نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تاکستان، قزوین، ایران.

2 دانشیار دپارتمان حقوق، دانشگاه مفید، قم، ایران.

چکیده

درون نهاد خسارت تأخیر تأدیه دو نوع از ضررهای پولی قابل تصور است؛ یکی زیان تورم و دیگری زیان ناشی از تلف منافع پول. مطالعه قوانین کشورهای دیگر نشان می­دهد که اغلب کشورها به هر دو نوع زیان توجه دارند. اما در نظام­های بررسی شده خسارت تورم به­صورتِ مستقل مورد شناسایی قرار نمی­گیرد، بلکه تحت نظام واحد با عنوان خسارت بهره، هم خسارت تورم جبران می­شود و هم خسارت ناشی از تلف منافع پول. در نظام حقوقی کشورمان با توجه به مادّۀ 522 قانون آیین دادرسی مدنی مفهوم ضرر در خسارت تأخیر تأدیه مبتنی بر زیان تورم پول است و ضرر ناشی از تلف منافع پول جز در موارد استثنائی همچون قانون عملیات بانکی بدون ربا، مورد شناسایی قرار نگرفته است. مقاطع زمان نقض تعهد، زمان مطالبه و زمان صدور رأی در رابطه با زمان آغاز محاسبه زیان مطرح شده است. برخی نظام­های حقوقی فقط یکی از این مقاطع را اعمال می­نمایند و برخی دیگر به دادگاه اجازه می­دهند تا براساسِ امور موضوعی پرونده، چگونگی ورود زیان و کیفیت جبران خسارت، مقطعی را انتخاب نماید که خسارت به­نحوِ مطلوب­تری تدارک شود. کثرت و اهمیت بالای تعهدات پولی ضرورت پرداختن به موضوع حاضر را توجیه می­کند. در این تحقیق با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی سعی می­شود تا این فرضیه اثبات شود که خسارت تأخیر بر­اساسِ کاهش ارزش پول نه تنها نقش بازدارندگی در نقض قرارداد ندارد، بلکه تشویق کننده نیز است؛ درحالی­که خسارت تأخیر بر مبنای میانگین سود بانکی به حفظ و ثبات قراردادها کمک نموده و هزینه نقض قرارداد را بالا می­برد، به­طوری­که بدهکار ترجیح می­دهد بدهی خود را به موقع بپردازد تا آنکه مجبور باشد به نحو اخیر خسارت تأخیر پرداخت کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Comparative Study of Inflation and Loss of Money Profits In Delayed Payment Damages with Common Law and France Law

نویسندگان [English]

  • Mehdi Alhouee Nazari 1
  • Mohammad Mahdi Meghdadi 2

1 Assistant Professor, Faculty of Law, Islamic Azad University, Takestan Branch, Qazvin, Iran.

2 Associate Professor, Department of Law, Mofid University, Qom, Iran.

چکیده [English]

