نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه تربیت مدرس

2 استادیار دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

«مرور زمان حدى و تعزیرى» عبارت است از این که پس از گذشت مدتى از وقوع جرم، تعقیب کیفرى یا صدور حکم مجازات و یا اجراى آن صورت نخواهد گرفت. مرور زمان در اکثر سیستمهاى داورى کشورهاى جهان پذیرفته شده است. در ایران تا سال 1357 در کلیه جرایم به استناد مواد 49 تا 53 قانون مجازات عمومى مرور زمان اعمال مى‏شد؛ اما پس از پیروزى انقلاب اسلامى مرور زمان به دلیل مخالفت با شرع از نظام جزایى حذف گردید. لکن به تدریج با توجه به مشکلات اجرائى و قضائى در برخى از موارد مورد تأیید قرار گرفت که در این مورد مى‏توان به مواد 173 تا 175 قانون آئین دادرسى کیفرى سال 1378 اشاره نمود.
در فقه عامه مجازاتهاى تعزیرى بطور اجماعى مشمول مرور زمان در حق اللّه و حقوق عمومى مى‏شود. لکن در فقه شیعه این مسأله سابقه‏اى ندارد و نظر صریحى در این باره اظهار نشده است؛ اما با توجه به اصل کلى حاکم در فقه شیعه مى‏توان مرور زمان را پذیرفت.
در این مقاله ابتدا به تبیین نظریه مذاهب مشهور اسلام درباره مرور زمان در مجازاتهاى حدى و تعزیرى پرداخته شده است. سپس امکان پذیرش مرور زمان حدى و تعزیرى از دیدگاه اسلامى تجزیه و تحلیل شده است. 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

STATUTES OF LIMINTATIONS IN CRIMES ENTAILING FIXED AND DISCRETIONARY PUNISHMENTS

نویسندگان [English]

  • Adel Sarikhani 1
  • Jafar Kusha 2

1 PhD student of Tarbiat Modares University

2 Assistant Professor, Faculty of Law, Shahid Beheshti University

چکیده [English]

Statutes of limitations in Islamic punishments (Hadd Ta'zir) mean that after the lapse of a specified period subsequent to the commission of crime, criminal prosecution or issuance of sentence or its implementation would be barred. Statutes of limitations are recognized in most judicial systems of the world; in Iran they were applied prior to 1979 in all crimes pursuant to Articles 49 to 53 of the Criminal Code. But after the victory of the Islamic Revolution they were abrogated because of being considered contrary to the Islamic law (shariah). Due to some executive and judicial problems, however, they were again recognized in certain cases including those under Articles 173 to 175 of the Criminal Procedure Law of 1999.
In Sunni jurisprudence, the discretionary punishments are subject to the lapse of time in God's rights and the public rights. But no such opinion exists in Shi'a jurisprudence. However, relying on the general principle thereof, we might argue for the adoption of the doctrine.
The paper first exposes the famous opinions in different Islamic schools of jurisprudence relating to the statutes of limitations in both fixed and discretionary punishments and then studies the possibility of their adoption on the basis of Islamic perspective

کلیدواژه‌ها [English]

  • STATUTES OF LIMITATIONS
  • FIXED PUNISHMENTS (HUDOOD)
  • DISCRETIONARY PUNISHMENTS (TA'ZIRAT)
  • lapse of punishment

