نویسنده

استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

اوپک به عنوان مهم‌ترین سازمان بین‌المللی در حوزه نفت و گاز به منظور ایجاد هماهنگی در خط‌مشئ نفتی کشورهای عضو آن شکل گرفته است. به گمان عده‌ای برخی از بحران‌های جهانی در حوزه قیمت‌گذاری انرژی ناشی از سوء‌استفاده از قدرتِ عرضه برای افزایش درآمد بوده است. در این راستا قوانین «حقوق رقابت» در زمره مهم‌ترین ابزار حقوقی برای مقابله با این به اصطلاح «تروریسم اقتصادی» اوپک قرار دارد. با این حال ماهیتِ جزایی مقرراتِ حقوق رقابت، اعمال آن به اقدامات و عملکرد اوپک را دشوار ساخته است. در مقابل در نظام حقوقی آمریکا بسیاری از جنبه‌های این مقررات با ضمانت اجرای مسئولیت مدنی همراه بوده و ماهیتِ حقوقی این گونه دعاوی و افزایش گرایش‌هایی در حقوق بین‌الملل مبنی بر کاهش گسترة قاعده مصونیت، گمان‌هایی بر امکان موفقیت طرح چنین دعاوی را پررنگ ساخته است. این مقاله با اشاره‌ای مختصر به تاریخچة طرح این دعاوی با رویکردی تحلیلی - توصیفی به بررسی امکان و محدودیت‌های طرح این دعاوی و میزان انطباق آن با سیاست‌های عمومی در حقوق بین‌الملل در خصوص قاعدة مصونیت می‌پردازد.

کلیدواژه‌ها

منابع

الف- فارسی

  1. حسن­تاش، سید غلامحسین؛ «آیا اهداف مذکور در اساسنامه اوپک هنوز معتبر است؟ به بهانه اجلاس سران اوپک»، اقتصاد انرژی، 1379، شماره 17.
  2. حسینی، سید شمس­الدین و شفیعی، افسانه؛ «قانون رقابت و پیش­شرط­های اجرای مؤثر آن»، مجله بررسی­های بازرگانی، 1387، شماره 29.
  3. صادقی، محمود؛ «تعامل و همزیستی قراردادهای پروانه بهره­برداری از حقوق مالکیت فکری با حقوق رقابت»، فصلنامه پژوهش بازرگانی، 1386، شماره 43.
  4. ضیائی بیگدلی، محمد­رضا؛ «مصونیت کشورها و مقامات حکومتی از دیدگاه حقوق بین­الملل»، پژوهش حقوق و سیاست، 1380، شماره 4.
  5. ظاهری، علی­رضا؛ «تحولات قاعده مصونیت دولت: تأثیر قانون صلاحیت دادگستری جمهوری اسلامی ایران و قانون مبارزه با تروریسم ایالات متحده امریکا»، حقوقی بین­المللی، 1383، شماره 30.
  6. ممتاز، جمشید؛ «تحریم اقتصادی و حقوق بین­الملل عمومی»، فصلنامه دانشکده حقوق و علوم سیاسی (دانشگاه تهران)، 1360، شماره 22.
  7. ممتاز، جمشید؛ رنجبریان، امیر؛ «مداخله امریکا در امور ایران و اقامه دعوای ایران در دیوان داوری ایران و آمریکا»، نشریه دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 1376، شماره 37.
  8. موسوی، سید علی؛ «کنوانسیون ملل متحد درباره مصونیت قضایی دولت­ها و اموال آن­ها»، سیاست خارجی، 1385، شماره، 80.
  9. نوروزی شمس، مشیت­الله؛ «نگاهی به حقوق رقابت در قوانین چند کشور»، مصباح، 1384، شماره61.
    1. American Bar Association; 1995, Special Defenses in International Antitrust Litigation, American Bar Association.
    2. Bender, R; 1998, Launching and Operating Satellites: Legal Issues, Kluwer Law International.
    3. Boon, Kristen E; 2011, "New Directions in Responsibility: Assessing the International Law Commission’s Draft Articles on the Responsibility of International Organizations", The Yale Journal of International Law Online Vol. 37.
    4. Brown, Gavin; 1993, OPECand the World Energy Market: A Comprehensive ReferenceGuide, 2d ed. & Ajomo, A. (1977) An Appraisal of the Organization of thePetroleum Exporting Countries (OPEC), 13 TEX. INT’L L.J. 11.
    5. Cafaggi, Fabrizio; 2006, The Institutional Framework of European Private Law, New York, Oxford.
    6. Correa, Carlos M; 2007, "Intellectual Property and Competition Law", ICTSD (international centre for trade and sustainable development) Programme on IPRs and Sustainable Development, issue paper No. 21.
    7. De Brabandere, Eric; 2012, "Immunity of International Organizations in Post-Conflict International Administrations International Organizations Law Review", Vol. 7, No. 1, pp. 79-119, 2010. Available at SSRN: http://ssrn.com/abstract=1993000
    8. Draft articles on the responsibility of international organizations; 2011, Adopted by the International Law Commission at its sixty-third session, in 2011, and submitted to the General Assembly as a part of the Commission’s report covering the work of that session (A/66/10, para. 87). Yearbook of the International Law Commission, 2011, vol. II, Part Two.
    9. Dupuy, P.M; 1996, Droit International public, 4 edition, Dalloz.
    10. Griffin, Joseph P; 1998, Foreign Governmental Reactions to U.S, Assertion of Extraterritorial Jurisdiction, 6 GEO.MASON L. REV. 505.
    11. Herrmann, Christoph & Terhechte, Jörg Philipp; 2009, European Yearbook of International Economic Law 2010, Springer. 
    12. Keitner, Chimène I; 2010, "Officially Immune? A Response to Bradley and Goldsmith", The Yale Journal of International Law Online. Vol. 36
    13. Reinisch,August; 2010, Challenging Acts of International Organizations Before National Courts, Oxford University Press.
    14. Ryngaert, Cedric; 2009, The Immunity of International Organizations before Domestic Courts: Recent Trends, Institute for International Law, Katholieke Universiteit Leuven, Faculty of Law Working Paper No. 43.
    15. Stanford, J.S; 1978, The Application of the Sherman Act to Conduct Outside the United States: A View from Abroad, 11CORNELL INT’L L.J. 195.
    16. Terhechte, Jörg Philipp & Herrmann, Christoph; 2009, European Yearbook of International Economic Law 2010, Springer. 
    17. Waller, Spencer Weber; 2002, Suing OPEC. University Pittsburgh Law Review, Vol. 64, No. 105.

ب- لاتین