شـرایط اعمال ‌تحدید حقوق و آزادی‌هـا با تأکید بر تحدید به نام ‌نظم ‌عمومی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

هیئت علمی دانشگاه تهران

چکیده

اصل تحدید حقوق و آزادی‌های عمومی با استناد به مفاهیمی مانند نظم عمومی ناگریز و لابدی است زیرا ‌حیات جمعی وابسته به محدود کردن حقوق و آزادی‌ها بوده و همچنان که استبداد و محو مطلق حقوق و آزادی‌ها امری ناشایست و قبیح می‌باشد‌، آزادی مطلق و بدون محدودیت ‌اولاً، ممکن نیست و ثانیاً، آغاز خود استبداد است‌.
نظم عمومی یکی از عناوین تحدیدی حقوق و آزادی می‌باشد که کارکردهای خاصی در حوزه‌های مختلف داشته و دوشادوش عناوین ‌دیگری مانند، امنیت عمومی‌، اخلاق و یا بهداشت عمومی دایره آزادی انسان‌ها را مضیق می‌نمایند، اما نکته مهم آن است که این ‌تحدید نیز – گر چه لابدی است - نباید به صورت عنان گسیخته و بدون چارچوب و ضوابط اعمال گردد‌.
در این مقاله برآنیم تا شرایط اعمال محدودیت‌هارا ‌با تأکید بر نظم عمومی – که هم یکی از مهم‌ترین عناوین تحدیدی مورد استناد صاحبان قدرت و دولت‌ها می‌باشد و هم در ادبیات حقوق بشری به خصوص برخی از آرای مراجعی مانند دیوان اروپایی حقوق بشر به آن ارجاع شده است - ‌مورد بررسی قرار دهیم و در این میان علاوه بر اصل قابلیت تحدیدی حق ضوابطی مانند اصل حاکمیت قانون‌، اصل ضرورت‌، اصل تناسب، اصل جامعه دموکراتیک، کنترل قضایی و داشتن هدف مشروع را مورد کنکاش قرار دهیم‌. 

کلیدواژه‌ها


منابع

الف- فارسی

  1. امیر ارجمند، اردشیر؛ «ایده وضعیت اضطراری»، دو ماهنامه حقوق عمومی، تهران، 1385، شماره ۱.
  2. برلین، آیزایا؛ آزادی و خیانت به آزادی، ترجمه عزت الله فولادوند، نشر ماهی، 1387.
  3. بیتام، دیوید؛ دموکراسی و حقوق بشر، طرح نو، چاپ اول، تهران، 1383.
  4. تاموشات، کریستیان؛ حقوق بشر، ترجمه حسین شریفی طرازکوهی، میزان، چاپ اول، تهران، 1386.
  5. دوآ، آرلت هیمن؛ آزادی‌های عمومی و حقوق بشر، ترجمه یوسف مولایی و رشید برناک، نشر گرایش، چاپ اول، 1382.
  6. دورکین، رونالد؛ «جدی گرفتن حق‌ها» در کتاب حق و مصلحت، محمد راسخ، طرح نو، چاپ سوم، 1387.
  7. راسخ، محمد؛ بنیاد نظری اصلاح نظام قانونگذاری، مرکز پژوهش‌های مجلس، بی‌تا. قابل دسترس در:
www.majlis‌. ir/book/pdf/bonyad‌. Pdf

