الغاء مصونیت قضایی دولت در موارد ارتکاب شکنجه، مجازات‌ها و رفتارهای ظالمانه و تحقیرآمیز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق دانشگاه امام حسین(ع)

2 دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

تعارض میان قاعدة عرفی مصونیت دولت با قواعد آمرة حقوق بین‌الملل، در صورت احراز، باید به نفع قواعد آمره حل شود. با این حال دیوان بین‌المللی دادگستری در رأی سال 2012 خود در اختلاف آلمان علیه ایتالیا قاعدة مصونیت را یک قاعدة شکلی و قواعد آمره را ناظر بر ماهیت حقوق و تکالیف توصیف کرد و چنین تعارضی را منتفی دانست. دیوان با توجه به آنکه جنایات، توسط نیروهای نظامی آلمان در جریان مخاصمه رخ داده بود، استثنای شبه‌جرم سرزمینی را نیز برای لغو مصونیت دولت آلمان نپذیرفت. این مقاله با بررسی ممنوعیت شکنجه به عنوان یکی از قواعد آمرة حقوق بین‌الملل، ضمن ارائة ملاحظاتی برخلاف استدلال دیوان اولاً، نشان داده که فرض تقدم قطعی شکل بر ماهیت به نتایج نامعقول منجر می‌شود؛ و ثانیاً، ادعا نموده که استدلال‌های دیوان در قضیة مذکور باید به طور مضیق مطالعه شود. در نهایت این نتیجه حاصل شده که تقدم قطعی شکل بر ماهیت، به منتفی شدن احقاق حقوق قربانیان منجر می‌شود و لغو دفعی قاعدة مصونیت نیز تنش میان حاکمیت‌های سیاسی را افزایش می‌دهد. برای اجتناب از پیچیدگی‌های سیاسی، پیشنهاد شده که خود دولت‌ها از طریق تن دادن به صلاحیت مراجع داوری بین‌المللی برای این منظور، راه‌حلی مبتنی بر همکاری را در پیش بگیرند.

کلیدواژه‌ها


منابع

الف- فارسی

  1. الماسی، نجادعلی؛ حقوق بین‌الملل خصوصی؛ تهران، نشر میزان، چاپ چهارم، 1385.
  2. امینی، اعظم؛ «مفهوم مصونیت قضایی دولت‌ها و استثناء نقض حقوق بشر»، قم، دانشگاه مفید، مجله حقوق تطبیقی، 1389، شماره 79.
  3. شریفی طرازکوهی، حسین؛ قواعد آمره و نظم حقوقی بین‌المللی، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، 1375.
  4. عبداللهی، محسن؛ میرشافع، شهبیز؛ مصونیت قضایی دولت در حقوق بین‌الملل، تهران، ریاست جمهوری، معاونت پژوهش، تدوین و تنقیح مقررات، چاپ 2دوم، 1386.
  5. عبداللهی، محسن؛ خلیف‌رضایی، حسین؛ «مسئلة تعارض اصل مصونیت دولت با قواعد آمرة حقوق بشر»، قم، دانشگاه مفید، مجله حقوق تطبیقی، 1389، شماره 79.
  6. فلسفی، هدایت‌الله؛ صلح جاویدان و حکومت قانون، تهران، فرهنگ نشر نو، 1390.
  7. کاسسه، آنتونیو؛ حقوق بین‌الملل، ترجمة حسین شریفی طرازکوهی، تهران، نشر میزان، 1385.
  8. کلی، جان؛ تاریخ مختصر تئوری حقوقی در غرب، ترجمة محمد راسخ، تهران، طرح نو، 1382.
    1. Brownlie, I; 1998, Principles of Public International Law, (5th Ed.), Oxford: Clarendon Press.
    2. Caplan, L M; 2003, "State Immunity, Human Rights and Jus Cogens: A Critique of the Normative Hierarchy Theory", American Journal of International Law, Vol. 97.
    3. Esposito, C; 2012, "Jus Cogens and Jurisdictional Immunities of States at the International Court of Justice: A Conflict Does Exist", (July 1, 2012),Italian Yearbook of International Law, Vol. 21. Available at SSRN – http://ssrn.com/abstract=2103482
    4. Hall, C. K; 2007, "The Duty of States Parties to the Convention against Torture to Provide Procedures Permitting Victims to Recover Reparations for Torture Committed Abroad", in European Journal of International Law, No. 18.
    5. Editorial, MJIL; 2003, "Case Note: Al-Adsani v United Kingdom – State Immunity and Denial of Justice with Respect to Violations of Fundamental Human Rights", in Melbourne Journal of International Law, 2003 (4). Online version available at:

ب- لاتین                                                    

www.law.unimleb.edu.au/files/dmfile/download5f8e1.pdf

  1. Novogrodsky, N. B; 2007, "Immunity for Torture: Lessons from Bouzari v. Iran", in European Journal of International Law, No. 18.
  2. Orakeshvili, A; 2007, "State Immunity and Hierarchy of Norms: Why the House of Lords Got It Wrong?" inEuropean Journal of International Law, Vol. 18, No. 5.
  3. Sciso, E; 2001, "Italian Judges’ Point of View on Foreign States’ Immunity" in Vanderbilt Journal of Transnational Law, Vol. 44.
  4. Talmon, S; 2012, "Jus Cogens after Germany v Italy: Substantive and Procedural Ruls Distinguished", June 16,Leiden Journal of International Law, Vol 25. Available at SSRN – http://ssrn.com/abstract=2085271
  5. Zagor, M; 2012, "Elementary Considerations of Humanity" in The ICJ and Evolution of International Law: the Enduring Impact of the Corfu Channel Case (Bannelier et al. (eds.), Routledge, Taylor and Francis Group. available at Social Science Research Network: http://ssrn.com/abstract=2089115