نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه حقوق خصوصی، دانشگاه تهران، پردیس فارابی، قم، ایران.

2 عضو هیئت علمی دانشگاه تهران

3 دکتری حقوق خصوصی، دانشگاه تهران، پردیس فارابی، قم، ایران.

چکیده

قاعده اعتبار تصمیم متعارف تجاری، مدیران شرکت‌ها را بابت تصمیماتی که در راستای مدیریت شرکت می‌گیرند، از مسئولیت شخصی مبرا می‌نماید. درباره شیوه قابلیت استناد به آن در حقوق آمریکا دو دیدگاه وجود دارد؛ برابر با دیدگاه نخست، دادگاه در صورتی مجاز است مدیران را مسئول تلقی نماید که تصمیمات اتخاذی آن‌ها با استانداردهای مدیریتی مطابقت نداشته باشد. برابر با دیدگاه دوم که از آن به‌عنوان دکترین عدم ارزیابی قضایی تعبیر می‌شود، محاکم اصولاً و معمولاً نمی‌توانند به ارزیابی قضایی تصمیمات و اعمال هیئت‌مدیره مبادرت ورزند. بر پایۀ این دیدگاه، تنها در مواردی خاص، امکان تحقق مسئولیت شخصی مدیران در برابر شرکت وجود دارد. تمایز میان این دو دیدگاه بسیار بااهمیت است. در این نوشتار، دیدگاه‌های ناظر بر این قاعده و وجوه افتراق آن‌ها با مقررات تجاری ایران مورد بررسی تطبیقی قرار می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Study of the Business Judgment Rule in Americans Corporate Law and its Comparison with Iranian 's Law

نویسندگان [English]

  • Alireza Bariklou 1
  • Mohammad Sardoueinasab 2
  • Mahdi Mirjalili 3

1 Professor, Department of Private Law, University of Tehran, Farabi branch, Qom, Iran.

2 University of Tehran

3 PhD in Private Law, University of Tehran, Farabi branch, Qom, Iran.

چکیده [English]