Inside delayed payment damages institution there are two categories of detriments; Detriment of inflation and loss of money profits. The study of the laws of other countries shows that most countries pay attention to both types of losses. But in the examined systems, detriment of inflation is not independently recognized, but under a single system of interest loss, both detriments are compensated. In our country legal system, according to Article 522 of the Civil Procedure Law, the concept of detriment in delayed payment damages is based on the money inflation detriment, and the loss of money profits isn’t recognized other than exceptional cases such as Riba-free Banking. Delayed damages based on inflation is not only a obstacle in breaching a contract but also acts as encouraging factor. Whereas delayed damages based on average bank profit assists to protect the contracts and increases the cost of breach so that the debtor prefers to pay the debt on time and avoid paying the latter loss. In this research, while analyzing the relationship between the two losses with the delayed payment damages, the moment of the interference of these losses is considered. In this regard, the time of the breach of obligation, the time of the demand and the time of the proceedings and the issuance of judgement has been expressed for the initial stage of the calculation of losses. Some legal systems apply only one of these sections, while others allow the court to choose on case issues, quality of damages and compensation, in order to reach a better compensation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Inflation
  • Loss of Profits
  • Delayed Payment Damages
  • Bank Profit Average
-       اصغری آقمشهدی، فخرالدین (1381)، «خسارت عدمُ النفع در حقوق ایران و کنوانسیون بیع بین­المللی کالا مصوب 1980»، مجله  نامه مفید، شمارۀ  29، صص 77-94.
-       آقایی، کامران (1396)، «مادّۀ 522 قانون آیین دادرسی مدنی در آیین نظریه تعدیل پول»، مجله تحقیقات حقوقی، دورۀ 20، شمارۀ 80، صص 239-258.
-       امامی، سیدحسن (1384)، حقوق مدنی، جلد 1، چاپ­هجدهم، تهران: انتشارات اسلامیه.
-       انصاری، علی (1390)، «دریافت خسارت تأخیر تأدیه در قراردادهای بانکی با تکیه بر وضعیت بدهکار»، فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد اسلامی، سال­یازدهم، شمارۀ  41، دورۀ  11، صص 161-188.
-       بجنوردی، سید حسن (۱۴۱۹)، القواعد الفقهیة، چاپ اول، قم، نشر الهادی.
-       بابایی، ایرج (1396)، حقوق مسئولیت مدنی، مبتنی بر نقد و بررسی آرا و رویه قضایی، جلد 1، چاپ­اول، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه.
-       شمس، عبداله (1385)، آیین دادرسی مدنی، جلد 2، چاپ­دوازدهم، تهران: انتشارات دراک.
-       شعبانی، احمد (1390)، پول، بهره و تورم، چاپ­ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).
-       شهیدی، مهدی (1391)، آثار قراردادها و تعهدات، چاپ ­پنجم، تهران: انتشارات مجد.
-       شیروی، عبدالحسین (1380)، «نقد و بررسی مقررات آیین دادرسی مدنی راجع به خسارت قراردادی و تأخیر تأدیه»، مجله مجتمع آموزش عالی قم،  دورۀ سوم، شمارۀ 9، صص 7-50.
-       صفائی، سیدحسین (1393)، قواعد عمومی قراردادها، چاپ­نوزدهم، تهران: انتشارات میزان.
-       صفائی، سیدحسین و حبیب­اله رحیمی (1396)، مسئولیت مدنی، (الزامات خارج از قرارداد)، چاپ ­پنجم، تهران: انتشارات سمت.
-       عادل، مرتضی (1380)، «توافق بر خسارت در قراردادها»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شمارۀ  53، صص 77-112.
-       فصیحی­زاده، علیرضا (1390)، «تفویت منفعت و مبانی ضمان­آوری آن»، فصلنامه حقوق دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، شمارۀ  3، دورۀ  41، صص 259-277.
-       کاتوزیان، ناصر (1392)، قواعد عمومی قراردادها، جلد4، چاپ ­هفتم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
-       کاتوزیان، ناصر (1391)، نظریه عمومی تعهدات، چاپ­ ششم، تهران: انتشارات میزان.
-       کاشانی، سیدمحمود (1381)، «مبانی حقوقی و مقررات بهره و زیان دیرکرد؛ بررسی قانون عملیات بانکی بدون ربا»، مجله کانون وکلا، شمارۀ  176، صص 45-111.
-       کاویانی، کوروش (1387)، حقوق اسناد تجاری، چاپ ­دوم، تهران: انتشارات میزان.
-       محبی، ابوالفضل (1393)، «تحلیل اقتصادی ضمانت اجراهای مدنی نقض تعهدات پولی»، مجله حقوقی دادگستری، دورۀ  78، شمارۀ  87، صص 113-114.
-       محسنی، حسن و عباس میرشکاری (1395)، «مطالبه زیان دیرکرد پرداخت دین ناشی از ضمان قهری»، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دورۀ  46، شمارۀ  1، صص 139-151.
-       مصباحی­مقدم، غلامرضا و حسن جلالی (1387)، «کاوشی در حکم فقهی شرط­های جزایی و تهدیدی در جریمه تأخیر در نظام بانکداری بدون ربا»، پژوهشنامه حقوق اسلامی، شمارۀ  28، دورۀ  9، صص 5-55.
-       موسویان، سیدعباس (1386)، «مبنای فقهی قانون عملیات بانکی بدون ربا»، مجله فقه و حقوق، سال­ چهارم، شمارۀ 14، دورۀ  4، صص 7-36.
-       Chitty, Joseph (2012). Chitty on Contracts, General Principles, Vol. 1, 31th Edition, London: Sweet & Maxwell.
-       Gotanda, John (1998). Supplemental Damages in International Law, First Pub, Hague: Published by Kluwer Law International.
-       Owen, Richard (2000), Essential Tort Law, Third Edition, UK: Cavendish Publication.
-       Proctor, Charles (2012). Mann on the Legal Aspect of Money, 7th Edition, UK: Oxford University Press.
-       Ribeiro, Robert (2002). Damages and Other Remedies for Breach of Commercial Contracts, First Pub, UK: Thorogood Pub.
-       Silvestre, Martha & J. Rustel (2015). The Financial Obligations in International Law, First Edition, UK: Oxford University Press.
-       Treitel, Guenter (2003). The Law of Contract, 11th Edition, London: Sweet & Maxwell.
-       Cartwright, John; Bénédicte Fauvarque-Cosson & Simon Whittaker (2016). The Law of Contract, The General Regime of Obligations and Proof of Obligations, Available at: http://www.textes.justice.gouv.fr/art_pix/the-law-of-contract-2-5-16.pdf.
-       Gotanda, John (2007). A Study of Interest, Available at: http://digitalcommons.law.villanova.edu/wps/art83.
-       Harvey, Frances Jeanne (1984). Inflation as an Assessment Factor in Contract Damage Awards, Available at: http://digitalcommons.law.lsu.edu/lalrev/vol45/iss1/5.
-       Murray, John (2012). Case Law Summery-Default Interest and Late Charges, Available at: https://www.americanbar.org/content/dam/aba/publishing/rpte_ereport/2012/5_october/rp_murray.authcheckdam.pdf.
-       Reifner, Udo; Sebastien Clerc-Renaud & Michael Knobloch (2009). Study on Interest Rate Restrictions in The EU, Final Report, Available at: http://ec.europa.eu/internal_market/finservices-retail/docs/credit/irr_report_en.pdf.
-       Pieck, Manfred (1996). A Study of the Significant Aspects of German Contract Law, Annual Survey of International & Comparative Law, Available at: http://digitalcommons.law.ggu.edu/annlsurvey/vol3/iss1/7.
-       Bueren, Eckart; Kai Huschelrath & Tobias Veith (2016). “Time Is Money-But How Much Money Is Time?”, Antitrust Law Journal, Vol. 81, No. 81, pp. 271-336. Available at:  https://awards.concurrences.com/.../bueren_huschelrath_veith_alj_81-1_final_pdf.pdf.
-       Siddik Yurtcicek, Mehmet (2013), "The Legal Nature of Electronic Money and The Effects of EU Regulations Concerning the Electronic Money Market", Law and Justice Review, Vol. IV, pp. 275-321, Available at: file:///C:/Users/Dell/Downloads/ee8b4-46176-12fc3-1f441.pdf. Last visited: 12/4/2016.
 
CAPTCHA Image