نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق عمومی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

چکیده

مشارکت متوازن زن‌ها با مردان (در سیاست) یکی از اهداف بنیادین دموکراسی و حقوق بشر مدرن است. ازاین­رو، در اسناد متعدد بین­المللی پیرامون رفع تبعیض در برابر زنان بحث شده و دولت‌ها را مکلف نموده تا در زمینه توانمندسازی سیاسی زنان تلاش نمایند. یکی از اقدمات مؤثر در زمینه توانمندسازی سیاسی زنان، تقویت مشارکت پارلمانی آنان است. درحالی­که میزان مشارکت پارلمانی زنان با سیستم حاکم بر انتخابات مجالس پیوند مستقیم دارد، وضعیت مشارکت پارلمانی زنان در کشورهای استفاده کننده‌ از سیستم ‌تناسبی در مقایسه با کشورهای پیروِ سیستم ‌اکثریتی، بهتر و بیشتر است. در این مقاله با استفاده از روش پژوهش توصیفی - تحلیلی و جمع‌آوری منابع به‌صورتِ کتابخانه‌ای تلاش شده تا تأثیر نظام‌های ‌انتخاباتی در سطح مشارکت‌ پارلمانی زنان در جمهوری ‌اسلامی ‌ایران و جمهوری ‌اسلامی ‌افغانستان ارزیابی شود. ازاین­رو، سؤال اساسی در این مقاله این است که، چه رابطه‌ای بین نوعِ نظام ‌انتخاباتی و مشارکت پارلمانی زنان در پارلمان ایران و افغانستان وجود دارد؟ براساسِ نتایج حاصله از این پژوهش می‌توان گفت، میان نوع نظام ‌انتخاباتی و وضعیت مشارکت پارلمانی زنان رابطه مستقیم وجود دارد؛ که مهم­ترین مصداق این ادعا وضعیت مشارکت پارلمان زنان در جمهوری‌ اسلامی ‌ایران و جمهوری‌ اسلامی ‌افغانستان است. میزان مشارکت پارلمانی زنان در جمهوری اسلامی ایران به­دلیلِ استفاده از سیستم اکثریتی ‌دو مرحله‌ای کم­رنگ یا ضعیف است؛ به‌علاوه، در افغانستان نیز استفاده از سیستم تک رأی غیرقابل انتقال (سیستمی دارای هم‌پوشانی با خانواده اکثریتی) باعث شده تا وابستگی به سهمیه اختصاصی افزایش یابد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Role of Electoral Systems on Women’s Parliamentary Participation (Comparative Study: I.R Iran & I.R Afghanistan)

نویسندگان [English]

  • Yones Fathi 1
  • Nusratullah Nabeel Rahimi 2

1 Assistant Professor, Department of Law, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran.

2 M.A student of public law, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran.

چکیده [English]