The business judgment rule as a central and a judicially created doctrine in commercial companies’ law immunes corporate directors from personal liability for decisions they make on behalf of a corporation in order to manage it. There are two approaches about its reliability in American law. According to the first approach, the court can hold directors liable only if their decisions do not correspond with management standards. According to the second approach which is considered as “The Abstention Doctrine”, the courts can’t basically and usually review the board’s decisions and actions. Based on this approach, directors are personally liable against corporation only in special cases. The distinction between these conceptions matters a great deal and essentially comes down to who has the burden of establishing the existence of the factors that would grant or deny business judgment rule protection. In this article, we deal with these two approaches and its differences with Iranians commercial regulations comparatively.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The Business Judgment Rule
  • Managerial Standard
  • board of directors
  • Shareholders
  • The Abstention Doctrine
-        اسکینی، ربیعا (1382)، حقوق تجارت (شرکت‌های تجاری)، چاپ ششم، تهران: سمت.
-         اسکینی، ربیعا (1383)، حقوق تجارت (شرکت‌های تجاری)، چاپ پنجم، تهران: سمت.
-        انصاری، علی (1388)، «مفهوم و معنای حسن نیت در حقوق ایران و فرانسه»، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، دورهٔ 13، شمارهٔ  4، صص 19-46.
-        باقری، محمود (1390)، نقش حقوق شرکت‌ها و بازار بورس در موفقیت خصوصی‌سازی، تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
-        پاسبان، محمدرضا (1389)، «اهلیت شرکت‌های تجاری و حدود اختیارات مدیران شرکت‌های تجاری»، مجله تحقیقات حقوقی، دورهٔ 13، شمارهٔ  51، صص 127-164.
-        جنیدی، لعیا و ملیحه زارع (1394)، «اعمال قاعده خرق حجاب شخصیت حقوقی بر مدیران، تحلیل مسئولیت مدیران شرکت‌های سرمایه در قبال دیون پرداخت‌نشده شرکت»، مطالعات حقوق تطبیقی، دورهٔ  6، شمارهٔ  1، صص  85-100.
-        حسن‌زاده، محمدمهدی (1390)، «آثار ید امانی در معاملات مدیران شرکت‌های تجاری»، ماهنامه کانون، سال پنجاه و سوم، شمارهٔ  123، صص  15-42.
-        داراب پور، مهراب (1379)، مسئولیت‌های خارج از قرارداد، تهران: مجد.
-        الشریف، محمدمهدی و نصراله جعفری خسروآبادی (1390)، «حقیقت امانت»، مجله مدرس حقوق، دورهٔ 40، شمارهٔ 67، صص 1-19.
-        عیسائی تفرشی، محمد (1378)، مباحثی تحلیلی از حقوق شرکت‌های تجاری، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
-        قمّى، شیخ عباس (1423 ق)، الغایة القصوى، قم: صبح پیروزى.
-        کامران‌زاده، ناهید (1380)، مسئولیت مدنی مدیران شرکت‌های سهامی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی.
-        لطفی، اسداله (1378)، «قاعده استیمان در سقوط ضمان»، مجله دانشکده حقوق دانشگاه تهران، پیاپی 816، دورهٔ  44، شمارهٔ  44، صص 91-121.
-        یزدانیان، علیرضا (1386)، حقوق مدنی قواعد عمومی مسئولیت مدنی، تهران: میزان.
-        ابوالصلاح الحلبى، تقى‌الدین ‌بن نجم‌الدین (1403 ق)، الکافی فی الفقه، اصفهان: کتابخانه عمومى امام امیرالمؤمنین (ع).
-        اردبیلى، احمد بن محمد (1403 ق)، مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، قم: دفتر انتشارات اسلامى.
-        سبزوارى، سیدعبد الأعلى (1413 ق)، مهذّب الأحکام، قم: مؤسسه المنار.
-        شعرانى، ابوالحسن (1419 ق)، تبصرة المتعلمین فی أحکام الدین، تهران: منشورات إسلامیة.
-        شهید ثانى، زین‌الدین بن على (1413 ق)، مسالک الأفهام، قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
-        علامه حلّى، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى (1414 ق)، تذکرة الفقهاء، قم: مؤسسه آل البیت (ع).
-        Bainbridge, Stephen M. (2003). “The Business Judgment Rule as Abstention Doctrine”, Law & Economics Research Paper Series, Vol. 57, No. 83, pp. 83-130.
-        Branson, Douglas M. (2002). “The Rule that isn’t a Rule, The Business Judgment Rule”, Val. U.L. Rev, Vol. 36, No. 3, pp. 631-654.
-        Cheng, Thomas K. (2011).“The Corporate Veil Doctorine Revisited: A Comporative Study of the English and the U.S. Corporate Veil Doctorines”, B.C. Int'l & Comp. L. Rev, Issue 2, Vol. 34, pp. 329-412.
-        Eisenberg, Melvin Aron (1993). “An Overview of the Principles of Corporate Governance”, the Business Lawyer, Vol. 48, No. 4, pp. 1271-1296.
-        Fama, E. (1980). “Agency Problem and the theory of the firm”, Journal of political Economy, Vol. 88, No. 2, pp. 288-307.
-        Fischel, Daniel R. (1982). “The Corporate Governance Movement”, Vanderbilt Law Review, Vol. 35, No. 6, pp. 1259- 1282.
-        Garner, Bryan A. (2011). Black’s Law Dictionary, Third Pocket Edition, United States of America: West Publishing co.
-        Herman, E.S. (1989). “Corporate Control, Corporate power”, The Economic Journal, Vol. 92, No. 365, pp. xv+432.
-        Johnson, Lyman P.Q. (2005). “Corporate Officers and the Business Judgment Rule”, the Business Lawyers, Vol. 60, pp. 439-470.
-        Lin, Laura (1993). “Shift of Fiduciary Duty upon Corporate Insolvency: Proper Scope of Directors Duty to Creditors”, Vanderbilt Law Review, Vol. 46, pp. 1486-1524.
-        Lori, McMillan (2013). The Business Judgment Rule as an Immunity Doctrine”, Wm. & Mary Bus. L. Rev, Issue 2, Vol. 4, pp. 521-574.
-        Miller, Elizabeth S. & Thomas E. Rutledge (2005). “The Duty of Finest Loyalty and Reasonable Decisions: The Business Judgment Rule in Unincorporated Business Organization”, Delaware Journal of Corporate Law, Issue 2, Vol. 30, pp. 343-388.
-         Model Business Corporation Act (2003). 3rd Edition, United States: American Bar Association, at 312-988-6102.
-        Sprague, Robert & Aaron J. Lyttle (2010). “Shareholder Primacy and the business judgment rule: Arguments for expanded corporate democracy”, Stanford Journal of Law, Business and Finance, Vol. 16, pp. 1-25.
-        Uniform Commercial Code (1952).
-        «delawares business judgment rule, international variations« (08/04/2015), Available at:
 http://global.delaware.gov.
 
CAPTCHA Image