  1. راسخ، محمد؛ حق ومصلحت، طرح نو، چاپ اول، 1381.
  2. رهایی، سعید؛ آزادی دینی از منظر حقوق بین‌الملل، دانشگاه مفید، چاپ اول، قم، 1389.
  3. زارعی، محمد حسین؛ مفهوم و مبانی کنترل قضایی با تأکید بر نظام حقوقی ایالات متحده امریکا، مجله تحقیقات حقوقی، پاییز و زمستان 1384، شماره 42.
  4. قاری سید فاطمی، سید محمد؛ حقوق بشر در جهان معاصر، جلد ۲، تهران، شهر دانش، چاپ اول، 1388.
  5. _________________ ؛ «دادگاه جدید اروپایی حقوق بشر»، مجله حقوقی بین‌المللی، بهار 1379، شماره 25.
  6. قربان‌نیا، ناصر؛ اخلاق وحقوق بین‌الملل، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و سمت، چاپ اول، تهران، 1378.
  7. _______ ؛ حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول، قم، 1387.
  8. _______ ؛ «حقوق ترجمان اخلاق، نقد و نظر»، زمستان و بهار 1376 و 1377، سال چهارم، شماره 1 و 2.
  9. _______ ؛ «تحدید حقوق و آزادی‌ها، فصلنامه فقه و حقوق»، پائیز 1385‌، سال سوم، شماره ۱۰.
  10. _______ ؛ تعلیق اجرای حقوق بشر در شرایط اضطراری، فصلنامه فقه و حقوق، بهار 1386، شماره ۱۲.
  11. قناد، فاطمه؛ اصول بنگلور در خصوص رفتار قضایی مصوب سال 2002 میلادی، فصلنامه فقه و حقوق، تابستان 1384، شماره 5.
  12. کاتبرک، مایک؛ حقوق اتحادیه اروپا، ترجمه دکتر بهروز اخلاقی و دیگران، شهر دانش، چاپ اول، تهران، 1380.
  13. گری، تیم؛ آزادی، ترجمه محمود سیفی پرگو، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، چاپ اول، 1387.
  14. لوران، پش؛ حاکمیت قانون در فرانسه، ترجمه احمد مرکز مالمیری، فصلنامه مجلس و پژوهش، تابستان 1385، شماره ۵۱.
  15. مرادی برلیان، مهدی؛ مفهوم و جایگاه اصل تناسب در نظام حقوقی اتحادیه اروپایی با نگاهی به آرای دیوان عدالت اداری ایران، انتشارات خرسندی، چاپ اول، تهران،1392.
  16. موحد، محمد علی؛ در هوای حق و عدالت،تهران، نشر کارنامه، 1381.
  17. میرفخرایی، محمد‌جواد؛ «اعلامیه وین و برنامه عملی کنفرانس جهانی حقوق بشر مصوب 25 ژوئن 1993»، مجله حقوقی بین‌المللی، بهار و تابستان 1382، شماره 28.
  18. هارت، اچ ال ای؛ «آیا هیچ‌گونه حق طبیعی وجود دارد؟» در کتاب فلسفه سیاسی، آنتونی کوئنتین، ترجمه مرتضی اسعدی، تهران، به آور، 1374.
  19. هاشمی، سید محمد؛ حقوق بشر و آزادی‌های اساسی، نشر میزان، تهران، 1384‌.
  20. هداوند، مهدی؛ حقوق اداری تطبیقی، جلد ۲، تهران، انتشارات سمت، چاپ اول، تهران، ۱۳۸۹.
  21. هداوند، مهدی و دیگران، آیین تصمیم‌گیری در حقوق اداری، انتشارات خرسندی، تهران، چاپ اول، 1389.
  22. هیوود، آندره؛ کلیدواژه‌ها در سیاست وحقوق عمومی، ترجمه اردشیر امیر ارجمند و سیدباسم موالی‌زاده، انتشارات امیر کبیر، چاپ اول، 1387.
  23. زارعی، محمد حسین؛ نجابت‌خواه، مرتضی؛ «آزادی بیان»، نشریه حقوق اساسی، سال ششم، تابستان 1381، شماره ۱۱.
  24. ابن منظور مصری، ابوالفضل جمال‌الدین؛ لسان العرب، جلد ۳، قم، نشر ادب الحوزه، چاپ اول، 1405 ه.ق.
  25. حکیم، محمد تقی؛ الفقه الاستدلالی المقارن، مجمع جهانی اهل بیت، چاپ دوم، قم، 1418 ه.ق.
  26. خوانساری، سید احمد؛ جامع المدارک فی الشرح مختصر النافع، مؤسسه اسماعیلیان، چاپ دوم، قم، 1405 ه.ق.
  27. لاری، سید عبدالحسین؛ التعلیقه علی المکاسب، مؤسسه معارف اسلامی، چاپ اول، قم، 1418 ه.ق.
    1. Bakircioglu, onder; 2007, "The Application of the Margin of Appreciation Doctrine in Freedom of Expression and Public Morality Cases", German Law Journal, Vol. 8.
    2. Barendt, Eric; 2005, Freedom of Speech, Oxford university press.
    3. Barnett, Hillaire; 2009, Constitutional & Adminstrative law, Routledge, London.
    4. Bayer, Ronald; 2007, Public Health Ethics, Oxford university press.
    5. Clayton, Richard and Huch, Tomlinson; 2000, The law of human rights, Oxford university press.
    6. D. G, Cracknell; 2009, Public law and Administrative Law, Routledge, London.
    7. Fenwick, Hallen and Davis Howard; 2004, Civil Liberties and Human Rights, Cavendish Publishing, London.
    8. Hertogh, Morc & Holliday, Simon; 2004, Judicial Review and Bureaucratic Impact, Cambridge university press.
    9. Jacob, Joseph; 2007, Civil Justic hn the Age of Human Right, Ashgate Publishing, London.
    10. Loveland, Lan; 2009, Constitutional Law Adminstrative Law and Human Right, Oxford university press.
    11. Taylor, Paul; 2005, Freedoom of Religion, Cambridge university press.
    12. Wadham, John and others; 2007, Blackstones guide to the Human Rights, Oxford university press.

ب- عربی

ج- لاتین