The equal political participation of men and women is one of the fundamental goals of democracy and human rights principles. According to new researches one of the most significant and effective steps for political empowerment of women is to strengthen their parliamentary participation. However, the level of women's parliamentary participation is strongly linked to the electoral systems. The level of parliamentary participation of women in states which are using the proportional system is much better or higher than the states which are following the majoration system. So the main question in this article is what is the relationship between the electoral system and the parliamentary participation of women in Iran and Afghanistan? Based on the results of this study, it can be said that there is direct correlation between the electoral systems and the status of women's parliamentary participation. Due to the use of the two-round Plurality and Majoration system, the level of participation of women in the Iranian parliament is weak. In addition, the use of a Single Member non-transferable voting system (a system which has more overlap with the majoration family) in Afghanistan has also increased dependence on gender quotas. This article is applied research and data analyzed by using the Descriptive and deductive method.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Electoral Systems
  • Parliamentary Participation
  • Gender Quota
  • Islamic Republic of Afghanistan and the Islamic Republic of Iran
-        آزاد، عقیل (1394)، زنان و مشارکت سیاسی: چالش‌ها دستاوردها و فرصت‌های بعدی، چاپ اول، کابل: مؤسسه انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان.
-        چودری، نافع و محمد عرفانی (1397)، اصلاح نظام انتخاباتی و تجربه انتخاباتی پارلمانی در افغانستان، چاپ اول، کابل: انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان.
-        گزارش کارگاه آموزشی انجمن حمایت از زنان و کودکان پناهنده (1384)، حقوق انسانی زنان در سیاست و زندگی عمومی، مزارشریف: انجمن حمایت از زنان و کودکان پناهنده.
-        اولیور، لو؛ فرخ لقا امینی؛ فرید احمد بیات؛ ظیاء حسن؛ ریحانه کلثوم حسینی؛ مسعوده کوهستانی و چونا اچازو (1390)، حقوق مساوی و فرصت‌های نابرابر: مشارکت زنان در انتخابات پارلمانی و شورای ولایتی، چاپ اول، کابل: واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان.
-        فلشنبرگ، اندریا (1395)، پایان ‌پدرسالاری: سه تحقیق پیرامون مشارکت سیاسی زنان، ترجمۀ سید وحید دادگر، چاپ اول، افغانستان: بنیاد هاینریش بل.
-        شکوه، حیدری دقانی (1397)، مطالعه تطبیقی مشارکت زنان در قوه مقننه با تأکید بر سهمیه‌های انتخاباتی، پایان­نامۀ منتشر نشدۀ مقطع کارشناسی ارشد، قم: دانشگاه قم، دانشکده حقوق. 
-        آل‌لغفور، سیدمحمدتقی و فاطمه کاشف‌الغطاء (1387)، «فصل جدید مشارکت سیاسی زنان در ایران»، فصلنامه علمی-ترویجی بانوان شیعه، سال­پنجم، دورۀ پنجم، شمارۀ 18، صص 148-180.
-        پناهی، محمدحسین و سمیه­السادات بنی­فاطمه (1393)، «فرهنگ سیاسی و مشارکت سیاسی زنان»، فصلنامه علوم اجتماعی، دورۀ بهار 1394، شمارۀ 68، صص 35-78.
-        پیشگاهی‌فرد، زهرا و وحید کیانی (1394)، «تحلیل جغرافیای نمایندگی زنان در انتخابات مجلس شورای اسلامی (دور اول تا نهم مجلس 1358-1391)»، پژوهشنامه زنان پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال­ ششم، شمارۀ اول، صص 53-73.
-        حسین­پور، فاطمه (1396)، «بررسی تطبیقی انتخابات پارلمانی ایران و انگلیس»، فصلنامه علمی ترویجی اسناد بهارستان، شمارۀ 10، صص 25-46.
-        خرمشاد، محمدباقر و ابوذر رفیعی قهساره (1392)، «نظام انتخاباتی در انتخابات مجلس شورای اسلامی»، جستارهای سیاسی معاصر، سال­چهارم، شمارۀ 3،  صص 41-66.
-        خسروی، حسن (1394)، «نظام انتخاباتی کارآمد مجلس شورای اسلامی در پرتو نظام‌های انتخاباتی»، علوم سیاسی، سال­ هجدهم، شمارۀ 71، صص 94-126.