منابع

الف) فارسى

1- الامین، محمدعلى، التقادم المکسب‏للملکیه، انتشارات حلبى، بیروت، 1993.
2- ابن قدامه، ابو محمد عبداللّه‏ بن احمد، المغنى، دارالفکر، بیروت، 1404 ق، ج 10.
3- ابن همام، کمال الدین، فتح القدیر، انتشارات الامیریه، ج 4، ص 162.
4- ابى یعلى، محمد بن الحسین، الاحکام السلطانیه، دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم، بى تا.
5- ابو زهره، محمد، الجریمه و العقوبه فى الفقه الاسلامى، انتشارات دار الفکر العربى.
6- ابى الفتح الحنفى، مجد الدین، الفصول الخمسه عشر فیما یوجب التعزیر و مالا یوجب، بى جا، بى تا.
7- ابن منظور، لسان العرب، دار احیاء التراث العربى، بیروت، 1995، ج 8.
8- آخوندى، محمود، آیین دادرسى کیفرى، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، تهران، چ 8، 1376.
9- بهسنى، احمد فتحى، الموسوعه الجنائیه فى الفقه الاسلامى، بى تا، بى جا.
10- پاشا، صالح على، سرگذشت قانون، انتشارات دانشگاه تهران، تهران، 1348.
11- تفلیسى، ابوالفضل، وجوه قرآن، ترجمه: مهدى محقق، انتشارات بنیاد قرآن، تهران، چ 4، 1360.
12- سرمدى، محمود، مجموعه حقوقى، شماره 34، سال 1316.
13- سعیدى، محمد، مرور زمان از لحاظ حقوق کیفرى ایران و فرانسه، پایان نامه کارشناسى ارشد، دانشگاه شهید بهشتى، 1354.
14- سرخسى، شمس الدین، المبسوط، انتشارات دارالمعرفه، بیروت، 1993، چ 9.
15- شفایى، محسن، اسلام و قانون مرور زمان، انتشارات نقش جهان، تهران، چ 2، 1345.
16- شعرانى، میرزا ابوالحسن، نثر طوبى، انتشارات کتابفروشى اسلامیه، تهران، چ 2.
17- صافى، گلپایگانى، لطف الله، التعزیر، انتشارات جامعه مدرسین، قم، 1363.
18- طوسى، محمد حسن، المبسوط، بى جا، بى تا، ج 8.
19- طوسى، محمد حسن، کتاب الخلاف، ج 3، کتاب الحدود مساله 45.
20- عامر، عبدالعزیز، التعزیر فى الشریعه الاسلامیه، انتشارات مصطفى، مصر، چ 3، 1957.
21- على آبادى، عبدالحسین، حقوق جنایى، ج 2.
22- الغامدى، عبدالله، اسباب سقوط العقوبه فى الفقه الاسلامى، جامعه‏ام القرى، مکه مکرمه، 1994.
23- قریشى، سید على اکبر، قاموس قرآن، ج 6، ذیل ماده (ک-ف-ر).
24- قریب، محمد، فرهنگ لغات قرآن، انتشارات بنیاد، تهران، چ 1.
25- کلینى، محمد ابن یعقوب، اصول کافى، انتشارات دارالکتب الاسلامیه، تهران، چ 4، 1365، ج 2.
26- کاسانى، علاءالدین، بدائع الصنائع فى ترتیب الشرایع، انتشارات دارالفکر، بیروت، 1996، ج 7.
27- گلپایگانى، سید محمدرضا، فقه السید گلپایگانى: بى تا، بى جا، ج 9.
28- گارو، مطالعات نظرى و عملى حقوق جزا، ترجمه: ضیاءالدین نقابت، انتشارات ابن سینا، تهران 1344، ج 27.
29- مالک بن انس، المدونه الکبرى، انتشارات السعاده، قاهره، 1323 ق، ج 16.
30- مرعشى، سید محمدحسن، دیدگاههاى نو در حقوق کیفرى اسلام، انتشارات میزان، تهران، ج 2، 1379.
31- موسوى بجنوردى، سید محمد، میزگرد مرور زمان، فصلنامه رهنمون، شماره 4 و 5.
32- مهرپور، حسین، مجموعه نظرات شوراى نگهبان، دوره اول از تیر ماه 1359 تا تیر ماه 1365.
33- نبراوى، نبیل، عبدالصبور، سقوط الحق فى العقاب بین الفقه الاسلامى و التشریع الوضعى، دارالفکر العربى، بیروت 1996.
34- نجفى، محمد حسن، جواهر الکلام، ج 41.
35- واعظى، ابوالفضل، مرور زمان کیفرى از نظر قوانین جزائى سابق و لاحق، پایان نامه کارشناسى ارشد، دانشگاه شهید بهشتى تهران، 1354.
36- هدایت، محمد على، آیین دادرسى کیفرى، ج 3.
37- هندى، فاضل، کشف اللثام، ج 2.
38- هندى، حسام الدین، کنز العمال، ج 7.
 

ب) انگلیسى

 
1- Garraud.Droit Penal francais, Tranduction Par.Z.Neghabat IITom.
2- Prins Adolphe: Science penale et droit positif. 1866.
3- Stefaniet levasseur: Precis dolloz droit penale generale procedure Penale TomII. 1968.
4- Vitu Ander themis: Procedure penale 1956
5- Jacques Borreeand Droit Penale.
6- Ander Decoa Droit penall general.
7- Vitu Ander the mis-I bid.
8- Tard G: Philosophy penale quat rieme ed. paris- 1903.
CAPTCHA Image