald L. Ronds, Construction Contracting: Practical Guide To Company Management, John Wiley and Sons, Eight Edition, the United States of America, 2015
      2. Larry A. Dimatto, Qi Zhov, Severin Saintier, Keith Rowley, Commercial Contract Law: Transatlantic Perspectives,Cambridge University Press. First Edition, the United States of America, 2013
      3. Thomas J. Kelleher Jr, Common Sense Construction Law-A Practical Guide for Construction Professional, John Wiley and Sons, Second Edition, the United States of America, 2005
      4. David Chappell, The JCT Design and Build Contract 2005, John Wiley and Sons, 4th Edition, Oxford, UK, 2008
      5. Issaka Ndekvgi,Michael Rycroft,The JCT 05 Standard Building Contract,Routledge, Second Edition, Oxford, UK 2012
      6. Brian Eggleston, Liquidated Damages and Extensions of Time: in Construction Contract, John Wiley and Sons, Third Edition, United Kingdom, 2009
      7. Warren Swain, the Law of Contract, Cambridge University, First Edition, UK. 2015
      8. Hamish Lal, Construction Law Journal, Vol 25 No. 8, 2009
      9. Condition of Contract of Civil Engineering Construction, http: //www. unops. org/2015-3-15
      10. Edward Kraemer and Sons, Inc. v. City of Kansas City, 874 F. Supp. 332 (D. Kan. 1995),law. justic. com/cases/federal/distict-courts/fsupp/874/332/147819/.
      11. Philips Hong Kong Ltd. V. Attorney-General Feb 15-44,974-1993, dward. co. uk/Philips-hong-kong
      12. Rohlin Const. Co. v. City of Hinton, 476 N. W. 2d 78 (lowa 1991) https: //www. court listener. com/opinion, 2015-03-18
      13. Hathaway and Co. v. United States, 249 U. S. 460, 464 (1919) caselaw. lp. findlaw. com/scripts/2015-2-17
      14. The Brower Company v. JACK. Garrison, No 272-40713-1 2 wn. App 468 P. 2d 469 (1970) www. leagle. com, 2015-03-18
      15. BFI Group of Companies Ltd v. DCB Integration Systems Ltd [1987] CILL 348. www. isurv. com/site/scripts/document. 2015-03-19
      16. Kemble v. Farren, 6 Bing. 141, 130 Eng. Rop-1234[1829], www. legalthree. com, 2015-03-13

ب- عربی

ج- لاتین

TABLE OF CASES