-        توسلی رکن­آبادی، مجید و علیرضا شعبان شمیرانی (1392)، «نقش نظام انتخاباتی مجلش شورای اسلامی در چگونگی ایفای مسئولیت نمایندگان مجلس هفتم»، جستارهای سیاسی معاصر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال ­چهارم، شمارۀ 10، صص 75-104.
-        میرشکاران، یحیی؛ زهرا پیشگاهی­فرد و الهام وحیدی (1397)، «پویش جغرافیایی انتخابات مجلس شورای اسلامی ایران با تأکید بر مشارکت زنان»، پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، سال ­ششم، شمارۀ 21، صص 83-114.
-        نعمتی، نورالدین و سمانه اسفندیاری (1395)، «نقش و عملکرد نمایندگان زن در دوره‌های اول و دوم مجلس شورای اسلامی»، زن در فرهنگ و هنر، دورۀ 8، شمارۀ 3، صص 429-442.
-        نعمتی، نورالدین و سمانه اسفندیاری (1398)، «عملکرد نمایندگان زن در مجلس شورای اسلامی دورۀ سوم و چهارم (1367-1375)»، زن در فرهنگ و هنر، دورۀ 11، شمارۀ 1، صص 133-149.
-        یزدان‌پناه درو، کیومرث؛ مجید غلامی؛ زهره فریدونیان و مهتاب جعفری (1396)، «بررسی جغرافیای حضور زنان در مجلس شورای اسلامی در ایران: با تأکید بر مجلس دهم»، زن در فرهنگ و هنر، دورۀ 9، شمارۀ 2، صص 291-313.
-        Ballington, Julie & Azza Karam (2005). Women in parliament: beyond numbers, Stockholm: International IDEA.
-        Ballington, Julli & Richard E.Matland (2004). Political Parties and Special Measures: Women’s Participation in Electoral Process, NewYork: Glen Cove.
-        Beauregard, Katrine (2013). “Gender, Political Participation and Electoral System Cross-National Analysis”, European Journal of Political Research, Vol. 53, No. 3, pp. 617-634.
-        C. Thames, Frank & Margare S. Williams (2010). “Incentives for Personal Votes and Women’s Representation in Legislatures”, Comparative Political Studies, Vol. 43, No. 12, pp. 1575–1600.
-        Caul, Miki (1999). “Women’s Representation in Parliament: The Role of Political Parties”, SAGE Publications, Vol. 5, No. 1, pp. 79-98.
-        Christensen, Skye & Gabrielle Bardall (2016). “Gender quota in Single Member District Electoral Systems”, Western Political Science Association, Vol. 4, No. 2, pp. 246-267.
-        Eto, Mikiko (2010). “Women and Representation in Japan”, Internatuional Feminist Journal of Politics, Vol. 12, No. 2, pp. 177-201.
-        Gamboa, Ricardo & Mauricio Morales (July-2018). “Gender Quotas, Campaign Spending Electoral Success: Women’s Representation in Open-list Proportional Representation Systems”, Paper Prepared for presentation at the 25 World Congress of Political Science, Brisbane.
-        Haidari, Ashraf (2008). “The Culture & Conflict Review”, the Program for Culture & Conflict Studies, Vol. 2, No. 2, pp. 1-3.
-        I.Lindberg, Stffan (2004). “Women’s Empowerment and Democratization: The Effects of Electoral Systems, Participation, and Experience in Africa”, Studies in Comparative International Development, Vol. 39, No. 1, pp. 28-53.
-        Iwanaga, Kazuki (2008). Women Political Participation and Representation in Asia: Abstacles and Challenges, Malaysia: NIAS Press.
-        Kandiyoti, Deniz (2007). “Between the hammer and the anvil: Post-confilict reconstruction, Islam and women’s rights”, Third World Querterly, Vol. 28, No. 9, pp. 503-517.
-        Kunovich, Sheri & Paxton Pamela (2005). “Pathways to Power: The Role of Political Parties in Women's National Political Representation”, American Journal of Sociology, Vol. 111, No. 2, pp. 505-552.
-        M.Hughes, Melanie; P. Pamela; Krook, M.Lena (2017). “Gender Quotas for Legislatures and Corporate Boards”, Annual Reviews, Vol. 43, No. 1, pp. 331-52.
-        Moser, Robert G. (2001). “The effects of electoral systems on women’srepresentation in post-communist states”, Electoral Studies, Issue 3, Vol. 20, pp. 353–369.
-    
CAPTCHA Image